"Farklı güneşlerin ışıkları farklıdır ama tek bir karanlık vardır. "
Sadece bilim kurgu türünde bir kitap okumak istiyorum diyenler için doğru eser olmadığını incelemenin ilk cümlesinden söylemiş olayım. Çünkü Mülksüzler ile ilgili yapılacak doğru bir değerlendirmenin anahtar sözcüğü çok yönlülük'tür.
Yazar, Dünya ve Ay'ı temsilen oluşturduğu Urras ve Anarres isimli iki farklı mekanda yönetim biçiminden din anlayışına, cinsiyet rollerinden özgürlük kavramına, mülkiyetten, kapitalden, sosyalist yapıya kadar günümüz toplumunun sinir uçları sayılabilecek bir çok noktaya derin kesikler atıyor.
Kurgu anlamında herhangi bir tutarsızlık barındırmadığı gibi temel hareket merkezi düşüncesine kapılmamıza da kesinlikle müsaade etmiyor. İnsanın düzene karşı başkaldırısı, anarşi eğilimi ve her ne yöne olursa olsun şekillendiren güç olma isteği anlatılırken yakalayabileceğiniz bir akış yok. Yani kapitalizmden komünizme yahut rollerin belli sınırlara hapsolduğu sıradan toplum yapısından özgür, bireyci, mülkiyetsiz ve bu anlamda toplumcu anlayışa doğru giden bir yol yok. Her biri kendi dinamikleri içerisinde güçlü ve zayıf yönleriyle anlatılıyor. Önceli-sonralık, iyilik-kötülük gibi değerlendirmelerden uzak bu anlamda son derece kıymetli ve gerçek.
İnsan faktörünün tüm anlayışların üzerinde bir belirleyiciliğe sahip olduğunu, sistem neyi gerektirirse gerektirsin insanın istediği ve kabul ettiği kadarının mümkün olacağını vurgulaması bakımından önemli; basit kişisel arzuların bile tabu halini almış değişmez kabul ettiğimiz ne varsa zayıflatabileceğini göze sokması bakımından dikkate değer.
Keyifli okumalar.