1000okur
@1000o
Resmi olmayan, bin okuyup bir konuşan hesap.
Şu anda okuduğu kitaplar
Romanın Üslup Bakımından Değerlendirilmesi
1995 yılında yayımlanan Körlük, ilahi bir bakış açısıyla yazılan distopik bir romandır. Yazarın kendine özgü; ironik, eleştirel ve yoğun betimlemelerle örülü bir dili vardır. Dolayısıyla uzun cümleler içeren, noktalama işaretleri az olan, tıkalı bir diyalog sistemi dikkat çeker. Diyaloglar tırnak işareti olmadan, virgüller ve büyük harflerle birbirine eklenmiş şekilde ilerler. Bu yüzden “akıcılık yokmuş” hissi uyandırır ama aslında bu bilinçli bir tercihtir.
Çünkü yazar bu anlatı şekliyle biçim ile içeriği birbirine uyumlu hale getirmek istemiştir. Körlüğün yarattığı kaos, belirsizlik ve yönsüzlük, romanın anlatımında da hissedilir. Okur, tıpkı görme yetisini kaybeden karakterler gibi zaman zaman kimin konuştuğunu ayırt etmekte zorlanır. Böylece metin, okuyucuyu edilgen bir izleyici olmaktan çıkarır ve olayların içine çeker. Ayrıca karakterlerin isimle anılmayıp “doktor” ve “ilk kör” gibi sıfatlarla betimlenmesi, bireyselliğin yok oluşuna ve insanlığın geneline vurgu yapar.
Bu anlatı şekli, eseri diğer distopik romanlardan ayıran keskin bir çizgi olmuştur. Aynı zamanda okurları da ikiye ayırmıştır: Okur, hikayenin içine düşene kadar bu anlatı şeklinden rahatsızlık duyabilir. İlerleyen sayfalarda hikayenin akışı okuyucuyu içine çekmezse bu anlatı şekli de okuru yorabilir. Ama hikaye hazmedilmeye başlanırsa bu anlatı tarzı da okur ve kitap ile bütünleşir.
Yazarın bu tarzı başarılı olduğu kadar riskli bir tercihtir: Uzun, noktalamasız cümleler ve karmaşık diyalog tekniği okurun büyük kısmını zorlar. Bu yüzden kitap kolayca “satılabilir” olmaktan uzaklaşır. Ayrıca, yazar bu tarz ile alışılmış roman kurgusunun dışına çıkmıştır. Geleneksel anlatı kalıplarını bozduğu için eleştirmenlerden “okunmaz, anlaşılmaz” gibi tepkiler alma ihtimali vardır ve kısmen almıştır.
Sonuç
📚🔔 Tatil zili çaldı!
Bir yıl boyunca verilen emeklerin ardından şimdi dinlenme, keşfetme ve yeni maceralara atılma zamanı. 🌞
Bu yaz bol kahkahalı, bol anılı ve elbette bol kitaplı geçsin. Tüm öğrencilere keyifli tatiller diliyoruz! 💙📖
Martin Eden ile Yazarın Başarıya Giden Yolu
Martin Eden, Jack London’un Künstlerroman tarzında yazdığı yarı otobiyografik bir romandır.
Peki, Künstlerroman nedir?
Bir sanatçının çocukluktan olgunluğa geçişini, özellikle de sanatçı kimliğini geliştirme sürecini konu alan roman türüdür. Eğer başkahraman sanatla ilgilenmiyorsa ama büyüme/olgunlaşma süreci anlatılıyorsa Künstlerroman türüne girmez. Yani, başkahraman kesinlikle sanatçı olmak zorundadır.
Yarı otobiyografik roman nedir?
Yarı otobiyografik roman, yazarın kendi hayatından beslenen ama tamamen birebir gerçeği anlatmayan, kurguyla harmanlanmış romandır. Genelde isimler ve mekanlar değiştirilerek aktarılır.
Yani yazarımız bu kitapta, kendi sanatçı gelişim sürecini ve hayatını, kurmacayla harmanlayarak okura aktarmıştır.
Anlatım açısından modernizm öncesi bir anlatım vardır. Toplum ve sınıf çatışmaları ise gerçekçi biçimde işlenmiştir. Martin’in kişilik gelişimi, arzuları, hayal kırıklıkları tutarlıdır ve yaşam koşulları, iş hayatı, çevresi detaylı ve doğal biçimde anlatılır. Dolayısıyla bu eser realist–natüralist özellikler taşıyan, klasik anlatıya sahip bir eserdir.
Eseri edebi açıdan bir çerçeveye koyduğumuza göre biraz daha detaylara girebiliriz.
Roman bize ne anlatır?
Martin Eden toplumun alt sınıfından gelen, eğitim imkânlarından yoksun ve toplumun dayattığı ahlak normlarının dışında yaşayan bir işçidir. Toplumun üst sınıfından bir kadına aşık olur ve ahlaki bir devrim yaşar. İçinde zaten var olan öğrenme açlığı, aşık olduğu kadının desteğiyle daha da güçlenir; bu sayede kendini geliştirmeye, daha bilinçli okumaya ve zamanla yazmaya başlar. Yani bu kitap Eden’in azminin ve zaferinin öyküsüdür.
Bu devrimi yapmasını sağlayan en temel şey kitap okumaktır. Yazar bize kendi başarı öyküsünü anlatırken verdiği mesajlardan en büyüğü de işte budur.
Göktürk Destanı
Bozkurtlar, 7. yüzyılda Göktürkler ve Çin esaret dönemini konu alan epik (destansı) bir romandır. Destansı yapısından anlaşılacağı üzere, tarihsel gerçeklikten uzak, milliyetçi duyguları harekete geçirmeyi amaçlayan bir eserdir.
Romanda tarih ile örtüşen üç ana konu vardır:
1-) Kür Şad karakteri
2-) Göktürkler’in Çin esareti
3-) Türklerin bağımsızlık mücadelesi
Atsız, romanın iskeletini bu üç tarihsel konu üzerine kurmuş, geri kalanını ise tamamen hayal gücüyle beslemiştir. Kahramanlar kusursuz, hatadan arınmış ve idealize edilmiştir.
Türkler kahramanlaştırılırken, Çinliler çoğunlukla küçümseyici ve aşağılayıcı bir üslupla resmedilir. Bu taraflı yaklaşım bir yandan romanın inandırıcılığını zedelerken, diğer yandan milli duygularımızı kabartır. Dolayısıyla eserin tarihi bir roman olmadığını, tarihi unsurlar içeren epik, masalımsı bir roman olarak değerlendirmek gerekir.
Göktürkler dönemine ait elimizde çok sınırlı kaynak vardır. Dolayısıyla Atsız’ın bu kaynaklardan yola çıkıp gerçekçi ve derinlikli bir tarihî roman yazması güç. Bu sebeple Atsız’ın tercihi destansı bir roman yazmak olmuş; aksi halde mevcut bilgiyle gerçekçi bir roman ortaya koyması mümkün olmazdı.
Sonuç olarak bu kitabı tarihi ve realist açıdan değerlendirmek mümkün değildir. Zaten Göktürkler zamanını konu alan romanların hiçbirine “realist bir roman” diyemeyiz.
Peki, tarihi ve realist açıdan bir anlamı olmayan bu eserin edebiyatımızdaki yeri nedir?
Bozkurtlar, Türk edebiyatında özellikle Türkçülük ideolojisinin simge eserlerinden biri olmuştur ve epik roman geleneğimizde önemli bir yer edinmiştir. Bu yönüyle edebiyatımızda ideolojik bir başvuru kaynağı sayılabilir.
Edebi açıdan bakarsak;
Atsız, olay örgüsünü ustalıkla kurgulamış ve baştan sona kadar okuyucuyu diri tutmayı başarmıştır. Ayrıca,
Postmodern Açıdan Dövüş Kulübü
Spoiler içerir!
Dövüş Kulübü, baştan sona kadar üzerine konuşulması gereken çok katmanlı bir kitap fakat ben sadece postmodern açıdan küçük bir çıkarım yapacağım.
Dövüş Kulübü, postmodern edebiyatın önemli örneklerinden biridir. Hatta yazar, postmodern bir eserde bulunması gereken tüm yapı taşlarını bu kitaba bilinçli şekilde yerleştirmiştir. Bu yapı taşları şunlardır:
1-) Güvenilmez Anlatıcı: Anlatıcının zihinsel durumu net değildir, Tyler kim belli değildir.
2-) Kimlik Problemi: Tyler ve anlatıcı aynı kişidir; bu durum varoluşsal ve psikolojik bir kriz yaratır.
3-) Gerçeklik–Yanılsama Bileşimi: Yaşananların ne kadarı gerçek, ne kadarı hayal olduğu belirsizdir.
4-) Zaman Kırılması: Doğrusal bir anlatım yoktur; zihinsel sıçramalar ve kopuk zaman geçişleri mevcuttur.
5-) Mekân Kopukluğu: Hiçbir bağlam verilmeden hızlı mekân değişimleri yapılır.
6-) Anlatı Bozukluğu / Boşluklar: Sahne atlamaları ve fiziksel boşluklarla yapının dengesi bilinçli olarak bozulmuştur.
7-) Metin Bilinci / Kendinin Farkında Olan Anlatım: Yazarın üslubu, okuru bilinçli olarak rahatsız eder; klasik anlatıya doğrudan saldırır.
8-) İroni / Kara Mizah: Kitap boyunca hem sistemle hem de karakterlerin çelişkileriyle alay edilir.
Tüm bu katmanlar göz önüne alındığında, kitap yalnızca anlatı biçimiyle değil, anlattığı bunalım ve kopuşlarla da postmodern ruhu yansıtır. Gerçekliğin parçalandığı, kimliğin sabit bir referans olmaktan çıktığı bu dünyada, karakterler yalnızca kaybolmakla kalmaz; aynı zamanda bu kayboluşa tutunmaya çalışırlar. Tyler, anlatıcının aradığı özgürlük gibi görünse de, onun başka bir boyunduruğa teslim olmasından ibarettir. Belki de kitabın en postmodern yanı, çözüm diye sunulan şeyin de bir yanılsama oluşudur. Dövüşmek bile bir kaçış değil, yeni bir inanç sistemidir ve
Suyu Asla Bulamayacak Adam
Betimleme üstadı Şevket Süreyya Aydemir, kitabın giriş bölümünde yaklaşık olarak otuz sayfa boyunca, ustaca mekan betimlemesi yapar. Bu durum okurun beklentisine göre sıkıcı veya hoş gelebilir fakat bu otuz sayfa, hikayeyi okuyucuya kısık ateşte alıştırır.
Kitabın otobiyografik bir eser olduğunu göz önünde bulundurursak bu acele etmeyişi haklı bulabiliriz. Çünkü yazar bu bölümde çocukluğunun geçtiği mahallesini anlatır. Haliyle hatırladığı her şeyi otobiyografik eserine bolca aktarmak isteyecektir.
Aslında sadece giriş bölümü değil, bütün kitap boyunca bu acele etmeyiş hakim sürer. Yazar kendi hayatını aheste aheste anlatır. Yani hikaye ağır tempoda devam eder. Dolayısıyla okuyucunun sabırlı ve daha dikkatli okuması gerekir. Çünkü ağır tempoda giden hikayeler içsel düşüncelerle okuru daha çok düşündürmeye iter. Bu kitapta tam anlamıyla bu duruma örnek bir eserdir.
Kitabın adı olan “Suyu Arayan Adam”, bize bir arayışın olduğunu ve bu arayışın aslında hayat yolculuğunda kişinin kendini bulma çabası olduğunu ifade eder. İnsan ömrünü göz önüne aldığımızda, bu arayışta acele etmeye gerek olmadığı sonucuna varmak zor değil. Bu nedenle, daha kitabın ismini okurken bile ana teması hakkında güçlü ipuçları edinebiliriz. İsim ile tema arasındaki uyum çok başarılı, hatta oldukça derin.
Edebi açıyı bir kenara bırakıp Türk düşünce tarihi açısından bakarsak çok önemli bir kitap olduğu kesin. Balkan savaşını, 1. Dünya harbini, Kurtuluş savaşını, cumhuriyetin kuruluşunu bizzat yaşayanın kaleminden okumak bir Türk genci için velinimet. Çünkü bu kitap sadece bir bireyin hikayesi değil; aynı zamanda bir milletin uyanışının, kimlik arayışının da hikayesidir.
Aydemir’in çocukluk hatıralarıyla başlayan anlatısı, zamanla imparatorluk enkazının üzerinde yeni bir devletin, yeni bir