Bay Pilkington, kadehini zafere kaldırır ve ‘espri’yi patlatır: “Sizler aşağı kesimlerden hayvanlarınızla uğraşmak zorundaysanız” dedi, “ bizler de bizim aşağı sınıflarımızla uğraşmak zorundayız!”
Yıllar önce okuduğumda soğuk savaş yıllarının ilkel ve kara propaganda yöntemlerine kurban edilen “ Hayvan Çiftliği”nin solun bazı kesimlerince “ karşı devrimci” sağın kimi kesimlerince de kominizme karşı yöneltilen en güçlü yazınsal eleştiri arasında sayılması beni de etkilemişti.
Şimdi baktığımda eser hem 1930- 1940 yıllardaki SovyetlerBirliği’ni eleştirdiği hem de insanı yok sayan, insanları köleleştiren kapitalist düzeni eleştirdiğini daha net görüyorum. Bu yönüyle eser iki yönlü bir yergi olarak okunmalı.
Hayvan Çiftliği, asıl adıyla Beylik Çiftliğinde yaşayan hayvanların Koca Reis adlı kır erkek domuzun yapmış olduğu ve çiftlikteki tüm hayvanların katıldığı gizli toplantıda “ yaşadığımız hayat nasıl bir hayattır” sorusunu sorup kendilerini sömüren insanoğluna karşı hayvanları bilinçlendirmesi ile başlar. Bu toplantı sonrası Koca Reis, uykusunda hayatını kaybeder ama Koca Reis’in söyledikleri sonrasında çiftlikteki akıllı hayvanların hayata yepyeni bir gözle bakmalarına neden olur. Çiftlikteki Snowball ve Napoleon adlı iki genç erkek domuzun çiftlik sahibi Bay Jones’e karşı çiftlikte yaşayan hayvanları örgütleyerek insanların yönetimini devirip tüm hayvanların eşit olduğunu savunan bir toplum oluşturmaları ama zamanla kurnaz, iktidar düşkünü Napolen ve onun propaganda aracı Sguealar tarafından insanların yönetiminden daha baskıcı ve acımasız bir diktatörlük kurmalarını anlatır. Kitabın başında Koca Reis tarafından ifade edilen ve hayvanların değişmez ilkelerinden Yedi Emir içerisinde de yer verilen hayvanların eşitliği sözünün zaman içerisinde bazı hayvanların öbürlerinden daha eşit olduğu savına terk etmesini anlatır. Bu şekilde bir baskın rejiminin yerini bir diğer baskı rejimi alır.
Celal Üster’in sunuş yazısının sonunda belirttiği gibi Hayvan Çiftliği,
“Kulağınıza küpe olsun, kuralsızlığı örtmek için kurallardan daha kalın bir örtü bulamazsınız, hayatınız boyunca işte şimdi yaptığınız gibi yapacaksınız, yoksa toplum denen çok kıçlı ve çok başlı gardiyan canınızı fena yakar.”