Sanatın Tarihsel YolculuğuSanat
Puan vermedi·448 syf.··
Beğendi
·2026 78. kitabı
·31 günde okudu
·Okunma: 18 Haziran 2026 09:00
“Sanat eseri olmayan bir eser yapılabilir mi?” (s. 406)
Bu kitap sanat tarihini anlatan bir kitap değil, 
Larry Shiner’ın 
Sanatın İcadı adlı çalışması, bugün doğal ve evrensel kabul ettiğimiz sanat anlayışının nasıl ortaya anlatmaktadır. Kitabın ana fikri, büyük S ile yazılan “Sanat”ın ezelden beri var olan doğal bir kategori olmadığı, belirli tarihsel koşullar içinde üretilmiş bir kavram olduğu yönündedir.
Kitabın içeriğinde çok sanatçı, müze, deha, estetik ve zanaat gibi bugün kendiliğinden varmış gibi görünen kavramların nasıl inşa edildiğini anlatılmaktadır. Kitabın ana tezini en iyi özetleyen ifadelerden biri 
E. H. Gombrich’ten yapılan şu alıntı olabilir:
“Büyük S ile başlayan Sanat’ın var olmadığının bilincinde olunulsun.” (s.32)
Yazara göre sanat; bir kavramlar ve kurumlar kümesi de değil insanların anlam yükledikleri, değer verdikleri ve inandıkları bir alandır:
“Sanat sadece bir kavramlar ve kurumlar kümesi değil aynı zamanda insanların inandıkları bir şey, bir huzur kaynağı ve bir sevgi nesnesidir.” (s. 26)
Kitabı okurken özellikle dört ana temaya odaklandım: Sanatın tarihsel bir kategori olarak ortaya çıkışı, sanat ve zanaat ayrımının kurulması, modern müzenin doğuşu ve sanatçının kutsallaştırılması.
Beni en çok etkileyen bölümlerden biri “Devrim ve Müze” başlıklı kısımdı. Günümüzde müzeleri kültürel hayatın doğal kurumları olarak düşünmeye alışığız. Oysa Shiner, modern sanat müzesinin belirli bir tarihsel krizin ürünü olduğunu anlatıyor. Fransız Devrimi sırasında krallığa ait heykellerin, portrelerin ve anıtların yok edilmesini isteyenlerle bunların korunmasını savunanlar arasında yaşanan tartışmalar sonunda çözüm müzede bulunuyor. Krallığı temsil eden nesneler eski siyasal ve dinsel bağlamlarından koparılarak Louvre’da toplanıyor. Böylece aynı nesneler hem eski
Larry Shiner’ın Sanatın İcadı adlı çalışması, bugün doğal ve evrensel kabul ettiğimiz sanat anlayışının nasıl ortaya anlatmaktadır. Kitabın ana fikri, büyük S ile yazılan “Sanat”ın ezelden beri var olan doğal bir kategori olmadığı, belirli tarihsel koşullar içinde üretilmiş bir kavram olduğu yönündedir.
Kitabın içeriğinde çok sanatçı, müze, deha, estetik ve zanaat gibi bugün kendiliğinden varmış gibi görünen kavramların nasıl inşa edildiğini anlatılmaktadır. Kitabın ana tezini en iyi özetleyen ifadelerden biri E. H. Gombrich’ten yapılan şu alıntı olabilir:
“Büyük S ile başlayan Sanat’ın var olmadığının bilincinde olunulsun.” (s.32)
Yazara göre sanat; bir kavramlar ve kurumlar kümesi de değil insanların anlam yükledikleri, değer verdikleri ve inandıkları bir alandır:
“Sanat sadece bir kavramlar ve kurumlar kümesi değil aynı zamanda insanların inandıkları bir şey, bir huzur kaynağı ve bir sevgi nesnesidir.” (s. 26)
Kitabı okurken özellikle dört ana temaya odaklandım: Sanatın tarihsel bir kategori olarak ortaya çıkışı, sanat ve zanaat ayrımının kurulması, modern müzenin doğuşu ve sanatçının kutsallaştırılması.
Beni en çok etkileyen bölümlerden biri “Devrim ve Müze” başlıklı kısımdı. Günümüzde müzeleri kültürel hayatın doğal kurumları olarak düşünmeye alışığız. Oysa Shiner, modern sanat müzesinin belirli bir tarihsel krizin ürünü olduğunu anlatıyor. Fransız Devrimi sırasında krallığa ait heykellerin, portrelerin ve anıtların yok edilmesini isteyenlerle bunların korunmasını savunanlar arasında yaşanan tartışmalar sonunda çözüm müzede bulunuyor. Krallığı temsil eden nesneler eski siyasal ve dinsel bağlamlarından koparılarak Louvre’da toplanıyor. Böylece aynı nesneler hem eski
zengin olmayı bırakın varlıklı olmaya bakın. varlıklı olmak ise karakteristiktir ve buna ulaşmaya giden yollarda kendinizi derinlemesine ölçümleyin diyen kitap.
kitaptan bazı alıntılar:
--- spoiler ---
voltaire'nin şu gözlemini severim: "tarih hiçbir zaman tekrar etmez; insanlar ise her zaman kendini tekrar eder." bu gözlem parayla ilgili davranışımıza çok iyi uyuyor.
eğitim ve ileri görüşlülük, düzeyi ne olursa olsun, hiçbir zaman belirsizlik ve korkunun gücünü gerçek anlamda yaşatamaz.
amerikalıların piyango biletlerine harcadıkları para, film, video oyunları, müzik, spor etkinlikleri ve kitap harcamalarının toplamından daha fazla. peki piyango biletlerini kim alıyor? çoğunlukla yoksul insanlar. abd'de en alt gelir düzeyindeki haneler, piyango biletlerine ortalama 412 dolar harcıyor ve rakam en yüksek gelir grubundakilerin dört katı. amerikalıların yüzde 40'ı acil bir durumda 400 doları bir araya getiremiyor.
başarı kötü bir öğretmendir. zeki insanların zihnini çekerek kaybetmeyeceklerini düşünmeye iter.
modern kapitalizm iki şeyde uzmandır: server üretmek ve kıskançlık yaratmak. belki de bu ikisi el ele ilerliyor; emsallerimizin önüne geçme isteği, sıkı çalışmanın yakıtı olabilir. fakat "yeter" duygusu olmazsa, hayatın hiçbir eğlencesi kalmaz. dedikleri gibi mutluluk, aslında sadece sonuç, eksi beklentidir.
müthiş sonuçlar elde etmek için müthiş bir güce sahip olmanız gerekmiyor.
iyi yatırım, mutlaka iyi kararlar almaya bağlı değildir. işleri sürekli olarak berbat etmeme meselesidir.
napolyon askeri dehayı, "etrafında herkes aklını kaybederken ortalama şeyler yapabilen kişi" olarak tanımlamış. yatırım da öyledir.
peter lynch, zamanımızın en iyi yatırımcılarından birisidir; bir keresinde şöyle demişti: "bir işte harikaysanız, 10 defasından 6'sında haklı
Reklam
Zamanın kıymetini idrâk edebilmemiz için bize geçmiş âlimlerin yaşantısından örnekler vererek, zaman ile ilgili ayet ve hadislerden faydalanıyor. Küçük menkîbeler ve şiirlerle de anlatımına zenginlikleri kattığını söyleyebilirim. Kitabın sonunda ise birkaç âlimin yazıları veriyor böylece kitap sonlanmış oluyor. Kitabı tavsiyeler ediyorum. Lakin kitabın içerisinde örnek verdiği âlimler arasında 
İbn Teymiyye olması hoşuma gitmedi. Sebebine gelecek olursak kendisi Ehl-i sünnet değil. Tabi yazar bu kişiyi de örnek vererek sadece zamanın ehemmiyeti manasında örnek olması için mi vermiş, yoksa onun düşünce ekolünü benimsediği için mi yer vermiş bilemiyorum. Yani zamanın kıymetini idrâk etmemiz açısından ehl-i sünnet âlimlerimizden de örnek verilmesi gerekiyordu. Bu benim naçizâne fikrim tabi. En doğrusunu Allah bilir.
İbn Teymiyye olması hoşuma gitmedi. Sebebine gelecek olursak kendisi Ehl-i sünnet değil. Tabi yazar bu kişiyi de örnek vererek sadece zamanın ehemmiyeti manasında örnek olması için mi vermiş, yoksa onun düşünce ekolünü benimsediği için mi yer vermiş bilemiyorum. Yani zamanın kıymetini idrâk etmemiz açısından ehl-i sünnet âlimlerimizden de örnek verilmesi gerekiyordu. Bu benim naçizâne fikrim tabi. En doğrusunu Allah bilir.
Tevhidin Sınırları ve İstisnasız BağlılıkDin
Selam hidayete tabi olanların üzerine olsun. Kitap incelemesine gelince;
Muhammed bin Abdülvehhab’ın bu eseri, İslam akidesinin en temel yapı taşı olan tevhid kavramını sadece "inanılması gereken bir ilke" olarak değil, aynı zamanda "korunması gereken bir sınır" olarak ele alıyor. Yazarın üslubu, her zamanki gibi doğrudan, delillere dayalı ve tavizsiz bir netlikte.
Kitap, tevhidin sadece dille ikrar edilen bir kavram olmadığını; amel, niyet ve bağlılık gerektirdiğini savunuyor. Yazarın temel argümanı, tevhidin bir bütün olduğu ve bu bütünlükten verilen en ufak bir ödünün, kişinin inanç dairesiyle olan bağını zedeleyebileceği üzerinedir. Abdülvehhab, tarihsel süreçte ortaya çıkan ve tevhidi gölgelediğini düşündüğü pratikleri Kur’an ve sünnet ışığında sert TAVİZSİZ bir eleştiri süzgecinden geçiriyor.
Yazarın bu çalışmasında dikkat çeken en önemli unsur, meseleyi "gri alan" bırakmayacak şekilde formüle etmesidir. Eser, bir müminin tevhidi terk etmesine sebep olabilecek durumları (nevakıdu'l-İslam çerçevesinde) maddeler halinde ve sarsıcı bir üslupla sunuyor. Bu durum, kitabı sadece bir "öğreti" kitabı olmaktan çıkarıp, bir "uyarı ve sakındırma" metnine dönüştürüyor.
Sonuç olarak bu kitap, bir "maneviyat" okumasından ziyade, bir "hukuk ve akide" metni disipliniyle yazılmış. Muhammed bin Abdülvehhab, tevhidi terk etmenin sonuçlarını anlatırken aslında İslam'ın özüne dönüş çağrısı yapıyor.
İnanç dünyasında net çizgiler arayan ve gelenekselleşmiş bazı uygulamaların akidevi karşılığını merak eden okurlar için sarsıcı ama bir o kadar da öğretici bir eser.
Tevhidi terk edenin küfrü hakkında şüphesi olanların şüphesi, hem selef alimlerinin nakilleri hem de sahih kaynaklarla çürütülüyor.
Son sayfasına doğru Şeyhülislam İbn Teymiyye'nin hapisteyken yazdığı mektuptan alıntı
İbn Teymiyye'nin hapisteyken yazdığı mektuptan alıntıRabbim bizi Razı olduğun kulların arasına kat.Din
"Muhacirlenden ve Ensar'dan (İslam'a girmekte) ilk öne geçenler ile bunlara güzelce tabi olanlar... Allah onlardan razı olmuştur, onlar da O'ndan razı olmuşlardır." (Tevbe: 9/100)
İbn Teymiyye (Rahimehullah)'dan okuduğum üçüncü kitap. Okuması oldukça kolay -ki Ibn Teymiyye okumak diğer seferlerde bana oldukça zor gelmişti- ve çok beğendiğim bir kitap oldu. Sahabenin fazileti ve öneminin anlatımı dışında Sahabe hakkındaki ihtilaflarda çok güzel ve yalın bir şekilde cevaplandırılmış.
Sahabe hayatı ilmine giriş niteliğinde okunabilecek sade ama etkili bir kitap diyebilirim.
İbn Teymiyye (Rahimehullah)'dan okuduğum üçüncü kitap. Okuması oldukça kolay -ki Ibn Teymiyye okumak diğer seferlerde bana oldukça zor gelmişti- ve çok beğendiğim bir kitap oldu. Sahabenin fazileti ve öneminin anlatımı dışında Sahabe hakkındaki ihtilaflarda çok güzel ve yalın bir şekilde cevaplandırılmış.
Sahabe hayatı ilmine giriş niteliğinde okunabilecek sade ama etkili bir kitap diyebilirim.Selam hidayete tabi olanların üzerine olsun. Kitabın incelemesine gelecek olursak;
Baskısı bulunmadığı için 2. El olarak edinmiştim. Uzun zamandır da kütüphanemin karanlık kısmında okunmayı bekler şekilde kalmıştı.
Kitap, bir davetçinin karşılaşması muhtemel olan sorunları detaylı olarak ele alıyor. Yolda karşılaşacağı nefsi ve beşeri zorlukları söyledikten sonra bunlardan kurtuluşun yolunu da Arınma yolu olarak paylaşıyor.
Yazar, sık sık 
İbni Kayyim El Cevziyye İbn Teymiyye 
Seyyid Kutub ‘tan alıntılar paylaşmayı da ihmal etmemiş. Okurken bir sonraki sayfayı iştahla çeviriyorsunuz diyemem, ancak yorucu bir dili olmadığını rahatlıkla söyleyebilirim.
İbni Kayyim El Cevziyye İbn Teymiyye Seyyid Kutub ‘tan alıntılar paylaşmayı da ihmal etmemiş. Okurken bir sonraki sayfayı iştahla çeviriyorsunuz diyemem, ancak yorucu bir dili olmadığını rahatlıkla söyleyebilirim.
Reklam
Reklam