Balat'ın yanı başında, Fener'de Maria Mouhliotissa Kilisesi. Paleologlar sülalesinin bu prensesi, İran Moğol İlhanlı hakanı Abaka Han'a gelin gitmişti. Onun öldürülmesinden sonra geri dönüp yorgun ve bezgin, hayatının sonunda bu kiliseyi tamir, daha doğrusu yeniden yaptırdığından, halk arasında "Moğolların kraliçesi Maria'nın kilisesi" diye biliniyordu. Bizans'tan bugüne kiliseliğini olduğu gibi koruyan tek bina bu, İstanbul'da... Sur boyu yürürsek Vlaherna Sarayı'na veya Tekfur Sarayı'na ulaşırız. Haçlılardan şehri geri alan İznik Pelaologları, 1260'tan itibaren Marmara kıyısındaki eski Bizans İmparatorluk sarayında değil, burada hüküm sürmüşler deniyor. Tekfur Sarayı karşısında yer alan İvaz Efendi Camii ise, bütün güzel eserler gibi Sinan'a mâledilmek istenenlerden ama mimarı belirsiz. Tarihi 16. yüzyılın son çeyreği olarak verilebilen ünlü İvaz Efendi Camii, bu civarda en büyük, güzel görünümlü ve Vlaherna Sarayı ile bütünlük gösteren bir yapıdır.
Abaka Han'ın ardından İlhanlı hükümdarı olan Ahmed Han (Teküdar) halis bir Müslümandır. Hayatında taş üstüne taş koymayan çapulcular sürüsünü dizginler, onlardan mimarlar mühendisler çıkarır. Kâh köprüler, çeşmeler kurdurur, kâh medreseler, şifahaneler yaptırır.
Bakın şu işe ki iki kardeş de iz bırakır.
Ama biri "lanetle" öbürü "rahmetle" anılır.
Ahmed( Teküdar)Hân (1282-1284)
Ahmed'in Müslümanlığı seçmesi bazı Moğol emîrlerini kızdırmıştı. Salta natta gözü olan Abaka'nın oğlu Argon ve Ahmed'in kardeşi Kongurtay, elbirli ederek onu devirmeye hazırlandılar,
Abaka Hân (1265-1282)
Abaka Suriye meseleleriyle de uzun zaman meşgul oldu. Mısır hükümda ri olan Baybars el-Bundukdarî Suriye'yi tahrip edip duruyordu. Abaka Suriye'yi daha iyi savunabilmek için hıristiyan
Esasen Müslüman Kutluk Devleti'nin en gözde prensesi olan Padişah hatunun Müslüman olmayan Abaka Han ile evlenmesi de dine aykırı düşmekle beraber devlet menfaatleri henüz pek yeni kabul edilmiş bulunan İslam dini kaidelerinin üstünde tutulmuştu
Ahmed'in Müslümanlığı seçmesi bazı Moğol emîrlerini kızdırmıştı. Saltanatta gözü olan Abaka'nın oğlu Argon ve Ahmed'in kardeşi Kongurtay, elbirliği ederek onu devirmeye hazırlandılar; aynı zamanda Kaan Kubilay'a Müslüman olmasını şikâyet konusu yaptılar. Ahmed Hân haberi alınca, vakit kaybetmeden Kongurtay'ı öldürttü. Argon üzerine de Alyanak adında bir kumandanı göndererek, onu mağlûp ve esir etti. Birkaç gün sonra, Argon'un öldürülmesini Emir Boğa'ya tevdî ederek, Azerbaycan'daki anası Kutay Hâtun'u ziyarete gitti. Fakat Boğa, Kaan'ın arzusu ile, Hân'ın din değiştirmesinden hiddetlenen kumandanlarla birleşip, Ahmed aleyhinde ve Argon lehinde bir fırka teşkil ederek; harekete geçtiler. Alyanak'ı gece ansızın bastırarak subaylarıyla beraber öldürdüler. Vaziyetin kötüye gittiğini haber alan Ahmed, kaçmak istediyse de tutularak öldürüldü. Böylece Cengiz Hân sülalesinden bir hükümdar da, din için şehîd ediliyordu. Ahmed Teküdâr, aslında, İlhan Moğolları'na yol gösteren, ilerde olacağı yapan bir büyük hükümdardı. Moğollar, büyük bir İslâm ekseriyeti içinde, kendilerine her bakımdan üstün bir çevrede zaten ilkel olan umdelerini koruyamazlar ve hakimiyetlerini devam ettiremezlerdi.
Sayfa 516 - Ahmed (Teküdar) Hân