Onur Biçer
@Tolkien_
Kitap içerikleri paylaştığım YouTube kanalıma ulaşmak için:
youtube.com/@OnurunKitapligi
Instagram hesabıma ulaşmak için:
instagram.com/onurun_kitaplig...
Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmeni
Yüksek lisans
İstanbul
İstanbul, 5 Mart 1990
334 okur puanı
Ekim 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Reklam
Kültürel Materyalizm Üzerine Bir Deneme
Marvin Harris’in Yamyamlar ve Krallar adlı çalışması 15 bölümden oluşan bir antropoloji kitabı. Marvin Harris ise Amerikalı bir antropolog. Marksist antropolojinin önemli isimlerinden biri olan Harris, kültürel materyalizmin gelişmesine katkı sağlamış. Ben de kendisini bu kitap vesilesiyle tanıdım.
Harris’in ‘‘Kültürlerin Kökenleri’’ alt başlıklı bu kitabında tarih öncesi çağların grup (band) ve köy toplumlarından Sanayi Devrimi ve endüstri çağına uzanan çıkarımlarını okuyoruz. Harris’in üzerinde durduğu belli başlı konuları şu şekilde özetleyebilirim: tarımın ortaya çıkışı, nüfus artışı ve bu artıştan doğan dengesizlikler, çevresel faktörlerin üretim ve tüketim üzerindeki etkisi, yamyamlık ve etin yasaklanması, despotizm ve derebeylik (feodalizm) rejimi, bu rejimin çöküşü, derebeylik sonrası sanayileşme faaliyetleri ve bununla birlikte ilerleyen teknoloji ve günümüzde düşüncesizce kullanılan ve yenilenemeyen fosil enerji kaynakları ve bizi bekleyen son.
Böyle bir özet geçme sebebim, aslında ele alınan 15 bölümün belli bir kronolojiyle en ilkel toplumlardan günümüze gelen bir kültür zincirinin halkaları gibi sıralanmış olması. Harris’e göre çevresel faktörler her şeyin temelini oluşturur. İnsan davranışlarının ve düşüncelerinin temelinde çevre çok önemlidir. Topluluğun bulunduğu çevrenin gerekleri neyse kültürü de ona göre şekil alır. Çevre aynı zamanda ekonomiyi de etkiler. Buzul Çağı’nın bitimi sonrasında avcı-toplayıcı toplumların tarıma geçme sebebi de çevreyle alakalıdır. Avlanacak hayvanların azalması insanları tarıma yöneltmiştir. Bitkileri evcilleştirmeyi öğrenen insanlar yerleşik hayata geçmiştir. Harris’e göre tarım çok daha iyi bir model değildir. Beni özellikle şaşırtan da bu konudaki fikirleri olmuştur. Bu dönemin ilkel insanıyla günümüzün modern
Latin Amerika'dan Fiyasko Öyküler
Latin Amerika’dan Tekinsiz Öyküler, bir hikâye seçkisi. Daha genel bir ifadeyle mini bir antoloji diyebiliriz. Kitapta 8 yazardan toplam 17 hikâye bulunuyor. Kitabın en önemli özelliği bu hikâyeleri ÇEVBİR’li 7 çevirmenin çevirmiş olması. Daha açık ifade etmek gerekirse bu kitaptan elde edilecek telif geliri bu 7 çevirmen tarafından ÇEVBİR’e bağışlanmış. Bu çok değerli bir hareket, öncelikle bunu ifade edeyim.
Güzel başladım ama maalesef kitap için aynı güzellikte devam edemeyeceğim. Çevirmenlerin ön sözünden anladığımız kadarıyla bu kitaptaki hikâyeler yine kendileri tarafından seçilmiş. Kitabın çerçevesi ‘‘Modern Klasikler’’ olduğundan dönem olarak 1880-1930 arası seçilmiş. Açıkçası ben seçilen yazarlardan daha önce herhangi bir eser okumadım. Hepsi bana yabancıydı. Kitabın sonunda yazarların kısa biyografilerinin olması da benim gibi, yazarları hiç tanımayanlar için güzel düşünülmüş.
Çevirmenlerin hemen hepsini iyi kötü tanıyorum. Çeviri konusunda güvendiğim, özellikle söz konusu Latin Amerika olduğunda gözüm kapalı, çevirisi okunur dediğim isimler. Yalnız seçtikleri hikâyeler maalesef fiyasko. Belki de seçtikleri hikâyelerden ziyade seçtikleri hikâyeciler ya da dönem fiyaskodur, bilemiyorum. 17 hikâyeden kaç tanesi gerçek manada hikâyedir diye düşündüğümde 3-5 taneden fazlasını söyleyemem. Aynı yazardan genellikle 2-3 hikâye alınmış ama yazarların bu hikâyeleri de tematik olarak aynı seçilmiş. Bu belki özellikle yapılmış ama aynı yazarın yazmış olduğu birbirinin kopyası hatta devamı -iki hikâye bu şekilde birbirinin devamıydı- hikâyeler okumak beni çok mutlu etmedi. Özellikle Horacio Quroga’nın hayvan hikâyeleri -ki bunlar direkt fabl- ve Roberto Mariani’nin ofis hikâyeleri bahsettiğim konuya direkt örnektir. Bu iki yazardan toplam beş hikâye okumuş oluyorsunuz.
Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım
Murtaza, 1952 yılında Vatan gazetesinde tefrika edilen Orhan Kemal’in önemli romanlarından biri. Romanın girişinde Orhan Kemal’in bir de açıklaması var. Yazar, bu açıklamada romanın birinci ve üçüncü bölümlerini yeniden yazdığını, eski hâliyle olsa olsa büyük bir hikâye olduğunu, şimdiki hâliyle yazdıklarının ancak roman kıvamına geldiğini söyler. İşte bu yeni Murtaza, 1969 yılında yayımlanır. Önceki hâlini bilmediğim için birinci ve üçüncü bölümdeki değişimleri, eklenen ya da çıkarılan yerleri bilemiyorum. İncelemeye geçmeden önce bu bilgiyi paylaşmak istedim.
Romanın başkahramanı, her şeyi Murtaza Efendi’yi anlatmaya nereden başlasam bilemiyorum. Vazifesinin arslanı, görev aşkıyla yanıp tutuşan, vazife bir sırasında gözü kimseyi görmeyen, kızlarına bile merhamet etmeyen hem de evladım, ciğerparem demeyen, damarlarında Balkan Savaşı’nda şehit düşmüş dayısı Kolağası Hasan Bey’in kanı akan, amirlerinden kurs, sıkı disiplin hem de terbiye görmüş Murtaza. Murtaza’nın sürekli söylediği sözlerden bir seçki yaptım sizlere. Bunları okuduktan sonra Murtaza’yı sakın komutan falan sanmayın. Murtaza mahalle bekçisidir. Dayısının etkisinde öyle kalmıştır ki asker disipliniyle bekçilik yapar, herkese karışır. Gece geç saatte ışığı yanan vatandaşa bile karışma hakkını kendinde görür. Sizin anlayacağınız Murtaza kraldan çok kralcıdır. İşçinin, emekçinin, halkın yanında değil karşısındadır ve onlara hep üstten bakar, onların üzerinde otorite kurmaya çalışır. İşin garibi sadece vatandaş üzerinde değil, kendi dengi olan meslektaşlarına da aynı muamelede bulunur. Bekçiyken diğer bekçileri beğenmez, ben sizinle bir miyim der. O da yetmez, daha sonraki işinde fabrikada gece kontrol yardımcısı olur ama asıl gece kontrolü Nuh’u beğenmez ve kendisini ondan üstte görür. Tüm bunların