Nuri
@verwandlung
oldukça kişisel bir analizFelsefe
Yeni düşünce ya da bakış açıları arayışımda Stoacıların ismine sık sık denk gelmem bende artık felsefelerine mü-dahil olmak gerekliliği uyandırdı. Birkaç kitap arasından ilkin bunu seçmemin başlıca etkeni üst kademe bir insanın materyal harici bir şeye yönelebilmesi oluşuydu. Kitapta yazan düşünceler ister doğru ister yanlış olsun bir imparatorun bakış açısını görmek ufuk açıcı olur diye düşündüm. Hakkında somut bilgiler harici bir araştırma yapmayıp (ki yapsaydım olumlu ya da olumsuz artık onun bakış açısını kendimselleştirebilirdim*), düşüncelerini katışıksız biçimde eleştirmek daha doğru olur gibi geldi. Ne de olsa kişinin bir önemi yok düşüncelerin yanında, bence.
Kitaba gelecek olursak ilk birkaç sayfada 10 emir tadında olan benimsediği öğrenceleri hakkında gerek eylem gerekse karakter açısından (eğer doğru olduğunu kabul edersek) büründüğü kişiliği bize sunuyor. Bu sayede etik görüşlerini gözlemleyebiliyoruz. Burada biraz acımasız olacak ama 'iyi insan nasıl olmalı?' diye sıradan birine sorduğumuzda gelecek cevapları bulabiliriz. Niyetim küçümsemek değil tabi, bu sadece görüşüm. Yaşanılan dönemi göz önünde bulundurduğumuzda herhangi bir kişiden -özellikle bir imparatordan- beklemeyeceğim birkaç düşünceye değinmesini oldukça şaşırtıcı. Bu şaşkınlıktan bahsettiği şeylerin dönemsel olduğu anlaşılmasın. Aksine, bu kitap deneme tarzında algılanabilen ve her yaşamın kendi öz yörüngesine oturabilecek bir öğütler dizisi olabilir.
Felsefi konularda siz de benim gibi acemi fakat oldukça ilgili biriyseniz kitabın dili tam bize göre. Değinilen -belki bazı- konular derin olsa da aktarım sade ve anlaşılır. Birkaç kere aynı düşüncelerin tekrar tekrar önümüze gelmesi belki de yazarın aktarmak istediği şeylerin öneminin yüksek olmasıyla açıklanabilir, bilmiyorum. Yine de şahsen
Reklam
biraz sert bir inceleme
İçinde belki felsefe vardır diye düşündüğüm bu kitap hiçbir şekilde beni derin düşüncelere teşvik etmedi, ki sanırım kitabın türüne bakınca öyle bir beklentim olmaması gerekiyordu.
Başlarda kendimce Tolstoy'un o optimistliğinin izlerini gördüm diyebilirim ama daha ziyade kahramanlığın (kurtarıcılığın) izleri nedense okurken duygularımı tırmaladı.
Kahramanlar kendi aralarında konuşmuyor da okuyucuya hep (kendince) bilgece sözler söyleme amacındalar, sanki insanlar sadece oraları alıntı yapsın ve yaysın amacıyla yapılmış gibi.
Kitapta kişisel menkıbe diye bir şey tutturulmuş gidiyor, inandırılmak için çokça tekrar edilmiş bu sözcükler o kadar. Geride elle tutulur başka bir şey olmadığını düşünüyorum.
Belki cahilliğimden doğru kelimeyi bulamayacağım ama bu kitap fazlaca romantik (duygusal, manevi, mucizevi, hayali). Kitabın içindeki çoğu düşünce havada kalıyor, anlamı sadece farazi ve soyut oluyor. Ve sürekli kaderci düşünce yapısına bağlı kalınmış olaylar dizisi anlatılıyor, ki bu da kendi düşüncem ile çelişiyor.
Kitabı daha kişisel düşüncelerimle çakıştırarak yargıladığımın farkındayım, ama en nihayetinde okuyan kişi de benim.
Ama tahmin ediyorum ki toplumların (özellikle bizim toplumumuzun) mucizevi şeylere ilgisi fazladır, bir de din ile uzaktan yakından ilişkisi olduğunu fark edince bu kitabın neden bu kadar popüler olduğunu ve *sevildiğini* anlayabiliyorum. Lakin benim gibi somutluğun önemi sizin için daha bir ön plandaysa bu kitabı öneremiyorum.
Kısacası beklentilerimin gayet normal derecede olmasına karşın neredeyse hiçbir şey alamadım bu kitaptan, ne bir bilgi ne de bir düşünce...
(Bu kadar pahalı olmasına da hiç anlam veremiyorum yahu, onun yerine 3 kitap alabilirdim, ahmak kafam..)
Varoluşçuluk felsefesiyle çok az şey bilsem de kitaptan şimdiki tecrübemle kabataslak bir anlam çıkartabildim. Boş anlamlar çıkartamayacağım bir kitap olduğunu söyleyebilirim.
Kitabı anlamaya çalışırken fark ettim ki kahramanımız ya da Sartre düşüncelerine engel olmuyor. Diğer insanların yaptığı gibi ta en başında düşünmekten ve yorumlamaktan kaçmadığını tahmin ediyorum, ki bu yüzden kitabın daha özgür okunacağını düşünüyorum.
Kahramanın veya Sartre'nin iç dünyasındaki (soyut) düşünceleri ve onların (somut) tasvirlerini görmek büyük zevk verdi. Fakat bulantı'nın geldiği sayfalarda beni sanki başka bir boyutta gibi hissettirdi ki anlamakta güçlük çektiğim anlar oldu. Düşüncelerini romandaki başka kahramanla yaptığı diyaloglarla okuyucuya bir tartışma havasında sunmasını da şahsen çok sevdim. Çünkü romandaki kahramanların düşüncelerini (konulara her ne kadar tek taraftan bakılsa da) desteklesem de desteklemesem de onların fikirlerinin bir kısmının bende de olduğunu görmek daha bir ilgimi çekti.
Okurken nesnelere, varlığa (tanımlayamadığım) farklı bir bakış açısıyla bakmamı sağladı. Bu yönüyle okudum bitti gibi bir kitap olmadığını düşünüyorum kendi açımdan. Biriken tecrübelerimle başka yaşlarımda tekrar okumak isteği uyandırdı.
Kitabın en sevdiğim yanı ise çoğu insanın görmek istemediği ama varlığını hep bildiği "Peki sonra?" sorusunu yüzümüze vurup durmasıdır.
Bir de çok güzel bir şarkı keşfettim bu kitap sayesinde, Some of these days..
Esasen bu bir inceleme değildir.
Kitabı okumaya başladığımda ilkin ayak uyduramadığım ritmi vardı. Sonraları mırıldanmaya başladım. Sona yaklaşıyordum, hâlâ şarkıya tüm duygumla eşlik edemiyordum. Ta ki 120. sayfaya kadar, ardından 5 sayfalık bir aydınlanma. Belki sadece benim içimde bir geç anlama yahut 'anlamama' olmuştur, bilemiyorum. Bu eser ile birlikte ne yaşadığını hissedebildiğim roman karakterlerinden biri olmuştur C.
Şartların insanı değil insanın şartları kontrol etmesi gerektiği düşüncesi sıkça dile getiren, düzenin adamının itaat ettiği (bir kavrama bağlandığı) gerçeğinin farkında olamamasını anlatan, sistem nezdinde insanın sayıdan (veya nesneden) ibaret olmasını eleştiren ve insanın içinde olması gereken sistemi ana hatlarıyla tasvir eden bir kitaptır benim gözümde.
