Sınır ihlali-Manipülasyon!
Kitaba başlamadan evvel öncelikle başlarda anlamadığım bir duruma değinmek istiyorum. Yazarının kim olduğunu anlamakta güçlük çektim sonrasında bakınca Müthiş Psikolojinin psikolog ve psikiyatristlerden oluşan bir ekip olduğunu öğrendim. Kitap 3 bölümden oluşuyor ben her bölümü kendi içinde değerlendirmeye gayret edeceğim. Bölümler: Duygusal işkence (1), Psikolojik işkence çeşitleri (2), Kült manipülatörler (3)
Birinci bölüm: Duygusal İşkence. Bu bölümde yazar manipülasyon ile ilgili temel yapılara yer vermiş, Peki nasıl? Manipülasyon kelimesinin anlamına değinmek istiyorum öncelikle. Manipülasyon, kişinin üzerinde bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde yüksek düzeyde kontrol sağlamak denilebilir kısaca. Bunun temelini oluşturan etkene bakalım. Yaşamımızın birçok alanına baktığımızda "Güç istenci" ile karşılaşırız. Kitapta Nietszche'nin alıntısı ile anlatılmış: “Nerede iki insan gördümse, orada hep bir güç istenci, kudret gördüm. Uşağın istencinde bile efendi olma iradesi gördüm. Daha güçlü olanın iradesi, zayıfı hizmet etmeye ikna eder: Bu irade, hep daha zayıflara efendilik etmek istediğinden, hiç vazgeçmek istemeyeceği tek hazzı olacaktır onun...” Güç istencini neden bu denli elde etmek isteriz, neden bizi bu kadar doyumsuzlaştırır, haza bağımlı hale getirir, neden vahşileşiriz? Güç canlı türü fark etmeksizin hayatımızda mevcut. Kişiye kontrol getirir, belirsizlikten kurtarır, güven verir, bir yerde hayatta kalmayı sağlar. Güç elde etme isteğimiz bu açılardan bakınca aslında doğal bir ihtiyaç ama bunu nasıl kullandığımız ve karşımızdakini ne ölçüde etkilediğimiz. Bunun farkında olmak bizim gücümüzü doğru kullanmamıza yardımcı olacaktır. Kitap kişinin güç ihtiyacını ve gücü elde ettiğinde nasıl reaksiyon verdiğini Stanford Deneyi ile anlatmış (Gardiyan-mahkum
Vladimir Nabokov’un karakterleri ayrıntılı bir şekilde tasvir edilir ve her zaman çok dengeli değillerdir. Sadece Solgun Ateş’teki Charles Kinbote’yi ya da Lolita’daki Humbert Humbert’i düşünün. Çarpık Dünya’daki Adam Krug dengeli bir entelektüel olsa da anlamsız bir trajedi yaşadıktan sonra aklını kaybeder.
Lujin Savunması, bir bireyin gerçeklikten kopuşu ve saplantısı hakkındadır. Bu, Nabokov’un Rusça romanlarından biridir, 1930’da Berlin’deki bir Rus göçmen yayınevinden yayımladığı bir eseridir. Bu romanın İngilizceye çevrilip yayımlanması yaklaşık 35 yıl aldı. Her zamanki gibi, Nabokov hikayesini açıklamak için giriş bölümünde bir tanımlama ve bazı ipuçları sunuyor fakat alışıldığı üzere, romanlarının birine giriş bölümünde açıklama getirdiğinde ona güvenemeyeceğimiz gibi, anlatıcılarına da güvenemeyiz.
Lujin ile onu bir Fransız mürebbiye görevlendirildiğinde ve artık geleneksel yetişkin hitabı olarak soyadıyla anılacağı söylendiğinde tanışırız. Baba Lujin, oğlunun beklenen performansı sergilemesini sağlamak ister ve öğretmenleri çocuğu yetenekli ama biraz tembel olarak sınıflandırdığında hayal kırıklığına uğrar. Oğul Lujin teyzesinden satranç öğrenmeye çalıştığında - babanın onunla bir ilişki yaşadığı ima ediliyor - Baba Lujin pek anlayışlı davranmaz.
Çocuk, her gün teyzesinin evine gitmeye, okula gitmemeye başlar ve satranç öğrenir. Baba Lujin bunu fark ettiğinde ve oğlunun yeteneğini kendisi kontrol ettiğinde - ona kötü bir şekilde yenildikten sonra - çok daha iyi bir satranç oyuncusu olan bir doktordan yardım ister.
Sonunda çocuk mükemmel bir oyuncu olur ve turnuvalara gitmeye başlar, potansiyel bir dünya şampiyonası maçına doğru ilerler. Ancak, bu durumun gizli bir bedeli vardır. Her şeyi satranç merceğinden görür ve gerçek dünya ile çok az etkileşimi
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Aşırı sade bir dil, az betimleme, az bilgi. Fakat bir psikopat gibi düşünmeye de başlıyorsun; o beni manipüle mi ediyor? bu beni manipüle mi ediyor? manipüle manipüle manipüle derkeeen bir bilgi akışı.. En çok ilgimi çeken “gaslight” kavramı oldu. Hatta tam olarak bu kavramı öğrendiğim gün karşıma bir kitap çıktı. Hem de Yılmaz Özdil’in. Gaslight adında bir kitap yazmış..
Ardından love bombing, Galileo Argümanı, Salieri kompleksi, Foot in the Door.. Ben bu kısımları daha çok sevdim. Önerilen psikolojik filmleri de şuraya not alayım bakar bakar izlerim.
*Gaslight
*Olağan Şüpheliler
*Whiplash
*Gone Girl
*Tereddüt
SENİ YORAN HER ŞEYİ BIRAK1000Kitap
" Şeytanın en büyük hilesi insanları aslında var olmadığına inandırmasıdır" derler ya . Manipülatörlerin de en güçlü silahları "Her şeyi senin için yaptım , ben iyi biriyim" savunmasıdır.
Görünmeyen, hissedilmeyen, kötü gibi algılanmayan, tesirli bir manipülatif güç.
( Sayfa 31)
İncelememe kitaptan bir alıntı yaparak başlamak istiyorum. Kapağında da belirttiği gibi duygusal manipülasyondan ve bundan kurtulma metotlarını konu alan bir kitap.
- Duygusal işkence
- psikolojik işkence çeşitleri
- ikna teknikleri
- kült manipülatörler
Başlığı adı altında bir çok şeye değinmiştir.
Kişinin kendi iradesini zamanla manipülatörlere kaptırmaya ve bunların sonuçlarına , manipülasyon çeşitlerine , manipülatörlerin özelliklerine bunların neden kaynaklanabileceğine değinen bu kitap bir takım sendromlara yer vermiştir.
-Love bombing
-Salieri kompleksi
İyi bir manipülatifin özellikleri ; iyi hissetirmek için değil , etkilemek ve yönlendirmek için sarf edilirler. Özünde yapıcılık yoktur , yıkım vardır . Tarafsız bir ifade değildir. Taraflı bir ifadedir .( Sayfa 82)
Şeklinde açıklanmıştır .
Son olarak kitapta tavsiye edilen Beyazperdenin manipülatif kült karakterleri ve filmlerinden bahsedelim.
- gaslith
- the usu suspects
- whiplash
-gone girl
-basic instinct ve son olarak kısa bir süre önce izlediğim fight club filmlerinden bazı kült manipülatör karakterlerin gelişim süreci hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz.
Daha önce hiç duymadığım bir kitaptı. Bir arkadaşımın yakın tarihte hediye etmesi üzerine okudum ve bana çok şey kattı . Mutlaka tavsiye ederim sizin de etrafınızda gizli manipülatörler olabilir. Son olarak ;
" İnsanları kandırmak, kandırdıklarına ikna etmekten daha kolaydır "
- Mark Twain
Keyifli okumalar . Teşekkürler
ZİRVE: UZMANLAŞMANIN BİLİMSEL SIRLARI (2018) / Anders Ericsson & Robert Pool
Çok itimat ettiğim bilim insanları tavsiye etmedikçe çok fazla kişisel gelişim kitabı okuyan birisi değilim. Yılda azamî 4-5 kitap. Spekülasyona dayalı kitaplardan ziyade refleksiyon temelli kişisel gelişim kitaplarını okuyabiliyorum ancak. Bu da onlardan biri. Selçuk Şirin hoca son kitabında atıfta bulunmuş.
Batı’da “Nature or nurture?” şeklinde bir tartışma vardır. Yani doğuştan mı, çevreden mi? Türkiye’de böyle bir tartışma var mı bilmiyorum. Genelde daha ciddi(!) meselelerimiz var.
Bu eserlerinde Ericsson & Pool, bir kişinin zirveye çıkışının nörolojik, psikolojik (özellikle öğrenme psikolojisi), fizyolojik, pedagojik boyutlarını ele alıyorlar. Onlara göre doğuştan gelen yetenek diye apriori bir şey yok. Kişinin bir alanda uzman/usta/master/elit haline gelebilmesi tamamen çevresel koşullara, özellikle çalışmaya bağlı. Özetle: Yetenek yok, çalışmak var. Tiger Woods’un eline daha dokuz aylıkken oyuncak golf sopası verdiğinizde çevresel koşullanmayı başlatmış oluyorsunuz örneğin.
Yazarlar belli bir alanda değil, matematik, tıp, satranç, golf, yüzme yönetim, fizyoterapi, yazarlık, öğretmenlik vb. aklınıza gelebilecek tüm alanlarda en seçkin olabilmenin temel kurallarını tespit etmişler.
Yazarlara göre zirveye çıkmak için takip edilmesi gereken izlek aşağıdaki gibi. Bu adımlara riayet etmeden kendi alanında en iyi(lerden) olmak çok zor.
1) Kendini tanıma (artı/eksi yönler).
2) Hedef koyma.
3) Planlama (SBF’lilerin stratejik planlamayı isimleri gibi bilmeleri gerekiyor.)
4) Çalışma (çok değil; amaçlı, bilinçli ve etkin),
5) Geri bildirim alma.
6) Sebat/ısrar etme (pes etmeme).
7) Motivasyon.
Yazarların dikkat çektiği bir konu daha var. Tabii ki çocukların hevesleri önemli ancak ebeveynlerden ve rehberlerden (öğretmen/danışman/koç) de duygusal ve teknik destek şart.
