Vırgınıa wolf “Kendine ait bir oda” Kitap incelmesi.
Bazı kitaplar vardır; kapağını kapattığınızda bile zihninizde konuşmaya, tartışmaya ve anlamlandırmaya devam ederiz. Kitabın devamını oluşturmaya çalışırız. Odanın her tarafında yankılanmaya devam eder. Virginia Woolf’un 'Kendine Ait Bir Oda'sı da tam olarak böyle bir deneyim oldu diye bilirim.
Woolf, eline kalemi alıp tarihin tozlu raflarında kadınların izini sürerken, okuyucuyu da kendi hayatındaki 'oda' ları ve 'özgürlük alanları' nı sorgulamaya davet ediyor.
Kitapta en büyük metaforlardan biri “oda” kelimesidir. Neden bu kadar önemli bir hale getirmiş yazar bu kelimeyi. Aklımıza ilk gelen anlamından ziyada içinde bir gizli anlam barındırıyor. Kendi düşünceleriyle baş başa kalabilme hakkıdır. Woolf, kadının eve ait olan o dar alanından sıyrılıp, kendine ait, kimsenin müdahale edemeyeceği bağımsız bir bölge ilan etmesini ister. Oda, kadının toplumda "ben de varım ve burası benim alanım" deme şeklidir. Bir insanın düşünebilme, üretebilmesi için ekonomik bağımsızlık ve kişisel alana ihtiyaç duyduğunu savunur. Ve kendisi olabilme özgürlüğünü simgeler.
O dönemde kadınların üniversiteye gitmesi bir yana üniversitenin çimenlerinden geçmesinin bile yasak olduğunu Woolf’un kitabında bir suç unsuru olarak ele alır ve bunu şu cümleler ile ifade etmektedir; “Ve birden kendimi çimenlerin üzerinde aşırı bir hızla yürüyor buldum. Ve o an, bir erkeğin görüntüsü yolumu kesti. Önce jaketatay giymiş bu garip görünümlü nesnenin el kol hareketlerinin bana yönelik olduğunu anladım. Yüzünden dehşet ve öfke ifadesi vardı. Akıldan çok içgüdü yardımıma koştu; o bir kilise görevlisi, bense bir kadındım. Burası bir çimenlik alandı, ileride de bir patika vardı. Çimenlerin üzerinde yürümeye yalnızca üniversite öğrencilerine ve öğretim üyelerine izin vardı; benim yerim çakıllı patikaydı.” (syf
Hastalığın Gölgesinde Umudın Işığı
Peyami Safa’nın Dokuzuncu Hariciye Koğuşu eseri, yalnızca bir hastalık hikâyesi değil, aynı zamanda bir ruhun kendi varlığını sorgulama ve yeniden inşa etme çabasıdır. Safa’nın kişiliği, yaşadığı zorluklar ve bilgi birikimi bu eserde öylesine yoğun bir şekilde hissedilir ki, satır aralarında onun hem bir düşünür hem de bir gözlemci olarak varlığıyla karşılaşırız. Çocuk yaşta geçirdiği kemik hastalığı, bu romanın temelini oluştururken, Safa’nın kendi hayatındaki acıların edebiyata nasıl dönüştüğünü görmek, eseri daha da derin kılar. Bu yüzden romanı okurken yalnızca bir kahramanın değil, bizzat yazarın iç dünyasının sancılarına tanıklık ederiz.
Safa’nın duruşu, Türk edebiyatında bireyin içsel çatışmalarını en gerçekçi biçimde yansıtan bir tavırdır. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu’nda bu duruş, “Bir gün bu ağrıdan kurtulacağım, ama hangi gün?” cümlesinde olduğu gibi, umut ile umutsuzluk arasındaki ince çizgide kendini gösterir. Yazarın diğer eserlerinde de benzer bir ruh hâlini görmek mümkündür. Örneğin Fatih-Harbiye’de Doğu ile Batı arasındaki kültürel çatışma, bireyin kimlik arayışını yansıtırken; Matmazel Noraliya’nın Koltuğu’nda metafizik sorgulamalarla insanın içsel yolculuğu işlenir. Bu bağlamda Safa’nın eserlerinde ortak bir damar vardır: bireyin ruhunu, toplumun baskıları ve kendi içsel sancıları arasında sıkışmış hâlde resmetmek.
Romanın dili ve üslubu, Safa’nın kaleminin en belirgin özelliklerinden biridir. Akışkan, sade ama aynı zamanda derinlikli bir anlatım vardır. Okur, kahramanın içsel monologlarını okurken adeta kendi zihninin kıvrımlarında dolaşır. Bu üslup, Safa’nın psikolojik çözümlemelerdeki ustalığını ortaya koyar. “İçimde bir şey kırılıyor, ama ne olduğunu bilmiyorum” gibi cümleler, hem bireysel bir sancıyı hem de evrensel bir insanlık hâlini dile
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
André Gide’in Dar Kapı romanı, benim için bir aşk hikâyesinden çok, insanın kendi mutluluğuna koyduğu engelleri anlatan etkileyici bir eserdi. Jérôme ve Alissa birbirlerini sevmelerine rağmen, Alissa’nın kusursuzluk ve manevi yücelik arayışı onların bir araya gelmesini engelliyor. Okurken zaman zaman Alissa’ya kızdım, çünkü mutluluğa bu kadar yakınken ondan sürekli uzaklaşması insanı hüzünlendiriyor. Ancak Gide karakterlerini yargılamadan anlatmayı başarıyor. Özellikle Alissa’nın günlükleri, olaylara farklı bir gözle bakmamı sağladı. Romanın en güçlü yanı, aşkın yanı sıra fedakârlık, idealizm ve vazgeçiş üzerine düşündürmesi. Kitabı bitirdiğimde aklımda kalan şey büyük bir aşk değil, yaşanabilecekken kaçırılmış bir mutluluk duygusu oldu.
Dar Kapı Andre Gide'nin ince bir romanı. Eserde ana karakterimiz Jarome'nin kuzenine beslediği aşkı ve bu hikaye çerçevesinde yaşananları okuyoruz. Yazarın dili akıcı, kitabı bir solukta okuyabilirsiniz ancak ne kadar tatmin olursunuz o konuda bir şey diyemem. Ben kendi okuma zevkime uygun bulmadım, bu tarz eserlerde arka planda başka bilgilere de ulaşmak istiyorum. Felsefi bir bakış açısı olabilir, tarihi bir olay ya da psikolojik göndermeler olabilir hiç fark etmez ancak yaşanan aşk dışında başka bilgilerle de romanın daha bilgi içerikli olmasını seviyorum. Bu nedenle çok keyif almadığım bir eser oldu ancak bir başkası elbette severek okuyabilir.
Memduh Şevket Esendal’ın kaleminden çıkan Ayaşlı ile Kiracıları, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki Ankara’nın toplumsal yapısını bir apartman dairesine sığdıran, "durum hikayeciliği" tadında şahane bir romandır.
İşte bu çok sesli apartman dairesinin özeti:
Mekan ve Kurgu
Hikaye, Ankara’da dokuz odalı bir apartman dairesinde geçer. Dairenin sahibi, eski bir eşkıya olan ama şimdilerde emlak işleriyle uğraşan, kaba saba ama iyi niyetli Ayaşlı İbrahim Efendi'dir. Olaylar, bu daireye yeni taşınan bir banka memurunun (anlatıcı) gözünden aktarılır.
Oda Oda İnsan Manzaraları
Romanı asıl özel kılan şey, her odada bambaşka bir dünyanın yaşanmasıdır. Yazar, bu dar alanda Cumhuriyet sonrası Türkiye’sinin "yeni" ve "eski" çatışmasını, yozlaşmayı ve sınıf farklarını işler:
Ayaşlı İbrahim Efendi: Evin merkezidir. Geçmişi karanlık olsa da evi çekip çeviren, herkese babalık yapmaya çalışan bir figürdür.
Haki Bey: Eski bir bürokrat. Saygınlığını yitirmiş, kumar ve içkiyle avunmaktadır.
İffet Hanım: Kocasıyla sürekli kavga eden, gösteriş meraklısı bir kadın.
Fuat Bey ve Karısı: Batılılaşmayı sadece dış görünüş ve eğlence sanan, köksüz tipler.
Hasan Bey: Kumarbaz ve hilekar; toplumdaki ahlaki çöküntüyü temsil eder.
Temel Çatışma ve Olay Akışı
Romanda büyük, aksiyon dolu bir olay örgüsü yoktur. Bunun yerine günlük yaşamın detayları, dedikodular, sofralar ve kavgalar vardır.
Yozlaşma: Apartman sakinleri arasında kumar partileri düzenlenir, aldatmalar yaşanır ve çıkar ilişkileri ön plandadır.
Anlatıcının Gözlemi: İdealist bir memur olan anlatıcımız, bu kaosu gözlemlerken evdeki Selvi adında bir kadınla evlenir. Bu, onun bu karmaşadan çıkış biletidir.
Son: Ayaşlı İbrahim Efendi hastalanıp ölünce, evi bir arada tutan o tuhaf "ruh" da dağılır. Kiracılar birer birer başka yerlere
Dar Kapı-Andre Gide İnceleme1000Kitap
Gidenin Dar Kapısı, klasik bir aşk hikayesinden çok, aşkın gereksiz yere zorlaştırılması ve bastırılması üzerine kurulu bir eser. Karakterlerin birbirini sevdiği açık. Ama bu sevginin sürekli ertelenmesi, sorgulanması ve dramatize edilmesi… Hadi ama lütfen ya bunu kim böyle yapar diyorsunuz. Özellikle fedakârlık adı altında yapılan seçimlerin, ne karakterlere ne de çevrelerindeki insanlara gerçek bir mutluluk getirmediği besbelli. Böyle bir fedakârlık gereksiz ve abartı bence. Sonra da çok alakasız insanlar mutlu oldu, ben anlamadım. Ama yazım harika. Çok hızlı okunuyor. Şimdi bir şey oluyor, yarın bir şey olacak derken kitabı hızlıca bitiriyorsunuz.