Kralına karşı haklı olan bir vekil, kocasına karşı haklı olan bir kadın, subayına karşı haklı olan bir nefer; bunların hepsi iki kat cezaya çarptırmaz mı? zayıflar için haklı olmak bir suçtur.
Romana adını veren Cezmi romanın öteki kişileri gibi gerçek bir kişidir ancak Kırım hanı Adil Giray kadar yer tutmaz. Safevilere esir düşen Adil Giray, Perihan ve Şehriyar'ın aşkları arasında paylaşılamaz. Hikayeleri hüzünlü bir sonla biter.