SD
@Eurux
“ Yıldızlara giden her yol , önce içe döner .”
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
“Kahramanlar Ölür, Bekleyenler Çürür”Edebiyat
Trakhisli Kadınlar’ı benim gözümden okumak, bir kahramanlık hikayesine bakmak değil; beklemenin, susmanın ve yanlış zamanda konuşmanın trajedisini izlemek demek.
Bu tragedya benim için Herakles’in değil, Deianira’nın oyunudur. Sahne onun iç dünyasında kurulur; Trakhis yalnızca bir mekan değil, bekleyişin ağırlaştığı bir iç iklimdir. Sophokles burada kılıcı, gücü, mitolojik ihtişamı geri plana iter yerine insanın en eski korkusunu koyar ; Sevilmeme ihtimali!
Deianira’yı suçlamak kolaydır. Ama ben ona suçlu değil, zamanın ritmini yanlış okuyan bir kadın olarak bakıyorum. Kocasını kaybetmekten korkar; ama onu kaybetme korkusu, onu gerçekten kaybetmesine yol açar. Burada tragedyanın soğuk matematiği devreye giriyor;
İyi niyet, bilgiyle desteklenmiyorsa felakete dönüşür.
Nessos’un kanı benim için yalnızca bir “yanlış iksir” değildir. O kan, erkek dünyasının kadınlara bıraktığı zehirli mirastır. “Bunu yaparsan sevilirsin” vaadiyle gelen, ama gerçekte yok eden bir öğüt. Deianira bunu kötü olduğu için değil, çaresiz olduğu için kabul eder. Ve Sophokles acımasızdır! Çaressizlik affedilmez; sonuçlarıyla yaşanır.
Herakles’e gelince…..
Evet, bir kahraman. Ama benim gözümde o, dünyayı fetheden fakat evini okuyamayan bir adamdır. Hep geç kalır. Seferden sefere koşar, ama en kritik savaşı eşinin iç dünyasını anlamayı kaybeder. Onun trajedisi bedenseldir; Deianira’nınki ruhsaldır. Ve ben her zaman ruhsal olanın daha ağır yandığını düşünürüm.
Trakhisli kadınlar burada sessiz bir vicdan gibidir. Onlar ne engel olabilir ne kurtarabilir. Yalnızca tanık olurlar.
Bazı felaketler, çok fazla kişi tarafından görülür ama kimse tarafından durdurulmaz.
Oyunun sonunda ölüm bile bir kurtuluş gibi durmaz. Çünkü asıl yıkım çoktan olmuştur:
Sevgi yanlış anlaşılmış, güç yanlış yerde
“ Karanlık Bir Trajedi “Edebiyat
Faust’u ben okuduğumda, bir edebiyat metniyle karşılaşmıyorum bir itirafla yüz yüze geliyorum. Çünkü Faust bana göre bir “bilgin” değil, yetinmeyi becerememiş bir insan. Ve asıl trajedi işte burada başlıyor.
Ben Faust’ta bilginin yüceliğini değil, bilginin çaresizliğini görüyorum. Okumuş, öğrenmiş, anlamış ama tatmin olmamış. Dünya ona küçük gelmiş. Tanrı susmuş, kitaplar yorulmuş, kavramlar içi boşalmış. Faust’un krizi cehaletten değil fazla bilip az hissedememekten doğuyor. Bu yüzden bana modern değil, çok eski geliyor. Antik bir lanetin çağdaş bir sureti gibi.
Mephistopheles benim gözümde bir “şeytan” değil. O, Faust’un iç sesi. Alaycı, soğuk, acımasız ama dürüst. Faust’un söylemeye cesaret edemediklerini dile getiriyor. Aslında ortada bir ruh satışı yok ruh zaten huzurunu kaybetmiş. Yapılan anlaşma gecikmiş bir kabullenişten ibaret benim için . Faust cehenneme gitmeyi seçmiyor zaten cehennemde yaşadığını itiraf ediyor.
Gretchen meselesine romantik bakamıyorum. Çünkü orada aşk yok sorumluluk var. Gretchen Faust’un kurtuluşu değil onun sınavı ve Faust bu sınavdan geçemiyor. Büyük fikirler, yüksek idealler, sonsuzluk arayışı…… Hepsi bir anda anlamsızlaşıyor, çünkü masum bir hayatın bedelini ödemeyi göze alıyor. Benim için Gretchen’in sessizliği, Faust’un bütün monologlarından daha ağır.
Faust kötü biri mi? Bence hayır.
Ama tehlikeli biri.
Çünkü daha fazlasını istiyor ve bunun bedelini çoğu zaman başkalarına ödettiriyor. İyi niyetin ölçüsüz hali. Kendini aşma arzusunun vicdansızlaşmış biçimi. Ben Faust’u bu yüzden yargılıyorum çünkü yetmek istemek, çoğu zaman başkasını yok saymakla sonuçlanıyor.
Finalde Goethe’nin Faust’u kurtarmasına mesafeliyim. Metnin umudunu anlıyorum ama hayata uymuyor. Gerçek hayatta Faustlar çoğu zaman kurtulmaz. Kurtulsalar bile
Faust – Bir TragedyaJohann Wolfgang Von Goethe · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202516,9bin okunma