değerlendirme yazısı 4Edebiyat
yaz ayının bunaltıcı zamanında ferah ve iç acısı bir havası vardı. konusu belki çok mutlu etmedi beni ama arkadaşlık bağlarının önemini aktardı bir kez daha. ruhumu titretti ve okurken her karaktere karşı kin, öfke, mutluluk ve ayrılık gibi binlerce duygu durumu yaşadım ve her şeyin sonunda yerinde bitti.
Kitap, zamanın ellerimizin arasından nasıl kayıp gittiğini ve bu kısıtlı sürede ruhsal dinginliğe nasıl ulaşabileceğimiz üzerinde duruyor. Seneca’nın özellikle zaman yönetimi ve insanların hayatı ertelerken aslında nasıl hızla tükettiği konusundaki tespitleri zamansız. Yaşamayı öğrenmek bir ömür sürer, derken haksız olduğunu düşünmüyorum.Ancak, Stoacılık üzerine çok daha samimi, insan ruhuna doğrudan dokunan daha farklı kitaplar okumuştum. Seneca’nın dili ve yaklaşımı, felsefeyi popülerleştirmek isterken fazla didaktik ve yukarıdan bakan bir tona bürünüyor. Seneca bize ideal olanı kusursuz bir teorikle anlatıyor, ama biz insanların zaten o süreçte çektiği sancılardan bihaber.
Belki de benim için doğru kitap, yanlış zaman durumuydu bu. Felsefenin ve hayatın ritminin daha farklı aktığı, zihnimin didaktik ve köşeli uyarılara ihtiyaç duyacağı başka bir dönemde okusaydım, yazarın mesafeli duruşu beni bu kadar rahatsız etmeyebilirdi. Kitapların hayatımıza girmek için doğru anları beklediğine inanırım,Seneca ile yollarımız bu sefer biraz aceleye gelmiş olabilir.
Mutlu Yaşam Üzerine – Yaşamın Kısalığı ÜzerineSeneca · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 202514,5bin okunma
Koskoca bir toplumun bağrında yalnız başına kalmış bir çocuğun hikayesi.
Sabahattin Ali sanki Stendhal'in o meşhur sözünü doğrular gibi roman yol boyunca gezdirilen bir aynadır der ya işte o aynayı tutuyor. Sadece bir kasaba hikayesi değil. Çok daha fazlası. 20. yüzyıl başı Anadolu'sundaki o yerel ilişkileri, adalet arayışı, yozlaşmış bürokrasi, bireyin toplumla çatışmasını müthiş bir gözlemle çok katmanlı bir şekilde aktarıyor.
İşte bu ayna da Yusuf'un o saf dürüst doğasıyla kasabanın çarpık düzeni ile çatışmaya başlıyor. Yusuf sadece masum bir kurban değil. Adaletsizlik karşısındaki dik duruşu, isyanı çok net. Hani hakkını ararken işin sonunu getiremeyen her şeyi yıkan trajik karakterler vardır ya o türden bir adalet arayışının tehlikeli potansiyeli yani.
Bir nevi geniş açıdan bakarsak roman bireyin bu çürümüş düzene baş kaldırısı aslında.
Romanın son cümlesi de çok manidar. Atını ileriye, dağlara doğru sürdü. Bir de Muazzez'e veda ederken belli olmaz görüşürüz demesi var. Bitmemişlik hissi yani tamamlanmamış hissi, onun yarattığı o sonsuz merak duygusu, belki de onu Türk edebiyatında bu kadar özel kılan şeylerden biri de bu.
Coşkun Aral, sen neler yaşayıp atlatmışsın böyle
Savaş muhabirliği.. Ölümle yaşam arasında, tüm risklerin, tehlikelerin göze alındığı bir meslek, müthiş bir azim hikayesi. Bu, mecburi olarak, sırf ekmek parası için yapılabilecek bir meslek değil
Aşkı Efsanelestiren Belki de Onu Beklemektir
Ninatta'nın Bileziği benim için sadece bir tarihî roman değil, aynı zamanda aşkın ve umudun zamana nasıl meydan okuyabildiğini gösteren etkileyici bir hikâyeydi. Kitabı okurken Hitit dönemine dair birçok yeni şey öğrenirken, Ninatta ve Nuvanza'nin yaşadıkları karşısında duygulanmamak elde değildi. Özellikle karakterlerin mutluluk ile hüzün arasında gidip gelen duyguları hikâyeyi daha gerçekçi ve etkileyici kıldı.
Kitabın en sevdiğim yönü, tarihî olayların kuru bilgiler şeklinde değil, insanların yaşamları üzerinden anlatılmasıydı. Bu sayede kendimi hikâyenin içinde hissettim ve karakterlerle bağ kurabildim. Her ne kadar kısa bir roman olsa da verdiği duygular ve düşündürdükleri oldukça güçlüydü.
Kitabı bitirdiğimde içimde tatlı bir hüzün kaldı. Aşk, sadakat ve fedakârlık temalarını başarılı bir şekilde işleyen bu eseri, hem tarihî romanları sevenlere hem de duygusal hikâyelerden hoşlananlara gönül rahatlığıyla tavsiye ederim.
Kitabı okudum bitti. Filmini de izleyecem tabii ki... Küçücük bir kız çocuğunun, sevgisizliğin içinden geçerek kendi sesini bulma hikâyesi bu. Jane’i sevmemin sebebi kusurlarıyla, sivri diliyle, bazen fazla gururlu oluşuyla çok gerçek olması. Hayata karşı dimdik durmaya çalışırken aslında içten içe ne kadar kırılgan olduğunu görmek, insanı kendine biraz fazla yaklaştırıyor.
Yatılı okul günleri… Soğuk, açlık ve “erdem” adı altında sunulan yoksunluklar… Bunları okurken insanın aklına ister istemez şu geliyor: Bazı acılar gerçekten terbiye mi eder, yoksa sadece iz mi bırakır? Charlotte Brontë’nin kendi hayatından izler taşıyan bu bölümler, hikâyeyi kurmaca olmaktan çıkarıp neredeyse itirafa dönüştürüyor.
Ve sonra Rochester… Aşkın tuhaf ve biraz da inatçı hali. Jane’in “sevilmek” ile “kendini kaybetmemek” arasında sıkıştığı ince çizgi… Açıkçası burada ben biraz Jane’le tartıştım. Çünkü insan bazen güçlü kalmak isterken en çok kalbinden yeniliyor.
Romanın en sevdiğim yanı ise şu: Jane kimsenin gölgesine sığınmıyor. Ne bir erkeğin, ne toplumun, ne de dönemin ona biçtiği rolün. 19. yüzyılda böyle bir karakter yazmak… düpedüz edebi bir meydan okuma.
Ama itiraf edeyim, sonu bende küçük bir burukluk bıraktı. Belki de mesele tam olarak bu: Hayat, güçlü karakterlere bile bazen kendi kurallarını unutturabiliyor.
Bir yanım Jane’e hayran kaldı, bir yanım da “oraya kadar geldin, neden böyle yaptın?” diye sormadan edemedi.
Sanırım iyi kitaplar tam da bunu yapıyor: Seni hem ikna ediyor hem de içten içe huzursuz bırakıyor.
