BAVÊ MIN - ÛSIVÊ ÎVORA
Û naha, naha,
Wextê tu diha
Ji vê dinyayê zey bûyî çûyî,
Bavo, ez teze
Mitalê xweva kaş-kamço bûyî,
Tera çê dikim zeynetek xinê
Rû-barê dinê:
Davême, awa, qesreke qube-
Nûr-neder tijî,
Baxekî delme,
Hewzekî mermer-
Reng-reng niqişî.
Û ji bo seyra maqûlê êlê
Şiverêke şîn dorê derdixim,
Kevezanekî diniqişînim
Ji dara gêlê,
Tizbiyê karûbar-
Zêrr li tev dikim...
. . .Bûkek berbihêr dikim cariya te,
Ofîna tera têm hewara te,
Dilxem dizarim: "Kîder te dêşe?
Çevê ewledê xwe jî birêje,
Bike dû-derman,
Binhêr, bavo can,
Çi êmek, êmîş dilê te diçê?
Tera, ca bêje, bînim çi kincê?
...Wey li min.. .ezî tima bûm awqas,
Wekî te xwelî xwera kir libas?
Felsefi akıl, bugüne dek gerçekleştirdiği tüm insani ilerlemeyi, aklın huzur bulduğu herhangi bir yerin tekin olmadığı yolundaki kuşkucu gözleme borçlu ise; ve eğer felsefi aklın yakın zamanda eleştirel uğ raşı yoluyla gerçekleştirdiği dikkate değer gelişmesini, bizzat ünlü kaşifi1 kuşkuculuğa borçlu olduğunu açıkça itiraf ettiyse; ve eğer bu nunla birlikte araştırmaları ilerledikçe, kendi aralarında gittikçe bölü nen bu yeni felsefenin yandaşları tarafından sergilenişi devam eden manzara, her şeyden habersiz bir gözlemciye bile aklın her ne kadar yakınlaşmış olsa da, henüz felsefeyi bir bilime dönüştürme amacına
• Almanca özgün metnin başlığı tam olarak şu şekildedir: Aenesidemus oder dic.• Fundamente der von dem Herrn Professor Reinhold in fena gelieferten Elementar-Philosophie: Nebst einer Vertheidigung des Skepticismus gegen die Anmassungen der Vernunftkritik [Aenesidemus ya da Profesör Reinhold Tarafindan fena 'da Önerilen, Akıl Ele§tirisi'nin İddia/arma Kar§ı Ku§kucu luğu Savunmap İçeren Temel Felsefe'nin Temelleri Üzerine}; çeviri için yararlanılan kaynak: J.G. Fichte (1993) "Review of Aenesidemus'', Early Philosophical Writings içinde, haz. ve çev. Daniel Breazeale, lthaca and London: Cornell University Press.
1 Bu, kuşkusuz lmmanuel Kant'a bir göndermedir. Kant'ın, kuşkuculuğun felsefeye olumlu katkısına ilişkin onayı için bkz. onun Gelecekte Bilim Ola rak Ortaya Çıkabilecek Her Metafiziğe Prolegomena'ya girişteki Hume tar tışması ve SafAkim Ele§tİrislnde 'kuşkucu yöntem'in yararları üzerine kısa yorumları, A424/B45 I , A485/BS l 3-A486 /BS 1 4, A507/B535, ve özellikle A755/B/83-A769/B797.
3 4 Acncsidcmus 'un Eleştirisi
ula§mamt§ olduğunu açık ediyorsa; o zaman ku§kuculuğun görevini tamamlamasından ve aklı yüce amacına erişme yolunda sorgulamaya devam
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Hingê bihar û tav bû, şinahî û çîçek bû, newroz û cejn bû, Mir û hêvî bû. Hingê, wê rojê tarîti diçû ronahî dihat, serma di çû germahî dihat.
Milyonlarca insanın hayatı pahasına ce reyan eden bu köle ticareti gibi büyük ve kârlı bir işin, ikti- sadi açıdan tetkikleri yapılınca, iş ve üretimin artması için, zorla çalışmaya mahkum edilen kölelerin değil, belki hür ve ücretli işçinin yardımının daha çok olacağı gerçeği anlaşıldı. Arazilerin ekilmesi ve binaların onarımı konusunda ve bun- lara gerekli ve uygun olan alet ve edevatın ıslahında, hür işçi- lerin çalışmalarının daha verimli olduğu görülmeğe başlandı. Diğer taraftan, çalıştırılmak için satın alınan kölelerin fiyatı, hür işçinin ücretinden daha yüksek olduğu halde çalışma ve rimleri o ölçüde ortaya çıkmıyordu. Nitekim Fransızca bir ik- tisat ansiklopedisinde bu husus şu şekilde açıklanıyor: "Kölele- rin çalışması emlak ve edevatin islah ve ikmali işinde verimli olamaz. Bu gibi işler eli hünerli usta işçiye muhtaçtır. İşçinin aldığı ücretin uksekliği ise onları daha iyi çalışmaya teşvik eder." (Nouveau Dic- tionnaire d'Économie Politique, c. 1, s. 933).
TEYRÊ EFSÛNÎ;EYLOKurdî
Bendar, bê daxwaz li masê nihêrî û lîstîna hejmaran kir. Hejmar li gorî ew pirtûka ku xwendibû dianî cem hev û li ser masê jî hêdî hêdî nîgara eylo çê dibû. Li nîgara li ser zêmîn de mifteyek di nava pêncên eylo de hebû. Bendar, geh difikirî geh jî bê hemdê xwe hejmar dianîn ber hev, heta ku hejmarek bimîne. Hejmara dawiye grîng bû. Her tişt mîna ku di pirtûkê de bû diqewimî, çaxa ew dihat çêkirin, eylo candar dibû û difirî diçû. Lê Bendar divê zûtir xwe biavîta pêşiyê û mifta nava pêncê wî hilda.
Nan pir, pîvaz pir. Gelo çima mir?Kurdî
Dibêjin;
Rojekê ji rojan, kesekî şivan bi rêyekê de diçû, nexweşiyê pê girt, bi bandora nexweşiyê re ket û mir. Piştî demekê kesekî din ê ciwan lê belengaz rastî wî hat. Xortê ciwan çû ser termê şivên, destê xwe avêt damara wî ku bêhn nade, fehm kir ku camêr miriye. Nêrî ku hebanek di stûyê wî de ye, destê xwe avêt hebana mirî, nêrî ku çend dûkim (tehtî) nanê şikeva yê nerm û baqek pivazên hêşîn di hebanê de ne, zilam fikirî û got;
- Nan pir, pîvaz pir; gelo çima mir?
