Akın Baylı
@SadeceAKIN
Şu anda okuduğu kitaplar
“Kötü bir anıyı unutmanın en iyi yolu güzel bir tanesiyle değişmektir.”
İnsanca Pek İnsancaFelsefe-Düşünce
İnsanca, Pek İnsanca adlı eserinde Nietzsche, geleneksel ahlak anlayışına köklü bir eleştiri yöneltir. Toplum aracılığıyla nesilden nesile aktarılan etik değerlerin, aslında yalnızca yerleşik alışkanlıklardan ibaret olduğunu savunur. Peki alışkanlıklar ne zaman sarsılır? Ancak bizi rahatsız etmeye başladıklarında. O zaman, birey sınırların dışına taşar; fakat toplumun yaptırım baskısıyla yeniden güvenli alana, yani alışılagelmiş davranış çerçevesine çekilir. Toplum, bu sınır ihlallerini ahlak dışı olarak tanımlar; çünkü bu etik kalıtım, özellikle aile yoluyla içselleştirilerek vicdana dönüşür. Bu da bizi, otomatikleşmiş bir ahlaki sistemin içine hapseder.
Ne zaman ki bireyin arzuları, içselleştirilmiş bu etikle çatışmaya girer; işte o zaman içsel sarsıntılar başlar. Kimi suçluluk duygusuna kapılır, kimi kendini sorgular; bazıları ise tutunduğu zemini tümden yitirerek, henüz yeni bir değer sistemi kurmadan kendini bilinçsizce akışa bırakır. Bu savrulma, derinlerde kök salmış arzu ve dürtülerin baskısıyla gerçekleşir. Nitekim kişi yeni bir etik yapı kursa bile, her durumda aynı ahlaki refleksi göstermesi mümkün değildir. Nietzsche, insanın doğasında var olan bu karanlık, tutarsız ve çatışmalı alanları eser boyunca adım adım açığa çıkarır.
Bu kitap, insanın eylemlerini yönlendiren bencil ve hayvani dürtüleri ifşa eder — başka bir deyişle, insanın ipliğini pazara çıkarır. Ancak bu tekinsiz, zeminsiz alana dürüstçe bakmadan; yani gerçekten “insanca, pek insanca” olanı görmeden, kendimize uygun bir anlam ya da değer dünyası kurmamız mümkün değildir. Nietzsche’nin bu eseri, insan doğasının tabii yasalarını kavramak ve kendi değerlerimizi bilinçli şekilde inşa etmek isteyenler için yazılmış felsefi bir keşif yolculuğudur.
İNSANIN TABİATIFelsefe-Düşünce
Okuyalı uzun süre olsa da; bende bıraktıklarını yazacağım.
Hayatta sıradan ve olağanüstü insanlar olduğunu varsayarak; dünyanın akışına büyük katkıda bulunan olağanüstü insanlar, sahip olduğu ideallerinin gereği olarak; cinayet işleme özgürlüğüne veya suç işleme hakkına sahipler midir? Kötü bir insanı öldürmek etik midir?
Kahramanımız her ne kadar maddi ihtiyaçlardan ötürü bu cinayete soyunsa da; kendini olağanüstü insanlardan olduğunu kanıtlamak için bu maceraya girişir. Aslında ben buna Nietzsche'nin güç istenci perspektifiyle bakıyorum ki; Raskolnikov 'olağanüstü insan olduğu için cinayet işleme özgürlüğüne sahip olma' fikrine tersinden yaklaşarak; yani cinayet işleyerek olağanüstü olduğunu kanıtlama hevesindedir. Hedef yanlış olunca; sonuç da yanılgı oluyor. Doğası heveslendiği gibi olsaydı; böyle bir kanıtlamaya ihtiyacı olmayacak ve eylemin sonrasında hiçbir iç tahlile gerek duymadan hayatına devam edecekti. Ne var ki, doğasının dışına çıktığı anda-işlenen cinayet sonrası- ne paraları almıştır; ne de vicdan azabından kurtulmuştur. Güç istenci dediğimiz şey, bizi hep başka bir kişi olmaya sürükler. İhtiyar taşçı hikayesinde olduğu gibi...Raskol da olmak istediği insan ve olduğu insan arasında mücade vermiş ve yenik düşmüştür. Buradan benim payıma düşen iki şey vardır:
1- Olmak istediğin kişi uğruna kendi doğana aykırı davranırsan; tabiatın seni cezalandıracaktır.
2-Kendin olabilmek, kişiliğindeki zayıflıkları kabul edebilmek ve doğanı tanıyabilmek, senin güçlü olduğu gösterir.
Yeterli TemelFelsefe-Düşünce
İTD kitabının ön koşullarından birisini bu kitabı okumak olarak belirlemiş yazar. Çok fazla yeni kavramla tanışıyorsunuz. Bir Schopenhauer
sözlüğü hazırlamanızı tavsiye ederim. Yaşadığımız dünyanın tasavvurlardan oluştuğunu ve bunu Reel nesneler-Kavramlar-Zaman ve Mekan-Davranışlar olmak üzere dört başlıkta inceleyip; ne olduğu hakkında, dayandıkları temelleri ve idrak yöntemlerini açıklıyor. Ontoloji, epistemoloji, fenomenoloji ve metafizik şemsiyeleri altında Schopenhauer felsefesinin dünyasına girmenin anahtarı olan bir kitap. Şimdi sırada İTD.
Yeterli Temel İlkesinin Dörtlü Kökü ÜzerineArthur Schopenhauer · Doğu Batı Yayınları · 2021100 okunma
YabancıEdebiyat
Sevgi, şefkat ve vicdanı temsilen anne olgusu üzerinden toplumun mutabık kaldığı ve üzerine adalet, ahlak, yaşam biçimi, ilişkilerin sosyal hayattaki yeri gibi insan unsurlarını belirleyen-kanunlaştıran değer yargılarılarını reddeden ve reddetiği şeye bir alternatif sunma zorunluluğu da hissetmeyen; aslında zaman zaman hepimizin hayatın bir noktasında büründüğü ve bunu toplumsal içgüdüyle yanlış-terk edilmesi gereken bir hâl olduğunu düşündüğümüz kişilik: “Yabancı” çok iyi anlatılmış. Yabancı hepimizin ara ara durduğu bir hayat istasyonu aslında. Bu yabancı, kötülüğe bile o kadar yabancı ki; katil olduğu için bile yargılamak ‘anlamını’ kaybediyor. Anlamın kaybolduğu bir hayat istasyonu ‘Yabancı’…Hepimiz biraz yabancıyız