Yakınlarda Türkiye'nin en iyi filozofu olarak bilinen çok ünlü bir derviş vardı, gidip ona danıştılar.
Pangloss söz aldı ve ona şöyle dedi:
- Üstadım, insan gibi tuhaf bir hayvanın neden yaratıldığını sormaya geldik.
- Ne karışıyorsun? dedi derviş. Bu senin işin mi?
Ama azizim, dedi Candide, yeryüzünde çok büyük kötülükler var.
- Ne fark eder, dedi derviş, iyilik olsun kötülük olsun? Yüce Efendi Mısır'a gemi gönderdiğinde gemideki farelerin rahat olup olmadıklarına bakıyor mu?
- Peki, sevgili Pangloss'um, dedi Candide, asıldıktan, teşrih edildikten, dayak yedikten ve kadırgada forsa olarak kürek çektikten sonra hâlâ dünyada her şeyin iyi gittiğini düşündünüz mü?
- Hep aynı düşüncedeyim, diye cevap verdi Pangloss, çünkü ben bir filozofum, sözümden dönemem. Leibniz haksız olamaz ve tıpkı dolu olan ve latif madde gibi önceden oluşturulmuş uyum dünyanın en güzel şeyidir.
Sayfa 158 - teşrih: kesip yarmak, açmak·Kitabı okudu
Adım Théodore; ben de diğerleri kadar kral oldum. Bana Zat-ı Şahaneleriniz dediler ve şimdi beyefendi demedikleri bile oluyor. Adıma para bastırdım, şimdi ise tek bir kuruşum bile yok. İki bakanım oldu ve şimdi yalnızca bir uşağım var. Kendimi taht üzerinde gördüm ve uzun süreli Londra'da hapishanede zaman üzerinde yattım.