Kader
@Lurleen
Esir Şehrin İnsanlarıEdebiyat
Esir Şehrin İnsanları, 1920 – 1922 yılları arasında, İngiliz işgali altındaki İstanbul’da geçer. Roman boyunca mekan ve zaman hiç değişmez, olaylar doğrusal bir şekilde ilerler ve içinde geçtiği dönem, romanın üzerinde son derece belirleyici bir rol oynar. Bir başka deyişle, Esir Şehrin İnsanları, bu dönemde İstanbul’da geçen bir roman değil, bu dönemi anlatması için yazılmış bir romandır. Romanın diğer öğelerinden hiçbirisi, hikayenin gidişatında işgal altındaki İstanbul kadar büyük bir rol oynamaz ve neredeyse hiçbir öğe bu kurgu dışında değerlendirilemez.
Burada önemli olanın, bir “mekan” olarak İstanbul’dan ziyade, İstanbul’da işgal yıllarında hüküm süren atmosfer olduğunun altı çizilmelidir. Anadolu’daki savaş devam eder ve şehir İngiliz askerlerin işgali altında bulunurken, bu şehirde yaşanan umut, boş vermişlik, kafa karışıklığı ve çıkarcılık, eserde yoğun ve etkili bir atmosferin yaratılmasına yardımcı olur. Bu atmosfer, yalnızca işgal altındaki bir toplumu değil, aynı zamanda (klişe bir tabirle) bir “devrin sonunu”, büyük bir değişimin ilk günlerini yaşayan toplumu da konu alır. Bu anlamda, örneğin, Kamil Bey’in artık geride kalmış bir çağa ait olan konağını yıktırarak yeni bir yaşama başlaması da kayda değerdir.
Kamil Bey’in roman boyunca yaşadığı değişimler, Kemal Tahir’in bu kurguyu birden fazla açıdan ele almasına olanak sağlar. Eskiden çok zengin olan bir paşa oğlu olduğu ve yine bir paşanın kızı ile evlendiği için Kamil Bey hem İstanbul toplumunun üst kesimlerini görür, hem de kendi ayakları üzerinde kalmaya çalıştığı için bu dönemin zorluklarını yaşar. Bu zorlukları yaşarken, evini tamir eden ustalar gibi, mahallede manavlık yapan Ali Ağa gibi, gazetenin ayak işlerine bakan Kürt Ebuzer Ağa gibi farklı kesimlerden insanlarla da tanışır.
Romanın
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
Aylak AdamEdebiyat
Romanın kahramanı C., 28 yaşında, maddi durumu yerinde, yalnız, huzursuz, işi gücü olmayan, babasından kalan parayla geçinen, aylak bir gençtir. Her sabah evden çıkıp arkadaşı Sadık’ın resim atölyesinde, sonra da sinema salonlarında veya İstanbul’un çeşitli semtlerinde vakit geçirir.
Bir gece iki terziden dayak yer ve yaralanır. Bu nedenle bir müddet sokağa çıkamaz. Sonrasında yine Sadık’ın atölyesine gider. Orada Sadık’ın öğrencisi Sami’ye modellik yapmaktadır. Atölyeden çıkınca yine kendisini sokaklara atar.
C., hayatını bağlayabileceği ve kendisini mutlu edecek bir şeylerin peşindedir. Tanıştığı kadınlardan her seferinde bir bahaneyle ayrılır. Kız arkadaşı Ayşe’yi bir iş arkadaşıyla yolda yürürken görür. Ayşe utanır ve kızarır. C., bunu yanlış yorumlar ve Ayşe’den ayrılır. Günlerini lokantalarda, sinemalarda, sokaklarda geçirmeye devam eder. Yaşadıkları ve gördükleri onu çoğu kez kendi iç dünyasına götürür. Geçmişini ve çocukluğunu hatırlar. Çocukluğunda yaşadıkları, onda derin izler bırakmıştır. Onları bir türlü kafasından atamaz. Annesi, C. daha küçükken ölmüş, onun yerini teyzesi Zehra almıştır. Bu nedenle hayatına giren kadınlarda hep teyzesinden bir iz arar. Çünkü ona aşırı bir tutkuyla bağlıdır. Bu nedenle diğer kadınlarla anlaşamamakta, ilişkileri hep kısa süreli olmaktadır.
C. bir gün, Karaköy’de bir pastaneye oturur. O sırada yolda yürüyen bir kızı beğenir. Günlerce kızı izleyen C. kızın adının Güler olduğunu öğrenir. Kız bu takibin farkına varır, ancak rahatsız olmaz. Kendisi de C.’ye ilgi duymaktadır. Bir gün buluşmaya karar verirler.
Güler, her buluşmadan sonra uzakta yaşayan arkadaşı B.’ye yaşadıklarını ayrıntılarıyla anlatır. Ardından hayaller kurarak evlenmeyi düşünür. C. ise evliliğe yanaşmayan biridir. Güler’le güzel günler geçirirler ancak C.’nin
Ayaşlı ile KiracılarıEdebiyat
Roman, ismi verilmeyen bir anlatıcının, Ayaşlı İbrahim Efendi adlı bir adamın dokuz odalı evinde bir oda kiralamasıyla başlar. Kısa sürede bu evdeki diğer kiracılarla tanışan Anlatıcı, önce onları da okuyucuya tanıtır, daha sonra da günlük yaşayışlarını, problemlerini ve mutluluklarını anlatmaya başlar.
Anlatıcı’nın evde en yakın olduğu kişiler, ağabeyinin arkadaşı olması nedeniyle daha önceden de tanıştığı Hasan Bey ve yedi numarada oturan Turan Hanım olur. Anlatıcı, evinde kumar partileri düzenleyen ve aslında evli olan Turan Hanım ile bir ilişki yaşamaya başlar, fakat bu ilişki sürekli kendisini evlendirmek isteyen yakın arkadaşı Dr. Fahri tarafından tekrar tekrar eleştirilir.
Anlatıcı’nın bu süreçte hayatı, Turan Hanım’ın evindeki eğlencelerle, Dr. Fahri ile yaptığı evlilik konuşmalarıyla ve bankadaki pozisyonu nedeniyle kendisinden birilerine iş bulmasını isteyen insanlarla uğraşmakla geçer.
Ayaşlı’nın evindeki bu yaşam, art arda yaşanan birkaç olay nedeniyle değişmeye başlar. Önce Ayaşlı ile kavga eden Turan ve kocası evden ayrılır, daha sonra da Hasan Bey hayatını kaybeder.
Bu olaylardan sonra odasında ve evde daha az vakit geçirmeye başlayan Anlatıcı, romanın başından beri devam eden evlilik ve aşk konularında daha çok düşünmeye başlar. Arkadaşı Dr. Fahri’nin sürekli kendisine uygun bir eş olarak önerdiği Melek Hanım’a aşık olduğunu fark ettiği için, önce ikisinin nişanlanmasını sağlar, daha sonra kendisi de Hasan Bey’in hastalığı sırasında tanıştığı kızıyla, Selime Hanım’la nişanlanır.
Roman, Fahri ve Anlatıcı’nın ortak bir düğünle evlenmesi ile sonuca ulaşır. Son birkaç sayfa, Anlatıcı’nın Selime ile evlilik hayatına ve Ayaşlı İbrahim Efendi’nin evden çıkmasına ayrılır. Bu insanları bir araya getiren evi bir başkasına devreden Ayaşlı İbrahim