Bozkırdaki Çekirdek
Kemal TahirYazar:
Kemal Tahir
Tahmini Okuma Süresi:
13 sa. 9 dk.
Sayfa Sayısı:
464
Basım Tarihi:
Aralık 2022
İlk Yayın Tarihi:
1967
Yayınevi:
Ketebe
ISBN:
9786256999244
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Hayalin hakikat dağına çıkma gayretiRoman-Edebiyat
Puan vermedi·464 syf.·
2023 2. kitabı
Kemal Tahir'in 1965 yılında yayımlanan "Bozkırdaki Çekirdek" romanı, Türkiye'nin modernleşme sürecinde önemli bir rol oynayan Köy Enstitülerini konu alan bir
"Çekirdeği olsa, bozkır kalır mıydı bozkır?"
İlk defa Kemal Tahir okudum ki bu da benim ayıbım olsun. Kitabın her sayfasında hissettim; milletimizin en büyük düşmanı yine milletimiz’miş.. Cumhuriyet döneminin 1940-1960 yıllarında oldukça etkili olmuş bir oluşum olan ve Hasan Ali Yücel’in öncülüğünde kurulmuş Köy enstitülerinin ele alındığı Bozkırdaki Çekirdek, Tek parti döneminin köy ve köylüye bakıştaki sığlığın ve köylüyü aydınlatma politikalarının iflasını anlatıyor. Daha 15 yaşındaki çocukların sahip olduğu doğada kalma becerisine sahip olmayan ancak doktora tezi yazmak için bozkıra gelmiş eğitmenlerin eğitimci olma çabasını anlatıyor. İnsanları, eğitmenleri, yönetimi ve mücadeleyi sorgulatan bir roman..
Şimdi bakıyorum da nereden nereye gelmişiz, iyi de gelmişiz. Helal olsun bize
Bozkırdaki Çekirdek·464 syf.·Duygu ve Düşünce
10/10
2025 57. kitabı
17 Nisan 1940’ta, Hasan Âli Yücel önderliğinde, bozkırda bir çekirdek filizlensin, kök salsın ki bozkırlarımız yalın kalmasın düşüncesiyle Köy Enstitüleri kuruldu.
Kemal Tahir, bu romanında da beni şaşırtmadı.
Ankara’dan gönderilen üç enstitü öğretmeni ve bir sosyolog, yokluk içinde bir şeyler üretmenin derdindedir. Bozkırdaki o filizleri yeşertmek, büyütmek gayretiyle 24 öğrencileriyle birlikte çaba gösterirler.
Öte yandan, Osmanlı’dan kalma pis artık hocalar; kendini din askeri kisvesi altında pazarlayan, cinci, gavur; köylünün karısına kızına “yakınlık muskası” yapıp ırzına göz diken düzenbazlar…
Ağalık baskısıyla, din kışkırtmasıyla yapmadıkları ahlaksızlık kalmamış; soymadıkları köylü bırakmamış bir düzen…
Böyle bir düzen okumuş, bilinçli, kalkınmış bir köylü ister mi?
Elbette istemez. Çünkü kurdukları düzen ancak cehaletle işleyebilir.
“Köyümüzde enstitü gavurunu istemeyiz!” diye bağıranlar, aslında o asıl gavurluğu içlerine işlemiş çürümüş zihniyetlerdir.
1943’te enstitülere ilk darbeleri vurmaya başlayanlar da işte bu anlayışın temsilcileridir.
Cinci Dürzü’nün dediği gibi:
“Yaz dilekçeyi. Ankara bir kere aldırmazsa sen bıkma; beş yalana on daha ekle yaz. Elbet bir gün ‘ateş olmayan yerden duman çıkmaz’ diyecekler de bu enstitü gavurunu köyümüzden alacaklar.”
Bugün de öyle değil mi?
Siyasetimiz ne değişti 80 yılda?
Sekiz adım bile ilerleyemeyen, ilerlememizi istemeyen idarecilerin elinde yönetiliyoruz hâlâ.
“Belki düzelir” diye kendimizi avutmakla geçen 80 yıl…
Bu topraklar bunu hak etmiyor.
Her yönüyle etkileyici bir eser!!!
"Çekirdeği olsaydı, bozkır bozkır olur muydu?" Herhalde Usta yazar Kemal Tahir'in bu vurucu cümlesi herşeyi özetliyor.
Eser 1943 yılında Kastamonu, Çankırı, Çorum üçgeninde kurulmak istenen Köy Enstitüsünün kurulması esnasında yaşanan olaylar anlatılıyor.
Köy ağası köylü okursa tahtım sallanır düşüncesiyle kurulmasına karşı çıkar. Aynı düşünce aslında bakanlıkta ta geçerli gözüküyor. Baştan beri enstitünün kurulmasına karşıdır dönemin yetkin siyasi gücü. Nitekim 1947 de kapanıyor Köy Enstitüleri.
Kemal Tahir eser boyunca yerinde ve tespitli tahliler yapmış. Bozkırın yeşermesi ümidiyle, kitapla kalın.
Kitapta dönem olarak 1940la yıllar... Dünya da ikinci dünya savaşı devam etmekte Türkiye de tek parti siyasi dönemindeki olaylar üzerinden ilerlemektedir. Ana konuyu oluşturan köy enstitüleri ve o dönem nüfusun büyük çoğunluğu kırsalda yaşayan halk için köy öğretmeni yetiştirme temel amacı güdülmektedir. Yazar köy enstitülerinin memlekete olan fayda-zarar ekseninde tarafsız bir anlatımı ve olay örgüsü ile son derece güzel bir eser meydana getirmiş.
Kemal Tahir'in en beğendiğim romanlarından biri. Kurgusu ve diyalogları ile birlikte oldukça yalın, eğlendirici ve düşündürücü.
Sınıf farkları, bilgi sahibi olma, çakal olma, köylü ya da Anadolu insanının çerçevenin bir kısmında güzelliğini diğer kısmında eksiklerini ve kullanılmaya ne kadar müsait olduğunu çok güzel hicvetmiş Kemal Tahir.
Son dönemin moda terimi ile sosyal mühendislik gayesi ile üstyapı'da nasıl tedbirler alırsanız alın, altyapınız, kaynağınız budur demeye getiriyor. Köy Enstitüleri tek parti döneminin köyden kente göçü engellemek ve rejimin köylerdeki bekçiliğini yapacak köy aydını yetiştirmek maksadı ile ortaya çıkardığı tepeden gelen bir ''institution''dur. her toplumun 'software'i farklıdır.
Osmanlı toplumu her zaman bu tür yenilikleri kendine özgü bir rezistans geleneği ile reddetmiştir.
Öğretmen Murat'ın başının yenmesi bu açıdan semboliktir. Kitap bunu anlatıyor ve argümanları da yeterince güçlü.
Kemal Tahir'den okuduğum ilk kitap oldu Bozkırdaki Çekirdek. Kemal Tahir'in dilini ve anlatımını çok beğendiğimi söylemeliyim öncelikle. Bozkırdaki Çekirdek konu itibariyle Tek Parti
Köy ve enstitü merkezli romanının aslında en tartışmalı yeri, kitabın 166 ile 176. sayfalarında Şefik ve Halim karakterlerinin arasında geçen köy, köylü ve enstitü tartışması. Bugün bile toplum enstitü konusunda halen iyi/kötü ve doğru/yanlış olarak karar veremiyor.
DİPTEN TEPEYE BİR PANORAMA: BOZKIRDAKİ ÇEKİRDEK2023 Okuma Raporları
"Tepeden tırnağa deriz ya hani. Bir bütün halinde olmak gibi bir anlam taşır bu söyleyiş. Bozkırdaki Çekirdek'te tam bir tepeden tırnağa ele alır anlatacağını Kemal Tahir."
Aslında
Dumanlı Boğaz Köy Enstitüsünün KuruluşuRoman-Edebiyat
Kastamonu, Çankırı, Çorum üçgeninde Dumanlı Boğaz Köy Enstitüsü'nün kuruluş aşaması Kemal Tahir'in kendine has tahliliyle anlatılmaktadır. Enstitüyü kurmakla görevli Müdür ve öğretmenlerin kasabaya gelerek çevreyi tanıdıktan sonra Enstitünün yararlarını anlatarak öğrenci toplamaları ile başlayan süreçten sonra Keşiş Düzüne kuracakları Enstitünün yapım aşamaları anlatılmakta. Toplumcu bakış açısıyla köyde Enstitüye karşı gelen Zeynel Ağa ve avanesinin mücadelesine karşı öğretmenler ve öğrencilerin hem doğayla hem muhalif grupla mücadelesi akıcı bir dille anlatılmaktadır. Yer yer Kemal Tahir'in dönemin düşünce yapısını, köylünün bakışına yönelik tahlilleri de yazarın ne kadar usta olduğunu ortaya koymakta. Kemal Tahir'in en sevdiğim kitaplarından biriydi.
Yazar Hakkında
Kemal TahirYazar · 68 kitap
