Mustafa Azak
@MustafaAzak
İnsan ne kadar yaşarsa yaşasın, ne kadar okursa okusun, en az bildiği şey, kendisi.
KTÜ / FEF / Fizik / Lisans
1978
61 okur puanı
Şubat 2019 tarihinde katıldı
Empatinin Sinirsel FotoğrafıPsikoloji
Lazer inceliğinde bir elektrotla, uyanık durumdaki bir kişinin beyninde tek bir sinir hücresinin izlendiği kayda değer bir çalışmada, bu sinir hücresi hem söz konusu kişi canının acımasını -iğnenin batmasını- beklerken, hem de yalnızca başka birine iğne batırıldığını görürken ateşleme yapıyordu; harekete geçen temel empati duygusunun sinirsel bir fotoğrafıydı bu.
Kablosuz Sinirsel BağlantıPsikoloji
Beyinlerimiz biz farkında olmadan, özel bir dikkat ya da niyet gerektirmeden birbirine bağlanır. Yakınlığı perçinlemek için birinin ifadesini kasten taklit etmeye çalışabiliriz, ama bu tür çabalar genelde garip karşılanır. Eşzamanlılık, kendiliğinden olduğunda, birinin gözüne girmek gibi art niyetlerle ya da herhangi bir başka kasıtlı amaçla oluşturulmadığında, en iyi neticeyi verir.
Alt yolun otomatikliği, hızlı çalışmasını sağlar. Örneğin amigdala, birinin yüzündeki korku işaretlerini 33 milisaniye gibi olağanüstü bir hızla saptar; bazı kişilerde bu algılama sadece 17 milisaniyede (saniyenin % 2'sinden kısa sürede) bile olabilir. Bu çabuk okuma alt yolun aşırı hızının kanıtıdır; öyle hızlıdır ki, bilinçli zihin o algılamaya kayıtsız kalır (gerçi bundan kaynaklanan rahatsızlık kıpırtılarını hissedebiliriz.)
Birbirimize ne denli uyum sağladığımızı bilinçli olarak fark edemesek de, dikkate değer bir rahatlıkla kaynaşırız. Kendiliğinden oluşan bu sosyal düet, özel bir sinir hücreleri kümesinin eseridir.
Genlerimizi değiştiremeyeceğimize göre, acaba Alzheimer'a yakalanma riskimizi azaltmak için yapabileceğimiz bir şey var mıdır? Yakın zaman önce ortaya çıkan bir olasılık, yaşımız ilerledikçe bedenimizin glukozu düzenleme biçimiyle ilgilidir.
Yediklerimizden aldığımız glukoz bedenimizin temel enerji kaynağıdır. Pankreas, kasların glukozu emmesi için vazgeçilmez olan insülini salgılar. Hepimiz yaşlandıkça bir miktar insülin direnci geliştiririz, yani kaslarımız insülin hassasiyetini yitirmeye başlar. Bu nedenle pankreas biraz daha fazla insülin üretmeye çalışır, bu da glukoz ayarını dengesizleştirebilir. Glukoz ayarının dengesi iyice bozulursa tip 2 diyabet ortaya çıkar. Tip 2 diyabetin Alzheimer riski oluşturduğunu gösteren bazı çalışmalar var. Üstüne üstlük tip 2 diyabetle birlikte glukoz ayarında oluşan değişimlerin, hipokampusun yaşa bağlı hafıza kayıplarıyla ilişkili bölgelerini etkilediği de anlaşılıyor. Önemli olan şu ki diyet ve egzersizle yaşa bağlı değişimleri düzenleyebilir, böylece kaslarımızın insülin hassasiyetini artırıp glukoz emilimini kolaylaştırabiliriz.
Alzhelmer HastalığıBilim
Yakın geçmişin hatırlanmasında bozulma olarak tanımlanan Alzheimer hastalığı, nöronlar arasındaki iletişim noktalarının, yani sinapsların kaybına neden olur. Hastalığın ilk evrelerinde beyin yeni sinapslar oluşturabilir fakat ilerleyen dönemde nöronlar ölmeye başlar. Beynimiz nöronları yeniden yaratamadığından bu hücre ölümleri kalıcı hasara yol açar. Alzheimer tedavisi en fazla başlangıç aşamasında -yani geniş çaplı hücre ölümü başlamadan önce- etkili olduğundan, nörologlar hastalığı mümkün olduğunca erken fark edebilmek için işlevsel beyin görüntüleme yöntemleri gibi çeşitli teknikleri geliştirmeye çalışıyor.
Odağımız sürekli, hem içimizdeki hem de dışımızdaki dikkat dağıtıcılarla boğuşur. Soru şudur: Dikkat dağılmalarımızın bize maliyeti nedir?
Kitap, "dikkat"in hayatımızda oynadığı rolü, başarımıza ya da başarızlığımıza etkisini analiz ediyor.
