gedê bajêr
@2serhat1
Çağların kirli beyaz fırçasıyla karalanmış bir manzarayız.
mahur beste tanpınar'ın kısa diğerleri kadar ünlü olmamış bir romanıdır. ancak ünü tanpınar'ın diğer romanlarını okuyanlar arasında ister istemez almış yürümüştür. albert camus'unun tersi ve yüzü romanını yazdıktan sonra (ki yazarın ilk romanıdır ve yanlış hatırlamıyorsam ilk baskısı cezayir'de yapılmıştır) yıllar yıllar sonra dediği gibi "ben aslında yazmak istediğim herşeyi yazmış idim oraya" lafındaki gibi tanpınar da mahur besteyi başka başka ürünlerinde bazen başlı başına bir karakter olarak kullanır. edebiyatçılar derler ki gerçekten de camus'nün tersi ve yüzü romanında daha sonradan yazacaklarının ipuçlarını bulmak mümkündür. ben bilmiyorum mahur beste tanpınar'ın yazdığı kaçıncı roman ancak kendi ailesinde de bir talat bey olduguna ve bu mahur bestenin kendisini de cok etkiledigine inanıyorum. (döndüm okudum karman çorman yazmışım, kalsın böyle)
ahmet hamdi tanpınar'ın; istanbul, konya, erzurum, ankara ve bursa'yı kendinde anlattığı monografi.
ahmet hamdi tanpınar’ın ustası yahya kemal’a ithaf ettiği ve düzyazılarında belki de ilk ve son kez onun üslûbuna ve duruşuna bu denli yakın olduğu enfes eseri. tanpınar’ın sırasıyla ankara, erzurum, konya, bursa ve istanbul’a dair denemelerini içeriyor kitap. ancak aynı tornadan çıkmış, bir seyahatname yazıyormuşçasına ardarda dizilmiş denemeler değil bunlar. her birinde o şehrin farklı yönlerine bakıyor, kimi zaman bambaşka deryalara açılıyor tanpınar ve belki de ruh sahibi birer varlık olarak telakki ettiği şehirlerin ona salık verdiği biçimde şekillendiriyor bu denemeleri. en kısa bölüm ankara’ya, en uzunu da istanbul’a ayrılmış ki cumhuriyet’e bağlılığına rağmen hiçbir zaman bir cumhuriyet aydını diyemeyeceğimiz tanpınar’dan da bu beklenirdi. denemelerden özellikle bursa ve istanbul hakkında olanlarda tanpınar’ın bütün bir yazı hayatını meşgul etmiş olan ve tüm eserlerinin erafında şekillendiği eski hayat-yeni hayat gerilimi yoğun bir şekilde hissediliyor ve bu denemelere şeklini veriyor. okudukça görüyorsunuz ki tanpınar aslında o şehri anlatmıyor da o şehrin geçmişine, o geçmişin zihninde vücûda gelmiş aksine ağıt yakıyor. aslında önsözde kendisi çok daha iyi özetliyor bu meselenin ne olduğunu: “beş şehir’in asıl konusu hayatımızda kaybolan şeylerin ardından duyulan üzüntü ile yeniye karşı beslenen iştiyaktır.”
nasil kitap yazilir? sorusuna türk edebiyatinda verilmis en nefis cevaplardan birisi. en ufak karakterler ve mizansenleri bir anda kanli canli hale getiren ufak ayrintilari, kahkahalar attiracak ironik bir durumdan hic beklenmedik bir hüzün cikarabilen ve bunu yaparken sadece türkiyenin degil dünyanin bütün ikinci sinif romancilarina parmak isirttiracak bir inceligi ve kivambilirligi gösteren eser.
o dönemin entellektüel zihninin avrupada ki gelismeleri takip eden ama topraklarindan kopmadan doguyla harmanlanmis halinin ortaya çikardigi edebi bir alay yaratisi
roman kahramanlarina gelince;
halit bey için ne denilebilir, anlasilan o ki okumus, etmis avrupadaki entellektüel ortamin kokusunu içine çekip memleketine dönmüs biri...modernizmin dogunun rehavetinde yeni bir yorumu. modernizm için illaki bir maddiyata ihtiyaci varmidir dogunun... o ki gülünemeyecek kadar gülünç bir saka gibi cin'lerin melaikelerin islevsellestirildigi bir enerji dönüsüm merkezi düsünmemis midir. dogunun rehaveti budur iste, binbirgece masallarinin içinde yaratmistir havayolu seyahatlerini uçan halilariyla. birde jules verne'e bakin illaki insa etmistir denizaltina inebilmek için bir denizalti, oysa doguda bunu sadece bir lambayla yapabilirdiniz. sadece inanmaniz yeter olmayana. bu iste tamtamina tanriya inançtir ona inanilir...burda olasi olmayana inanilir tanrinin günahlari sorgulanmaz.
dr. ramiz, viyanada psikanaliz egitimi almis bir doktor. ögrenmis oldugu ilmin heyecaniyla döndügü memleketinde çalisabilecegi tek bir vaka (hayri bey) bulmus. bir ilmi nasil yapacagini bilen ama bu ilmi gerçeklestirmeye imkan vermeyen insanlarla çevrili olmanin muzdaripliginden esas meslegi olan doktorlugu da hakkiyla yerine getiremeyen nev-i sahsina münhasir bir zat. binbir gece masallarindan çikamadan
