Arif Sinan Kılınçarslan
@askilincarslan
Türk
Kendi hayat çizgisinin yaşayanı
Şu anda okuduğu kitap
Reklam
DİPTEN TEPEYE BİR PANORAMA: BOZKIRDAKİ ÇEKİRDEK2023 Okuma Raporları
"Tepeden tırnağa deriz ya hani. Bir bütün halinde olmak gibi bir anlam taşır bu söyleyiş. Bozkırdaki Çekirdek'te tam bir tepeden tırnağa ele alır anlatacağını Kemal Tahir."
Aslında külliyatıyla ele alınması gereken bir yazar olan Kemal Tahir, bu metninde, bu metine has olarak, taşra ve şehir arasında sağlam bir köprü kurar. Bu köprünün tam ortasında duran birisi her iki tarafını da aynı görür. Aslında bu bir yanılsama değil, Türkiye özelinde makasın sanıldığı kadar açık olmadığını kanıtlar bize.
Köprü'yü, 1940'ların Köy enstitüleri ile inşa eder yazarımız. Yarattığı her karakterde bize bir olayın başka yüzünü ifşa eder. Metinde ana kahraman yoktur. Metnin kendisi bizzat başroldedir. Kemal Tahir, Ankara'da CHP genel sekreterinin odasında başlattığı yolculuğunu, yarı deli esrarkeş bir rufai dervişinin değirmeninde noktalar. Metin boyunca sanki bir Türkiye panoraması yaptırır okuyucusuna. Her karakteriyle, çok zengin bir insan topluluğuna sanki herkesin görevi belliymiş gibi eleştirilerini de güzellemelerini de düşüncelerini de söyletir. Metin boyunca köy ve köyün sosyal hayatını birörnek halinde yaşatır okuyucusuna. Bir idealin, tüm bu kendinden kopuk ama birbirinden ayrı olmayan Türk insanına nasıl bir etki yapacağını tahlil eder. Çocuk tiplemelerinde başka bir dünyayı, bizim dilimizde okumamızı sağlar.
Dönemin çok tartışılan Köy Enstitülerini, gölgede kalmış bir yönüyle ele alır. Köy enstitülerini kuran öğretmen kuşağının savrulmalarını ve milli mücadele altyapısıyla yola çıkan itici gücün körelmesini yine bir kuşağa mensup öğretmen karakterden dinleriz. Bir ideal olarak köy enstitülerinin yarattığı heyecanı tartışmaya açar bu tiplemeyle yazarımız.
Anlatım biçimi olarak, bol bol metnin geçtiği mekanların dilini okuruz. Anadolu'nun kendi halindeki bir köyünün
"Bir Başka Cumhuriyet Mümkün"Edebiyat
"Aslında bir Ankara yok. Ankara'lar var. Mesele hangi Ankara meselesidir. Ankara Anadolu'ya yakın mı uzak mı olacak meselesi."
Ankara, yazıldığı dönemin bir tahlili olarak pek tabii okunabilecek bir metin olsa da Yakup Kadri'nin ütopyası aslında bu metinde vücuda gelmiştir. Bu metin arka planında Kadro dergisinin birikimiyle inşa edilişiyle " Bir başka Cumhuriyet mümkün" sözünü içinde taşır. Yakup Kadri, ana kahramanımız Selma hanımla bize bu yolculuğu anlatır.
Roman, milli mücadele dönemiyle beraber Ankara'ya gelen Selma ve Nazif'in evinde başlar. İstanbul'da doğup büyüyen Selma, Anadolu'ya dair ilk izlenimlerini Ankara yolunda öğrenir. Eşi Nazif tabiatı ile sakin ve tedbirli bir insandır. Yaşadıkları mahalle Ankara'nın olagelen yaşamının hiç değişmeden yaşandığı bir mahalledir. Selma bu mahalle ile eşi Nazif'in dostu Mebus Murat Bey'in evi arasında Ankara'ya alışırken, Mebus Murat Bey'in tanıdığı Binbaşı Hakkı'nın hayatlarına dahil oluşu Selma için bir başka devrin başlangıcı olur. Milli Mücadele topyekun bir seferberlikle sürmektedir ve Milli Şuur hiç gecikmeden bir ruh halinde kendini Selma'da gösterir. Büyük çarpışmalarla düşman Ankara'ya 80 km'ye kadar yaklaşır. Nazif Kayseri'ye gitmek için Selma'yı zorlasa da Selma gelmez. Cebeci hastanesinde hastabakıcılığı yapar. Böylece metnin ilk bölümü sona erer.
İkinci bölümde savaş kazanılmış ve yeni devlet ilk yıllarını yaşamaktadır. Selma Hanım, Binbaşı Hakkı Bey ile evlenmiş ve Ankara'nın sosyete hayatında hızlı bir şekilde savrulmaktadır. İlk bölümden bir hayli farklı olarak, Milli Mücadele'nin keskin ve dinç Ankara'sı yoktur. Artık yeni Ankara ve Yeni Hakkı Bey vardır. Sürekli gece hayatı ve batılı bir beyefendi halleri ile Milli Mücadele'nin Binbaşı Hakkı Beyi gitmiş ve bambaşka bir adam gelmiştir. Selma Hanımın