İnsan varlığının ən gizli, ən qədim və ən qorxulu tərəfi budur: İstədiklərinə çatanda, yaşamağın səbəbini itirir. Arzu insan ruhunun nəfəsidir. O, bədəndəki oksigen kimidir: çox olduqda yandırar, azaldıqda boğar, amma olmadan həyat yoxdur. Böyüklər çox zaman uşaqlardan fərqli görünürlər: ağ saç, ağır söz, ciddi baxış. Amma mahiyyətcə eyni varlıqlardır bir az daha yorulmuş uşaqlar. Uşaq ağlayır, çünki oyuncağı istəyi qədər böyükdür; böyüklər isə susur, çünki arzusu qədər boşdur. Bu həyatın ən kədərli paradoksudur: sakitlik çox vaxt arzunun ölümü deməkdir. İslam dininə görə, insan yaradılışda torpaqdan yoğrulub, amma ona həyat verən “üfürülən ruh” olmuşdur. O ruh sadəcə həyat deyil, həm də istək, təlatüm, hərəkət, arzu idi. Yəni insanın Tanrıdan aldığı ilk pay yanmaq bacarığıdır. Quranda deyilir: “Biz insanı yaratdıq və ona yollar göstərdik.” (Əl-İnsən surəsi-3). Bu “yol” dedikləri əslində arzu yoludur. İnsan arzusu ilə ya ucalır, ya da məhv olur. Şeytan da, Peyğəmbər də eyni arzudan doğar “daha çox olmaq” istəyi. Fərq sadəcə istiqamətdədir: biri Tanrıya yaxınlaşmaq istəyir, digəri Onun yerini tutmaq. İslam sufiləri deyirdilər ki, arzu Tanrıya aparan yoldur. Sufi arzularını öldürmür, əksinə, onları “təmizləyir”. Çünki günah arzuda deyil, arzunun nəfsə qul olmasıdır.
Müasir dövrün ən dərin psixoloji böhranı arzunun tükənməsidir. 20-əsrin sonunda bütün dünyanı bürüyən istehlak mədəniyyəti insanlara hər istədiyini verdi: sürətli yemək, dərhal sevgi, hazır bilik, süni rahatlıq. Amma nəticə nə oldu? Daha çox depressiya, daha çox boşluq, daha çox tənhalıq. Amerikalı psixoloq Viktor Frankl yazırdı: “İnsanı yaşadan xoşbəxtlik deyil, mənadır. Mənasız qalan insan, ən azad şəraitdə belə özünü dustaq kimi hiss edir.” Frankl ölüm düşərgələrində belə görmüşdü ki, fiziki baxımdan yox,