Bir Hayatı Nesneler Üzerinden Yeniden İnşa Etmek
Orhan Pamuk’un Masumiyet Müzesi, aşkın, aidiyetin ve saplantının sınırlarını doymak bilmez bir detaycılıkla çizen, Türk edebiyatının en katmanlı yapıtlarından biri.
1970’lerin İstanbul’unda, geleneksellikle Batılılaşma arasında sıkışmış üst sınıf bir burjuva dünyasında geçen roman, statü ve toplumsal normların gölgesinde yeşeren imkansız bir aşkı konu alıyor.
Yazar, sadece iki insan arasındaki duygusal bağı değil; dönemin İstanbul’unu, sokaklarnı, sinemasını, nesnelerini ve sınıfsal çatışmalarını da adeta bir tarihçi titizliğiyle işlemiş. Kitabı okurken, aşkın zamanı durdurma arzusuna dönüşmesini ve bir insanın kendi geçmişini nesneler üzerinden nasıl yeniden inşa ettiğini derinden hissediyorsunuz.
Sade ve derinlikli anlatımıyla okuyucuyu melankolik bir atmosferin içine çeken roman, "aşk" kavramının insan psikolojisindeki dönüştürücü gücünü ve bazen nasıl bir saplantıya evrilebileceğini inceliyor. Pamuk’un kahramanı üzerinden kurduğu o devasa hafıza sarayı, okura şu can alıcı soruyu sorduruyor: Bir insanı, ona ait eşyaları toplayarak ne kadar yaşatabilirsiniz? Masumiyet Müzesi, son sayfayı kapattıktan sonra bile zihninizde o eski İstanbul fotoğraflarının hüznünü ve bir aşka sadık kalmanın hem yıkıcı hem de yüce taraflarını bırakan, mutlaka şans verilmesi gereken bir başyapıt.
Günümüzde adına sevgi, aşk dedikleri yüce kavramın içinin ne kadar boşaltıldığını; beklemenin, sevgiye verilen emeğin günümüzde ne kadar değersiz olduğunu düşününce bu kitap dahada değerli bir hale geliyor. Sevgi neydi ? Sevgi, emekti. Çok ucuz bir kol saatinin taşıdığı anlam hatırına, kitaplardaki düzgün insanlar birbirini gerçekten seviyordu. Bekliyordu, vazgeçmiyordu.
Bu kitabın adı Bekle Beni. Binbir alnernatifin olduğu gerçek hayatta, çok kolay vazgeçmiş insanlara inat; sevginin, emeğin, kıymet bilmenin değerini anlatıyor.
Reklam
VADİDEKİ ZAMBAK
(Roman)
HONORÉ DE BALZAC
1799-1850 yılları arasında yaşamış, realizm (gerçekçilik) akımının en etkili temsilcilerinden biri kabul edilen Fransız yazar Honoré de Balzac’ın başyapıtlarından Vadideki Zambak romanıyla hem yazarı hem de eserini tanıma yolculuğumuza devam ediyoruz.
Vadideki Zambak, gerçekleşmeyen bir aşkın insan hayatını nasıl şekillendirdiğini anlatan etkileyici bir romandır. Aşkın yalnızca kavuşmak olmadığını; bazen vazgeçmek, beklemek ve fedakârlık yapmak anlamına geldiğini son derece zarif bir şekilde ortaya koyar. Bu yönüyle aşkı en hüzünlü ve en ince biçimde anlatan romanlardan biri olarak değerlendirilebilir.
Romanın başkahramanı ve anlatıcısı Félix’tir. Çocukluğunda annesinden sevgi görmemiş, yalnız ve kırılgan bir karakterdir. Annesinin zoruyla katıldığı bir davette evli ve aristokrat bir kadın olan Henriette ile tanışır ve ona derin bir aşkla bağlanır.
Henriette ise Kont de Mortsauf ile mutsuz bir evlilik sürdürmektedir. Ruhsal olarak Félix’e yakınlık duysa da ahlaki değerleri ve toplumsal sorumlulukları nedeniyle duygularını bastırır. Roman boyunca Félix ile Henriette arasında yoğun fakat platonik bir aşk yaşanır.
Eserde tutku ile görev arasındaki çatışma, ideal aşk, fedakârlık, toplumsal baskı ve insan ruhunun karmaşıklığı son derece gerçekçi bir dille işlenmiştir.
Félix’in hayatına daha sonra giren İngiliz kadın Lady Dudley ise Henriette için hem fiziksel aşkın hem de kadınlık kimliğinin farkına varılmasını sağlayan güçlü bir rakip olarak karşımıza çıkar.
Anlatıcı, yaşananları mektup tekniğiyle aktarır. Romanın sonunda ise Félix’in hayatındaki üçüncü bir kadın devreye girer. Bu kadının Félix’e yazdığı mektupta Henriette ve Lady Dudley daha gerçekçi bir bakış açısıyla değerlendirilir. Üstelik bu değerlendirmeler, bir
Roman, İzmir’de amcasının yanında kalan, Batılı tarzda eğitim almış, romantik, duygusal ve idealist bir genç kız olan Pervin’in hikayesini anlatır. Pervin, aşkı ve evliliği hayatının en yüce ideali olarak görmekte ve hayalindeki kusursuz, saf aşkı aramaktadır.
Bunun yanı sıra;
Mehmet Rauf bu romanda, toplumsal yozlaşmayı, paraya dayalı evlilikleri ve dönemin gençliğinin ahlaki çöküşünü Pervin'in temiz kalbi ve gözlemleri üzerinden eleştirir. Eser, bir genç kızın büyüme, gerçek dünyayla tanışma ve hayallerinin yıkılması sürecini anlatan güçlü bir psikolojik romandır.
Dr. Daniel G. Amen’in nörobiyoloji ile psikolojiyi harmanlayan Âşık Beyin adlı eseri, insanın en yüce ve mistik kabul ettiği "aşk" duygusunu yüksek teknoloji ürünü SPECT (tek foton emisyonlu bilgisayarlı tomografi) görüntüleme yöntemleriyle masaya yatıran modern bir nöro-psikoloji çalışmasıdır. Eser, romantik ilişkilerin evrelerini; dopamin, oksitosin ve serotonin gibi nörotransmitterlerin birer katalizör olarak rol oynadığı biyolojik birer süreç olarak tanımlarken, okuru kalbin değil, gri hücrelerin yönettiği bir labirente davet eder.
Kitapta aşk, sadece hormonal bir esrime hali değil; partnerlerin beyin kimyalarının birbirini nasıl dönüştürdüğünü, yaraladığını ya da şifalandırdığını gösteren evrimsel ve klinik bir vakadır. Amen, beynin farklı bölgelerindeki aşırı ya da düşük aktivitenin ilişkilerdeki bağlanma, kıskançlık, saplantı ve çatışma dinamiklerini nasıl doğrudan şekillendirdiğini bilimsel bir realizmle belgeler.
“Ben kim olduğumu bilirim.”
Don Quijote’nin bu cümlesine takılıp kaldım. Çünkü bir insan gerçekten kim olduğunu bildiği için mi böyle söyler, yoksa bütün dünya ona kim olduğunu hatırlatıp durduğu için mi? Yaşlısın, delisin, zavallısın, bu dünya senin sandığın dünya değil, o devler yeldeğirmeni, o prenses köylü kızı, o at da öyle destanlara yakışacak bir at falan değil... Herkes ona gerçeği gösteriyor gibi. Ama Don Quijote inatla başka bir şey söylüyor: Ben kim olduğumu bilirim. Belki bilmiyor. Belki de hepimizden daha çok biliyor. İşte insan burada biraz düşünüyor.
Don Quijote’ye sadece deli demek bana hâlâ kolaycılık gibi geliyor. Evet, adamın yaptığı şeylerin çoğu komik. Hatta bazı yerlerde insan gerçekten gülüyor. Bir adam düşünün; okuduğu şövalye romanlarından öyle etkilenmiş ki kendini gezgin şövalye sanıyor, zırhını kuşanıyor, atına isim veriyor, kendi sıradan hayatını büyük bir maceraya dönüştürüyor. Normal şartlarda “tamam, bu adam aklını kaçırmış” deyip geçebiliriz. Ama Cervantes öyle bir şey yapıyor ki, sen bir süre sonra bu adamla dalga geçerken kendinden utanmaya başlıyorsun. Çünkü Don Quijote’nin deliliğinde bile bizim fazla akıllı hayatlarımızdan daha sahici bir taraf var.
Ben kitabı okurken en çok şunu düşündüm: İnsan hayal kurduğu için mi kaybeder, yoksa artık hayal kuramadığı için mi? Don Quijote yeldeğirmenlerine saldırıyor diye gülüyoruz ama biz neye saldırıyoruz? Kendi korkularımıza mı, geçmişimize mi, içimizde büyüttüğümüz olmayan düşmanlara mı? Hepimizin kendince bir yeldeğirmeni yok mu zaten? Sadece biz ona daha makul isimler veriyoruz. Kaygı diyoruz, hedef diyoruz, gurur diyoruz, aşk diyoruz, bazen de hayatın gerçeği deyip geçiyoruz.
Don Quijote.. Sana güldüm, bunu inkâr edemem. Ama seni biraz da kıskandım. Çünkü sen hiç değilse dünyanın
Reklam
Reklam