Müge Yaşar
@Mugevd
36 okur puanı
Temmuz 2020 tarihinde katıldı
Spoiler içerir!
Evet, Margaret Atwood. Evet, mitoloji. İkisi de beni heyecanlandıran elementler. Ama bir araya gelince gel gelelim ki; beni içine alıp uzak diyarlara götüremedi. 12 hizmetçi, feminist dalganın bir yüzü olarak karşımıza çıkıyor. Penelope ise, tarihte aksedilenden çok farklı gelmiş. Helena hayal ettiğim gibi ama ona şaşırmıyorum. Galiba mitolojide asaletli, cefakar tasvir edilen birisi böyle kusurlarıyla, mutsuzluklarıyla karşımıza çıkınca bizi bir vuruyor. Ama benim için bu vuruş sarsıcı olmadı, dediğim gibi Penelope daha çok problematik ve takık özellikleri ile baskın bir karakter olarak kaldı. Çeviriyi maalesef hiç beğenmedim. En sonunda yer alan mahkeme sahnesini sevdim ama kitaba yedirilmiş bulamadım, sanki alakasız bir kesit gibi okuyunca beni mutlu etti ama kitabın sonu için beklediğim, hayal ettiğim bu değildi. Ve tabii, eril düzen aşağılanırken Odysseus’un yüceltilecek hali yoktu. Odysseus favori karakterim olmasa da bu kadar kötü bir sonu hak etmediğini düşünüyordum. Penelope de sonsuz bir mutsuzluğa çarptırılmış gibi anlaşılıyordu. Bana bunlar yersiz geldi. Anlatıyı da sevmeme rağmen, okudum bitti. Feminist kütüphaneme eklediğim bir kitap sayıyorum.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Öncelikle Sophokles ile birbirimizi sevdiğimizi söyleyerek başlayacağım söze. Sophokles’in kendince verdiği nasihatleri, kıyıda köşede kalmış karakterleri destansı bir kahraman yapmasının lezzeti bambaşka.
Philoktes de bunlardan biriydi, biraz huysuzdu, geçimsizdi. Adada terk edilmesine şaşırmamıyoruz ama adada terk edilmenin de onu bu hale getirdiğine çok da şüphe yok sanki.
Akhilleus’u sevdiğim kadar oğlunu da sevdim- yalan yok. Odysseus yine bildiğiniz gibi. Pek şaşırtıcı bir hareketi olmuyor serüven boyunca. Homerosçu geleneği sevenlere , Odysseus peşinden Öneri arayanlara tavsiye edilir.
Odysseia'yı okurken aklıma ara ara şu soru geldi: Neden bu kitap bu kadar önemli? Neden okumalıyım? Bu kitabı bitirirsem büyük bir iş başaracağımı hissediyordum ama neden?
Şimdi her iki kitabı bitirdikten sonra, İlyada ve Odysseia'yı edebiyatımızın temeli olarak görüyorum. Bugün hala destanların birer parçaları tekrar kurgulanarak yazıldığında ya da beyaz perdeye aktarıldığında izlenme ya da satış rekorları kırıyor. Demek ki, hala edebiyatımızda Homeros ile bir yarış içindeyiz diyorum içimden. Galiba her seferinde kaybetmeye mahkumuz. Homeros'a hakkını vermişken, Azra Erhat'ı da analım.Her iki destan için de söyleyebilirim ki, çevirisi bu kadar başarılı, bu kadar muazzam eserlerle tekrar karşılaşacağımı sanmıyorum açıkçası.
Öncelikle biraz İlyada'ya değineyim. İlyada, savaşın ağırlığını da içinde barındıran bir kitap olduğundan benim için daha yavaş geçmişti. Akhilleus'un savaşa girmesine dek olaylar daha bir ağır seyrediyordu. Gel gelelim, İlyada destanında tanrılar daha çok yer alıyordu ve onları özellikleri ile daha çok görüyorduk. Ki benim için tanrıları okumak destanın en zevkli kısımlarından biriydi. İlyada destanını en son Akhilleus'un ölümü ile bırakmıştık. Yürek parçalayan dizeler okumanın tadına varsak da destanın da sonuna gelmiştik.
Herkes gibi ben de, İlyada'yı okumaya başlarken yanıma ne olur ne olmaz diye Azra Erhat'ın Mitoloji Sözlüğü'nü aldım. Ara ara destek aldığım oldu tabi ki, ama genel olarak zaten mitolojiyi çok seviyorum ve karakterlere de aşinalığım vardı. Örneğin tanrıları, Agammemnon ve Odysseus gibi belli başlı komutanları, Akhilleus ve Patroklos'u biliyordum. O sebeple kendimi de çok sıkmadan ve her karakteri uzun uzun bu kimmiş diye bakmadan okudum, sorun yaşamadım. Yine de Mitoloji Sözlüğü insana bir güvence veriyor, tavsiye
Mitolojik hikayelerden esinlenen romanlara karşı Madeleine Miller'den dolayı içimde bir heyecan uyanıyor. Ne yazık ki, Iokaste'nin Çocukları dahil hiçbir romanda bir Akhilleus'un Şarkısı ya da Ben, Kirke duygusunu yakalayamadım.
İokaste'nin Çocukları, Kral Oidipus ve Antigone tragedyalarından uyarlama diyebiliriz. İokaste ve İsmene karakterine soluk verildiği söylense de, iki karakteri de zayıf buldum. Belki tragedyada bu kadar az yer alan karakterlerin silik çizilmesi normaldir, ama hiç sevemedim ve bu durum empati yapmayı güçleştirdi ne yazık ki. Bu kitaba karşı biraz acımasız olabilirim zira Oidipus efsanesinin de bir hayranı değilim. Gerçekten de tarihteki en şanssız ailenin talihi belki biraz da bu kitap ile açılmaya çalışılmış. Yine de uyarlandığı mit kaynaklı da olsa ben kitabı iç karartıcı ve rahatsız edici buldum. Karakter analizleri yetersizdi.
Spoiler*
Kreon'un Ismene'yi kayırdığı, daha çok sevdiği vs söyleniyor ama sadece sözde sanırım, buna dair hiçbir fiiliyat yok çünkü. Ayrıca Kreon'un eşi vebadan değil, intihar ederek ölüyor ancak kitapta bu da farklı ele alınmış. Karakter gelişimi yetersiz bir kitaptı maalesef.
Ayrıca kitapta değiştirilen ya da yer verilmeyen şeyler tragedyayı hala meşhur yapan, okunulabilir yapan ögeler. Örneğin, kitapta
Oidipus aslında Kral Laios'un oğlu değil. E, bu tamamen miti, kehaneti her şeyi değiştirir bir unsur. Bu ögeyi çıkarınca hikayede boşluk oluyor ve bu boşluk da telafi edilmemiş maalesef.
İlyada, mitolojiye meraklı herkes için tatmin edici bir eser. Tabi ki okuması pek de kolay değil, isimlere aşinalık kazanmak dahi çok zor. Ama bir kere tadına varınca gerçekten eşsiz bir eser. Ben özellikle Akhilleus ile Patroklos arasındaki ilişkiye ve Patroklos'un savaşa dahil olup ölümü ile sonuçlanan bölümlerin dili muazzamdı. Ayrıca Hektor ile Akhilleus arasındaki ezeli rekabete rağmen Hektor'un babası ile Akhilleus'un diyalogları da çok hoşuma gitti. Tanrıların dahil olduğu her kısım bence çok güzeldi. Ayrıca hikayeye zaman zaman tanıdık mitolojik karakterler girmesi de benim için ufak bir heyecan sebebiydi. Mitolojiye önceden ilgim olduğu için, Akhilleus'un Şarkısı gibi pek çok eseri de severek okuduğum için en kaynak kitap olan İlyada'yı okumaktan, bitirebilmekten mutluluk duyuyorum.
