Selva

Sempati
Sempati nedir? Başkasının duygularına duygusal olarak katılmaktır (sempati içinde olmak, birlikte ya da aynı şekilde ve ya bir kişinin diğeri sayesinde hissetmesi, duyması, etkilenmesidir), tıpkı sempatiden kaynaklanan haz ya da baştan çıkarma gibi. Max Scheler'in gayet iyi gördüğü gibi, bu duyguların taşıdığı değerden dolayı -eğer bunların bir değeri varsa- sempati de değerlidir; en azından onların değerini tersine çeviremez. "Birinin kötülük amacıyla hissettiği sevinci paylaşmak, (...) kini, kötülüğü, kötü yürekli sevinci paylaşmak elbette ahlaki bir şey değildir." Bu nedenle sempati, kendi başına bir erdem olamaz: "Katışıksız sempati, kendi başına, başkalarının duygularının değerini ve niteliğini asla dikkate almaz. Sempati duymak, birlikte hissetmek ya da duymaktır. Bu kuşkusuz ahlaka açabilir insanı; çünkü kısmen de olsa ben'in hapishanesinden çıkmaktır. Geriye, neye sempati duyulduğunu bilmek kalır. Başkasının kinine katılmak, kinci olmaktır. Başkasının acımasızlığına katılmak, acımasız olmaktır. Örneğin, işkenceciye sempati duyan kişi, onun sadist zevkine katılan, onun duyduğu heyecanı duyan kişi, onun suçluluğunu da paylaşır ya da en azından onun kötülüğünü paylaşır.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.

Selva

, bir kitap okudu
Puan vermedi·208 syf.·
29 günde okudu
·
2025 5. kitabı
Fyodor Dostoyevski
7.5/10 · 102,4bin okunma
Cömertlik, tüm erdemler gibi, çoğuldur, hem içeriğinde hem de ona verilen ya da onu nitelemeyi sağlayan adlarda çoğuldur. Yüreklilikle birleşince kahramanlık olabilir. Adaletle birleşince hakkaniyeti oluşur. Şefkatle birleştiğinde iyilikseverlik olur. Acımayla birleştiğinde, karşımıza bağışlama çıkar. Ama onun en güzel ismi, herkesin bildiği sırrındadır. Yumuşaklıkla (hilm) birleşince, adına iyilik denir.
Cömertlik
Cömertlik, aşka değil, sevginin yokluğunda sanki seviyormuş gibi sevme çabasıyla ya da bunun içini harekete geçmek ile özdeştir. Bu, zaten, yukarıda zikrettiğimiz gibi, cömertlik tanımının anlamıdır: Hatırlayalım, cõmertlik bir sevinç ya da sevgi değil, hemcinsine benzerine yardım etmek için ya da onunla dostluk ilişkidi kurmak için (bu henüz var olmadığı anlamına gelir) "bir kişinin çabalama arzusudur. Kısacası, her kim aklım idaresi altında yaşarsa, ötekinin kinini sevgi yoluyla, yani cömertlikle karşılamaya çabalayacaktır.” Sevgi cömertlikle aynı şey olduğu için değil, cömertlik bu çabayla aynı şey olduğu için.
Sevildiğinde zaten verileceğine göre, sevgi yokluğunda, cömertlik bizi sevmediklerimize bile vermeye davet eder ve ne kadar cok ihtiyaçları varsa ya da biz onlara yardım etmek için ne kadar iyi konumdaysak o kadar çok vermeye davet eder. Evet: Sevginin, eksik olduğunda bizi yönetemediği yerde, aciliyet ve yakınlık bize rehberlik eder! Buna yanlış yere evrensel insan sevgisi denir (çünkü bu evrensel insan sevgisinin hakikisi sevgidir zaten, sahtesi ise alçakgönüllülük göstermek ya da acımaktır, merhamettir), buna cömertlik demek gerekir, çünkü gerçekten de bize yalnızca bize bağlıdır, çünkü bu anlamda özgürdür, çünkü -içgüdülerin, sahiplenmelerin ve korkuların köleliğine karşı -özgürlügün ta kendisidir, ruhtaki ve edimdeki özgürlüktür !