Üçlemenin son kitabında Cumhuriyet'in ilk yılları ve Türkiye'nin kalkınma hedeflerini arka planda işleyen Kemal Tahir, olay örgüsünde Çorum köylüsünün çürümüşlüğünü anlatmaya devam eder.
Abuzer ağanın oğlu Sülük ve daha önce karşılaştığımız Çakır Kenan arasında iktidar mücadelesini görüyoruz. Kenan, artık yaşlanmış ve "hacı" olarak anılıyor.
Sülük ise Atatürk'e suikast ile yargılanır, ancak o bunun Kenan'ın oyunu olduğu iddia eder.
Diğer yandan ilk kitapta pek ısınamadığım Emey karakteri ise bu kitapta daha tecrübeli, olgun ve ne yaptığını bilen bir karakter haline gelmiştir; özellikle sonlara doğru yaptıklarıyla kendisine hayran kaldım.
Kitapta birçok karakterin cinsellik merakı dikkat çekiyor, okurken yuh artık dediğim yerler oldu; Kemal Tahir Çorum halkına acımamış.
Köy hayatını, iktidar mücadelesi, ihanet, cinsellik ve tarihle harmanlanmış güzel bir üçleme oldu, çok severek okudum.
YARALARIN VE YARALILARIN TARİHİ
Türk edebiyatında İstanbul'un baskın bir ağırlığı var. Cemal Süreya, bir yazısında bu ağırlığın azaldığını vurgulasa da metinler "İstanbul" merkezli olmaya devam ediyor. Türk edebiyatının daha kapsayıcı, çeşitli ve ülkenin bütün gerçekliğini yansıtabilmesi için taşranın, yüzeysel veya dışarıdan bir bakışla değil, kendi özgün dinamikleri, derinliği ve çeşitliliğiyle daha fazla ve daha nitelikli bir şekilde işlenmesi gerektiği açık. Dolayısıyla Türk edebiyatı ülkenin bütününü yansıtamıyor. Taşranın zengin karakter ve mekân potansiyeli göz ardı ediliyor. Taşra işlendiğinde bile, bu genellikle İstanbul'dan bakan bir gözle romantize edilerek, egzotikleştirilerek veya tam tersine aşağılanarak, karikatürize edilerek yapılabiliyor. Bu sebeple de taşra insanının derinliği, çatışmaları ve gerçekliği yerine basmakalıp tiplerle karşılaşıyoruz. Göç, yoksulluk, toprak sorunları, kültürel çatışmalar gibi taşrada yoğun yaşanan temalar eksik kalıyor. Anadolu'nun zengin folkloru, yerel ağızları, inanışları ve yaşam pratikleri edebiyat için büyük bir kaynak olmasına rağmen, İstanbul merkezli bir bakış açısı bu zenginliği yeterince değerlendirilmiyor. Bu eleştirilerin "anlamlı" olması için bile öncelikle aksi örneklerin ete kemiğe bürünmesi şart. "Hafriyat" işte tam da bu sebeple dikkate alınması gereken bir roman.
“Hafriyat”, Osman Özarslan’ın ilk kitabı olmasa da ilk kurgu kitabı. Özarslan, romanına epigraf olarak Fransız sürrealist şair Joë Bousquet’in o meşhur aforizmasının ilk kısmı seçmiş. “Yaralarım benden önce de vardı.” Pekala, Karacaoğlan’ın “Kim var imiş biz burada yoğ iken” de olabilirdi epigraf. Çünkü roman kelimenin tam anlamıyla bir kazı çalışması. Geçmişi, kültürü, dili, geleneği, travmaları kazıyor roman boyunca. Geçmişi katman katman farklı zaman dilimlerinde takip
Reklam
Spoilerlı inceleme
Çorum Üçlemesi'nin ikinci kitabı Köyün Kamburu'nda hikayemiz Narlıca köyünde Parpar Ahmet'in efsanesiyle başlar.
Parpar Ahmet, ilk başlarda sorumluluk sahibi, çalışkan ve düzenli bir adamdır.
Daha sonra muhtar ve diğer ileri gelenlerle yaşadığı sorunlar yüzünden kötü biri haline gelir. Köylüler onu yatıştırmak için Topal Ayşe ile evlendirir; Çalık Kerim adlı çocukları olur.
Çalık Kerim; sinsi, akıllı, kurnaz ve nerede nasıl davranması gerektiğini bilen biridir.
Bu dönemde Abuzer ağa olmuş, 31 Mart olayı yaşanmıştır.
Çalık Kerim, köyün imamı Uzun'la bazı olaylar yaşayıp, işlerine burun sokmasın diye Uzun tarafından medreseye gönderilir.
Çalık böylece hafız olur, ancak rahat durmaz. Narlıca köyünde Çalık Kerim dönemi başlar.
İkinci kitap Çalık Kerim'in sinsilikleriyle okumak daha bir keyifli oldu benim için, kendisi çok ilginç ve gri bir karakter.
Kemal Tahir, yine köylülerin çıkar mücadelesi, iğrençlikleri, eşkıyalık sorunu ve her türlü entrikalarını tüm gerçekliğiyle aktarır.
Dönemin siyasi arka planlarını ve köy hayatının gri yaşamanı anlamak adına çok severek okudum, sıra üçüncü ve son kitap var.
Romandaki psikolojik derinliği anlamak için romancının hayatına bakmak gerekir.
Kemal Tahir, on üç yıl hapiste kalır ve hapis hayatının verdiği sıkıntıları yaşayarak o psikolojiyi derinlemesine hisseder. Özellikle duygusal gelişim evresinin zirvesinde olduğu bir zamanda hapse girmesi onun şuur altına bazı şeylerin yerleşmesine sebep olur. Bu şuuraltı psikolojisiyle romanın kahramanlarını ve romanın mekânlarını subjektif tarzda tasvir ve tahlil eder. Baskılanma ve kapana kıstırılma duygusunun yansımaları görülür.
Yediçınar Yaylası romanı bir vaka romanı, yani psikolojik bir roman değildir. Ama
Kemal Tahir, özellikle kadın ve erkek kahramanların tahlilini yaparken hapiste olan insanların, genelinin libidinal duygularına tercüman olduğu kanaatini vermeye çalışır. Ayrıca Abuzer Ağa ailesi modelinde fakirlik psikolojisinin insanı nerelere getireceğini ve insana neler yaptırabileceğini de anlatır.
Yediçınar Yaylası romanındaki şahıslardan hareketle aile yapısının sağlam bir aile yapısı
olmadığı görülebilir. Sadakatsizliğin, ihtirasın, aldatmanın, yozlaşmışlığın ve bozulmuşluğun
kendini tam hissettirdiği aile bireyleri Türk toplumunun hiçbir yerine yerleştirilemeyecek bir yapıda karşımıza çıkar. Romanda; sosyal, kültürel ve ahlâksal çözülmelerin olduğunu hissettiren bir şahıs kadrosu eylemleri gözler önüne serilmektedir.
Yediçınar Yaylası’ndaki Kemal Tahir, romana bir yayla havasının serinliğinden çok bir
hapis hayatının ve kapana kısılmışlığın ruhtaki olumsuz etkilerini, sübjektif gözlem ve
tasvirlerin yansımalarını, tarihin ve Osmanlı devletinin son dönem kargaşasını yansıtır. Bu
roman, okuyucuyu bazen kırsallığın saflığı arkasında bile sorgulamanın gerekliliği ilkesine yöneltir- Abuzer Ağanın tavrından hareketle- bazen de romanın asli unsurlarının tahlilindeki bedensel
Kemal Tahir'in Çorum Üçlemesi'nin ilk kitabı olan Yediçınar Yaylası'nda Osmanlı'nın gerileme döneminde, siyasi arka planla, taşradaki çürümüşlüğü okuyoruz.
Kitap Tanzimat Fermanının ilan edildiği dönemde Çorum'da Çakır Kahyalardan Halil Efendi ve onun oğlu Ömer'in hikayesiyle başlar. Bu bölümde Kemal Tahir Çorum köylüsünün gözünden Fermanı ve Osmanlı'nın çöküşünü aktarır bize. Ana temada ise çürümüş, yozlaşmış ve çıkarları için mücadele eden derebeylik sistemi vardır.
İkinci bölümde ise 1908 yılına, II. Meşrutiyet arifesine geliriz. Burada Avukat Cevdet ve Seyfettin beyin gözünden siyasi arka planı okuyoruz. Ana tema ise Halil'in oğlu Ömer artık ağa olmuş karıları ve oğlu Kenan ile birlikte yaşamaktadır.
Ömer, ahırında kalması için Kürt Abuzer'i ve onun karısı Emey'i yanına alır. Oğlu Kenan ise Emey'e göz koyar ve olaylar gelişir.
Kemal Tahir yine kendine has üslubu ve Türkçesiyle harika bir roman ortaya çıkarmış, okurken çok keyif aldım; sayfaları merakla çevirdim.
Kemal Tahir bize köylü üzerinden derebeylik sisteminin merkezden nasıl bağımsız şekilde hareket ettiğini ilginç karakterlerle aktarmış, şimdi serinin ikinci kitabı Köyün Kamburu var.
Canım abuzerr :)
Vatandaş Abuzer'i yeni bitirdim de... Vallahi aradan onca zaman geçmiş ama bizim dertler, o sistemin içindeki hallerimiz hiç değişmemiş. Abuzer'in o saf ayağına yatıp aslında lafı tam alnının ortasına yapıştırması beni benden alıyor.
Okurken hem çok güldüm hem de "hiç mi bir şey değişmez bu memlekette" diye inceden bir dertlendim. Tam bir kara mizah örneği gerçekten, sanki kitaptan biri çıkmış da karşımda kahve içerken trajikomik mevzuları anlatıyor gibi... Fazla kasmayan, samimi ve bizden bir şeyler okumak isterseniz kaçırmayın derim. Kendi halimize şöyle bir uzaktan bakmak gibi bir şey bu kitap.
Reklam
Reklam