Uygarlık, bireyin
tehlikeli saldırganlık arzusunun üstesinden, bireyi zayıf
düşürerek, silahsızlandırarak ve bireyin, tıpkı ele geçirilmiş
bir şehirdeki işgal kuvvetleri gibi, bir iç merci tarafından
gözetlenmesini sağlayarak gelir.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Bireysel özgürlük uygarlığın getirdiği bir şey değildir. Bu özgürlüğün en fazla olduğu dönem her tür uygarlıktan önceki
dönemdi, ancak o zaman da özgürlük genellikle değersizdi,
çünkü birey bunu savunmaktan neredeyse tümüyle acizdi.
Uygarlığın gelişmesiyle bu özgürlüğe kısıtlamalar getirilir ve
adalet de bu kısıtlamaların herkes için geçerli olmasını
gerektirir.
İnsan çok eskiden beri
bir mutlak güç ve mutlak bilgi ideali oluşturmuş, bu ideali
tanrılarında cisimleştirmiştir. Kendi arzularına ulaşılmaz
görünen -ya da kendisine yasak olan- ne varsa hepsini bu
tanrılara atfetmiştir. O halde diyebiliriz ki, bu tanrılar kültürel ideallerdi. Şimdi ise insan bu ideale erişmeye çok yaklaşmış,
neredeyse kendisi tanrı haline gelmiştir.
Herkes hangi özel yoldan mutlu olabileceğini kendi
bulmalıdır. Kişinin seçimine yol göstermek için çeşitli öğeler
devreye girecektir. Önemli olan, dış dünyadan ne miktarda
gerçek tatmin ummak durumunda olduğu, kendini dış
dünyadan bağımsız kılmaya ne ölçüde niyetli olduğu ve son
olarak da, dış dünyayı kendi arzuları doğrultusunda
değiştirmek için sahip olduğuna inandığı gücün ne kadar
olduğudur. Daha bu noktada, dış koşulların yanı sıra bireyin
ruhsal bünyesi belirleyici olacaktır. Esas olarak erotik
yapıdaki kişi diğer insanlarla duygusal ilişkileri ön plana
alacak, kendi kendine yeterli olmaya yönelen narsistik kişi
esas tatmini ruhsal iç süreçlerde arayacak, eylem insanı
gücünü sınayabileceği dış dünyadan vazgeçmeyecektir.
Yapımız icabı yalnızca
karşıtlıklardan yoğun bir zevk alabiliriz, sürekli durumlardan
aldığımız zevk ise pek azdır. Böylelikle mutluluk
olanaklarımız zaten bünyemizle sınırlanmış olur. Mutsuzluk
duymak ise çok daha kolaydır. Acı bizi üç yönden kuşatır:
kaderi çöküş ve yok oluş olan, uyarı işaretleri olarak ağrı ve
kaygıdan da yoksun kalmayan kendi vücudumuz; karşı
durulmaz, acımasız, yıkıcı güçlerle bizi mahveden dış dünya
ve son olarak da diğer insanlarla ilişkilerimiz. Bu son
kaynaktan gelen acıyı belki de diğerlerinin hepsinden daha
can yakıcı buluruz. Başka yerlerden kaynaklanan acılar kadar
kaçınılmaz olsa da, bu acıyı gereksiz bir fazlalık olarak görme
eğilimindeyizdir.