Müslümanların entelektüel yavaşlamasının daha yaygın bir açıklaması, Gazâli'nin olumsuz rolüne atıfta bulunur. 'Kayıp Aydınlanma' adlı eserinde, Starr, Gazâli'nin filozoflara saldırarak ve tasavvufu teşvik ederek Orta Asya'nın (ve doğu İran'ın) entelektüel gerilemesine etki ettiğini savunur. Starr'a göre Gazâlî, "rasyonel aklı... mistik sezgi ve gelenekten gelen bilgiyi sorgulamasına izin verilmeyen bir alt statüye" indirgemiştir.
Düşünmek görmeyi, dikkatli olmayı yeniden öğrenmektir, bilinci yönetmektir, her düşünceyi, her imgeyi, Proust'un yaptığı gibi bir ayrıcalıklı nokta durumuna getirmektir. Aykırı bir biçimde, her şey ayrıcalıklıdır. Düşünceyi doğrulayan şey son sınırına ulaşmış bilinçliliğidir.
Sayfa 43 - 57. basım: Aralık 2024, İstanbul Can Sanat Yay.·Kitabı okudu
Bir yerde okudum, kayıp demek daha kolaymış. Sanki bulacakmışsın gibi. Bulma, yeniden başlama şansın varmış gibi... Öldü demek zor... ölümün geri dönüşü yok!