Ahmet Hikmet Müftüoğlu’nun Çağlayanlar’ını elime alıp sayfalarını çevirmeye başladığımda, aslında sadece bir hikaye kitabı değil, koskoca bir imparatorluğun çöküş acısıyla kıvranırken kendi küllerinden doğmaya çalışan bir milletin çığlığını okuduğumu anladım. Yazarın bu satırları karaladığı dönem, dört bir yanda toprakların kaybedildiği, cephelerden durmaksızın kara haberlerin geldiği ve insanların "Biz kimiz, nereye gidiyoruz?" sorusunun ağırlığı altında ezildiği o kapkaranlık İkinci Meşrutiyet yılları. İşte tam bu umutsuzluk girdabında Ahmet Hikmet, köşesine çekilip bireysel aşk acıları ya da soyut bunalımlar anlatmak yerine, eline adeta edebi bir meşale alıp toplumun önüne düşüyor. Kitap boyunca hissettiğim en baskın duygu, yazarın Türk milletine kendi özünü, Orta Asya’dan süzülüp gelen o kadim ve asil kimliğini hatırlatma konusundaki o muazzam, sarsılmaz inancı oldu. Eserdeki her bir hikaye, birbirinden bağımsız olayları anlatsa da aslında görünmez bir ruh bağıyla birbirine kenetleniyor; sanki hepsi aynı nehrin, yani Türk tarihinin farklı kollarından coşkuyla akan birer çağlayan gibi önümüze dökülüyor.Beni bu kitapta en çok etkileyen ve üzerine uzun uzun düşündüren şey, yazarın mitolojiyi ve tarihi kuru birer bilgi yığını olarak değil, adeta damarlarımızda akan kanı canlandıracak birer şok dalgası gibi kullanması oldu. Alparslan’ı, Altın Ordu’yu ya da bozkırın o uçsuz bucaksız destansı havasını okurken, yazarın amacının sadece geçmişi övmek olmadığını, asıl niyetinin o geçmişteki erdemleri alıp bugünün çöken, ümitsizliğe kapılan insanına birer ahlak pusulası yapmak olduğunu çok net görebiliyorsunuz. Hikayelerde bireysel hırslar, küçük çıkarlar ya da bencillikler asla yer bulamıyor; her karakter, vatanı ve milleti söz konusu olduğunda gözünü kırpmadan kendi