Taha EKŞİOĞLU

Saçmalıktan alınan haz.— Nasıl oluyor da insanlar saçmalıktan (Unsinn) haz alabiliyor? Çünkü kahkahanın atıldığı yerde olup biten budur; hakikaten de, mutluluğun olduğu hemen hemen her yerde, saçmalıktan haz alındığı söylenebilir. Deneyimin kendi tersine, amaçlı olanın amaçsız olana, zorunlu olanın keyfi olana dönüşmesi ve buna rağmen bu sürecin neşemize zarar vermeyen ve ancak neşeyle kavranacak biçimde yaşanması bizi mutlu ediyor, çünkü bu süreç bizi zorunlu, amaçlı ve içinde genellikle değişmez efendilerini gördüğümüz deneyimle uyum içinde olanın baskısından geçici olarak kurtarıyor; beklenen bir şey (ki çoğu zaman bizi korkutur ve gergin hale getirir) herhangi bir zarar vermeden boşaltıldığında oynar ve güleriz. Esirlerin Satürn bayramından aldığı türden bir hazdır bu.

Reklam

Taha EKŞİOĞLU

Kötü yazarlar gereklidir.— Kötü yazarların her zaman olması gerekir, çünkü onlar gelişmemiş, olgunlaşmamış yaş gruplarının beğenilerine hitap eder; tıpkı daha olgun olan gruplar gibi, bu olgunlaşmamış grupların da ihtiyaçları vardır. Eğer insan ömrü daha uzun olsaydı, olgun bireyler sayıca olgun olmayanlardan daha üstün olacak ya da en azından onlar kadar çok olacaklardı; ama bilindiği gibi, çoğu insan fazlasıyla genç bir yaşta ölmekte, yani, her zaman gelişmemiş ve kötü bir beğeniye sahip çok daha fazla kişi vardır. Bunun da ötesinde, bu sonuncular, gençliğin büyük bir çoğunluğuyla birlikte, kendi ihtiyaçlarının karşılanması için can atmakta ve kötü yazarları ortaya çıkmaya zorlamaktadır. 202. Fazlasıyla yakın ve fazlasıyla uzak.— Okur ve yazar sık sık birbirini anlamaz çünkü yazar konusunu fazlasıyla iyi bilir ve neredeyse sıkıcı bulur, o nedenle de yüzlercesini bildiği örnekleri kendisine ayırır; ne var ki, okur konuya aşina değildir ve eğer örnekler ondan esirgenmişse, konunun kötü bir temele dayandırıldığını kolayca düşünebilir.

Taha EKŞİOĞLU

Sanatın canlılığı.— Sanat dinlerin çöktüğü yerde sesini yükseltir. Din tarafından yaratılmış birbirinden farklı duyguları ve ruh hallerini ele geçirir, onları bağrına basar, kendisi daha derin, daha canlı hale gelir ve daha önce iletemediği coşkunluğu ve heyecanı böylelikle iletebilir. Dalgalanan, sel gibi taşan dinsel duygu bolluğu tekrar tekrar öne atılır ve yeni alanlar fethetmek ister. Ancak yükselen aydınlanma dinin dogmalarını sarsmış ve onlar hakkında ciddi bir güvensizlik yaymıştır. Bu yüzden aydınlanma tarafından dinsel alanın dışına itilen duygu sanata sığınır;

Takip Önerileri

Taha EKŞİOĞLU

Çılgınlığa tapma.— İnsanlar her türlü uyarımın çoğu zaman kafayı daha açık hale getirdiğini, en ani ve en mutlu kavrayışları öne çıkardığını fark ettikleri için, en yoğun uyarımlar aracılığıyla en mutlu kavrayışlara ve ilham kaynaklarına erişebileceğimize inanıyorlardı. Bu yüzden deli insana bir bilge ve nasihat verici olarak tapıyorlardı. Bunun temelinde yanlış bir çıkarım yatmaktadır.

Taha EKŞİOĞLU

Kör müritler.— Biri kendi öğretisinin, kendi sanat tarzının ya da kendi dininin gücünü ve zayıflıklarını iyi bildiği sürece, onların gücü hâlâ zayıftır. Öğretinin, dinin ve benzerlerinin zayıflığını görecek gözü olmayan, üstadının ortaya çıkışı ve adanmışlığı tarafından gözleri kör edilen mürit ve havari, bu yüzden de çoğu zaman üstadından daha fazla güce sahiptir. Bugüne kadar bir insanın ve onun çalışmasının etkisi, kör müritler olmaksızın hiçbir zaman ciddi bir düzeye ulaşamamıştır. Belli bir bilginin zafer kazanmasına yardım etmek çoğu zaman yalnızca şu anlama gelir: Onu aptallıkla öyle bir şekilde ilişkilendirmeli ki ikincisinin önemi aynı zamanda birincisinin zaferini dayatsın.