Mustafa Kemal Paşa, bir millete “millî şuur” kazandırmanın tarih ve dil alanlarından geçtiğini idrak etmiş, kültürel çalışmaları bu alana yöneltmiştir. Bu hususta talimatlarıyla Türk Ocakları’nın Nisan 1930’daki VI. Kurultayında Türk Tarih Heyeti teşkil edilmiştir. İlk toplantısını 4 Haziran 1930’da yapan heyet, 29 Mart 1931’e kadar sekiz resmî toplantı yapmıştır. Başkanlığını Tevfik Bıyıklıoğlu’nun, ikinci başkanlıklarını Samih Rifat ve Yusuf Akçura’nın, genel sekreterliğini ise Reşit Galip’in yaptığı bu heyet, Türk Ocakları’nın kapatıldığı VII. Kurultayından sonra Mustafa Kemal Paşa’nın emriyle 15 Nisan 1931’de Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti adı ile yeniden teşkilatlandırılmış ve faaliyetlerine devam etmiştir. 3 Ekim 1935’te Türk Tarih Kurumu adını alan kurum; lise tarih kitapları da dahil olmak üzere birçok önemli çalışma yayımlamış, 1937’den itibaren ise günümüzde de yayına devam eden ve adını Mustafa Kemal Paşa’nın verdiği “Belleten” dergisi çıkarılmaya başlanmıştır. Mustafa
Kemal Paşa, daima kurumun yayınlarını ve çalışmalarını takip etmiş, zaman zaman da toplantılara bizzat katılmıştır.
Afet İnan bu tarihi (15 Nisan 1931), “Türk Tarih Kurumu 40 Yaşında” adıyla Belleten dergisi tarafından makale haline getirilen konferansında 12 Nisan olarak vermiştir. Türk Tarih Kurumu’nun eski başkanı Yusuf Halaçoğlu tarafından kaleme alınan ve Türk Tarih Kurumu’nun resmî internet adresinde de yer alan makalede ise bu tarih 15 Nisan olarak verilmiştir (Yusuf Halaçoğlu, “Türk Tarih Kurumu”, TDV İslam Ansiklopedisi, c. XLI, TDV Yayınları, İstanbul, 2012, s. 547).