Deli Gömleklerinizi Kuşanın, Zamanın Dışına Çıkıyoruz1000Kitap
SPOİLER OLDUKÇA FAZLA !!!!!!
Nereden başlayacağımı pek bilmiyorum açıkçası. Bu sene kitap incelemesi yazmayacağımı söylemiştim kendime ama galiba en çok inceleme yazdığım yıllardan biri oldu. Yıldız Gezgini de hakkında birkaç şey söylemeden geçemeyeceğim kitaplardan biri.
Öncelikle kitabın diliyle başlamak istiyorum. Çünkü kitaba başlamadan önce okuduğum yorumların büyük kısmında dilinin ağır olduğu, bazı bölümlerin zor ilerlediği yazıyordu. Açıkçası ben aynı şeyi hissetmedim. Tam tersine, Jack London'ın kalemine hayran kaldım. Evet, kitap ölümden, bilinçten, geçmiş yaşamlardan ve insan ruhundan bahsediyor; yani oldukça büyük konuların peşine düşüyor. Ama bunu yaparken hiçbir zaman okuru yormuyor. Bir bölümde San Quentin'in karanlık hücresindesiniz, birkaç sayfa sonra çölün ortasında susuzluktan kırılan küçük Jesse'nin peşinden gidiyorsunuz, ardından kendinizi Kore saraylarında buluyorsunuz. Kitap sürekli yer ve zaman değiştiriyor ama buna rağmen akıcılığından hiçbir şey kaybetmiyor. Kitabımız ,Darrell Standing adında bir profesör var,onun San Quentin Hapishanesi'nde idamını beklediği günlerde başlıyor. Ama açıkçası Darrell ilk başta çok sevdiğim bir karakter olmadı. Oldukça gururlu, inatçı ve başına buyruk biri. Zaten hapishane yönetimiyle sürekli çatışmasının sebebi de biraz bu. Özellikle gardiyanlarla yaşadığı gerilim daha ilk sayfalardan hissediliyor.Sonra işler giderek sertleşiyor. Darrell'a uygulanan deli gömleği cezası kitabın yönünü tamamen değiştiriyor. Başlarda bunun sadece bir hapishane hikâyesi olacağını düşünmüştüm. Hatta Jack London'ın daha çok sistem eleştirisi yaptığı bir roman okuyacağımı sanıyordum. Sistem eleştirisi elbette var; San Quentin oldukça karanlık ve acımasız bir yer olarak çiziliyor. Deli gömleği sahneleri ise kitabın en vurucu yerlerinden
Bilginin Soğukluğu, Kalbin Bilgeliği1000Kitap
İskender Pala’nın A-71 romanı, ilk bakışta zaman yolculuğu, kuantum fiziği ve politik entrikalarla örülü bir kurgu gibi görünse de esasen insanlığın kadim meselesine eğiliyor: İnsan, bunca bilgiye rağmen neden hâlâ bilgeleşemiyor? Romanın asıl gerilimi yalnızca zamanlar, devletler ya da ideolojiler arasında değil; insanın aklı ile vicdanı, bilgisi ile merhameti, gücü ile ahlakı arasında kuruluyor.
Eserin merkezinde bilgi ile bilgelik arasındaki ince ama hayati fark var. Bilgi çoğu zaman aklın, hesaplamanın, analiz etmenin alanında kalır. Bilgelik ise bunların ötesine geçerek kalbi, vicdanı ve merhameti de içine alır. Pala’nın romanı, aklı küçümseyen romantik bir metin değil; fakat aklın kalpten koparıldığında ne kadar soğuk, tehlikeli ve yıkıcı hâle gelebileceğini gösteren bir anlatı. Bu nedenle A-71’de akıl ile kalp karşı karşıya getirilmez; aksine insanlığın kurtuluş ihtimali, ikisinin dengeli birlikteliğinde aranır.
Romanın günümüz Ortadoğu siyasetine, devletlerin çıkar hesaplarına, kapalı kapılar ardında çevrilen oyunlara ve ideolojik ikiyüzlülüklere uzanan tarafı, metni yalnızca bireysel bir arayış hikâyesi olmaktan çıkarıyor. Burada insanlık, yalnızca bireyin iç dünyasında değil; devlet aklında, diplomasi dilinde, savaş politikalarında ve inançların araçsallaştırıldığı karanlık alanlarda da sınanıyor. Güç sahiplerinin hakikati eğip bükmesi, insan hayatını stratejik bir hesap kalemine indirgemesi ve dini söylemlerin çıkar ilişkileri uğruna kirletilmesi, romanın en sert eleştiri damarlarından birini oluşturuyor.
Bu noktada eserde belirgin bir tasavvufi yön hissediliyor. Ancak bu tasavvuf, romanda süsleyici bir unsur gibi durmuyor; metnin ahlaki omurgasını kuruyor. Din, Pala’nın anlatısında iktidar sahiplerinin elinde biçim değiştirdiğinde insanı iyileştiren bir
Hangi tür kitapları seviyorsun?
🔎 Polisiye
💕 Romantik
🚀 Bilim Kurgu
🏰 Fantastik
📖 Klasik
🧠 Kişisel Gelişim
🏛️ Tarih
😱 Gerilim
Sınırlı bir dünyada ekonomik açıdan sınırsız büyüme isteği
Bu kitabı okuduğunuzda ironik bir şekilde şunu anlayacaksınız ki: Üzerinde yaşadığımız bu dünyada büyük bir enerji ve ekonomik açıdan büyü-yeme-me sorunu var. Fakat bu enerji ve büyüme sorununun tek bir çözümü var, o da çözümünün olmaması. Evet bu cevap size biraz karamsar gelebilir, fakat gerçekler her zaman toz pembe cevaplar ile yürümüyor. Neyse bu büyük enerji sorununu ekonomik açıdan ne Kapitalizm çözebilir ne de Komünizm; çünkü bu iki ekonomik sistem de tamamen büyüme odaklı. Biri şirketler tarafından ekonomik büyümeye odaklanıyor, diğeri devletler tarafından. Sorunun ana kaynağı da bu zaten: Sınırlı bir dünyada ekonomik açıdan sınırsız büyüme isteği. Çünkü devletler ya da şirketler enerji olmadan ekonomik açıdan büyüyemez ve gelişemez.
Her imparatorluğun çöküşü, mevcut enerji krizine çözüm bulamaması ya da daha iyi bir enerjiye adapte olamaması yüzünden gerçekleşir. Bu açıdan baktığımızda insanlık ilk başta odun ile enerji ihtiyacını karşıladı. Ağaçlık alanlara hakim olan topluluklar büyük bir imparatorluk kurdu. Sonra sırasıyla şu enerji türleri geldi: kas gücü, kömür ve petrol. Bu enerji türleri keşfedildiğinde genellikle bir imparatorluğun çöküşü ve doğumu aynı anda gerçekleşti.
Kas gücünde insan önemliydi; insanları etkileyip onların bu gücünden yararlananlar büyük imparatorluklar kurdu. Sonra kömür bulundu, bu da buharlı makinelerin oluşmasında ve Sanayi Devrimi’ne ön ayak oldu. Ve yine kömürü yani enerjiyi en çok kullananlar büyük imparatorluklar kurdu. Son olarak da petrol bulundu. Petrol enerji bakımından diğerleri gibi sıradan değildi, keşfedilen tüm enerji araçlarından daha büyük enerji üretiyor ve termodinamiğin ikinci yasasını ihlal etmiyordu. Bu kaynağa en çok sahip olanlar büyük imparatorluklar kurdu; mesela Amerika.
Bu kitap, bize neden
Orijinal dili “La vie devant soi” olan, İngilizce “The Life Ahead” adıyla sinemaya da uyarlanan, Türkçe “Önümüzdeki Hayat” şeklince çevrilebilecekken bence kitabın ruhunu şahane yansıtan “Onca Yoksulluk Varken” olarak çevrilen, mevzuatının katılığıyla nam salmış Goncourt Edebiyat Ödülü’nü ‘Emile Ajar’ adıyla ikinci kez kazanarak deyim yerindeyse eleştirmenlere haddini bildiren bu harika kitap, Romain Gary'nin dehasının en somut kanıtı.
Anlatıcımız, ‘ulusal felaket’ olarak adlandırdığı olay sonrası dört yaş büyüdüğünü öğrendiğimiz Müslüman bir çocuk, nam-ı diğer ‘Momo’. Bir çocuğun gözünden olayları tüm yalınlığı ve gerçekliğiyle anlatabilmek ayrı bir başarı; zira çocuklar yalan bilmez, dilleri dolaysız ve duyguları sahicidir. Fakat Momo, kendi deyimiyle ‘insanın hiçbir şey için fazla genç olamayacağı’ kadar ruhu ve kalbi büyük bir çocuk. Bunu; seks işçiliğinden kendini emekli etmiş, geçimini kendisi gibi kadınların çocuklarına bakarak sağlayan Yahudi Madam Rosa ile kurduğu o derin bağdan ve kadının son demlerine kadar ona eşlik edişinden anlıyoruz.
Momo ve Madam Rosa’nın yanı sıra kitabın çevresini saran figürler; fahişeler, travestiler, Yahudiler, Araplar, Afrikalı göçmenler, suçlular ve kağıtsızlar; yani Paris gibi Batı’nın en istisnai medeniyetlerinden birinin kalbine sığınmış, fakat toplum dışına itilmiş ‘görünmez’ kesimler. Belleville mahallesinde toplanmış bu kesimler; dil, din veya meslek fark etmeksizin ‘insan olma’ ortak paydasında buluşan ve birbirine tutunan birer simge. Nitekim, Madam Rosa’nın hastalığının ilerlediği evrelerde, onun bakımı konusunda Momo’ya maddi ve manevi her türlü desteği verenler yine toplumun dışlanmış bu sakinleri.
Ne var ki, sistemin dışına itilmişlerin kurduğu bu doğal dayanışmaya, ‘medeniyet’ kisvesine bürünen modern Batılı
Homo LudensFelsefe ve Düşünce
Modern kültür tarihi kurucularından Kültür tarihçisi Johan Huizinga’nın eseri Homo Ludens’ten bahsedeceğiz. Bu kitabı ilginç yapan çok detay var, ki sanırım en önemlisi insanın varoluşunu yansıtma biçiminin oyun oynama eylemine dayanması.
Diyebilirsiniz ki oyun, rahatlama için,enerji boşaltmak için hatta çocukların daha çok yaptığı bir şey olduğunu düşünüp yetişkinliğe hazırlanma, bir eğitim şekli olduğunu söyleyebilirsiniz.Veya zararlı dürtülerden kurtulmak için bir yöntem olduğunu. Ancak tüm bu hipotezler belirli bir fayda güdüyor.Ama oyun öyle bir etkiye sahiptir ki istemsizce bir bebeğe çığlık attırır,kumarbazı tutkuya boğar. Bir fayda gözeterek bunun istemsizce nasıl yapabilirsiniz? içgüdüsel dediğimizdeyse cevapsız bırakmış olursunuz sebebini. Eğer içgüdüsel ise; bu defa da nasıl fayda gözettiğini söyleyebiliriz?
Huizinga der ki ‘Bir çocuk fayda gözetmeden oyun oynar,tıpkı hayvanlar gibi. yavru köpeklerin birbirlerini oyuna davet edişi,birbirlerinin kulaklarını ısırmamaya riayet edişi bir fayda bir neden gözetilmeden yapılan bir eylem olduğunu gösterir.
İnsan alet yaptığı,aklını kullandığı kadar,özgürce beklentisizce oyun oynar. Ve bunu oyun oynadığını bile bile yapar.Herhangi bir mantık onu oyuna sürüklemez. İnsan mantıkdışı doğayı teyit eder oyunla.bu durum bizi salt rasyonel varlıklardan daha fazlası olduğumuzu gösterir.yani oyun oynama eylemi İrrasyoneldir.
Huizingaya göre insan; dış dünyayı açıklarken Mitleri kullanır,imgeleştirme yapar,ritüeller ve ayinler ile hayata anlam katar,şiirsel bir dünya yaratır metaforlarla.Bu bir oyun eylemidir. Elbette Shakespeare’in Dünyayı bir oyun sahnesi olarak tanımladığı bir perspektiften bahsetmiyoruz. Oyunun; medeniyeti, kültürü nasıl inşa eden bir eylem olduğundan bahsediyor olacağız.
Oyunun özelliklerine bakalım.
“Kendimize, yaşayabilmek için hikayeler anlatırız.”
Vietnam kökenli, Fransız yazar #CecilePin ile kendisinin ilk romanı olan #GezginRuhlar kitabı ile tanıştım. Aslında yazarın kendi kökeninden, gerçek bir hikayeyle yola çıkarak yazdığı kitapta, kişi isimleri, meslekler, köy ismi, kampların isimleri değişse de koruduğu önemli gerçekler vardı; ölümler, çekilen acılar. Yazar annesinin travmatik geçmişinin (Anh aslında annesinden kurgulanmış ve kızı Jane aslında yazarın ta kendisi) kendisiyle kurduğu bağdaki zorluğu, yaşamda mutluluktan kaçınmasının vicdan azabı gibi çok önemli noktaları çok hassas bir şekilde işlemiş. Gelelim detaylıca konuya, kim kimdir, ne yaşanmış..
Son Amerikan birliğinin de Vietnam’ı terk etmesinin üzerinden üç yıl kadar geçmişken, Anh’ın babası tıpkı erkek kardeşi Nam gibi (savaş henüz bitmemişken kaçmıştı ve iyi bir hayat sürüyordu) Amerika’ya sığınmak ve onla buluşmanın hayaliyle yanıyordu. Kaçakçılar onları tekneyle Hong Kong’a götürecekti. Kendileri gibi sığınmacılarla bir süre aynı kampta kalacaklardı. Babaları belki de tüm riskleri göze almış ve iki grup halinde gideceklerdi. İlk önce Anh (15) ve en büyük iki oğlan olan Thanh (10) ve Minh (13) gidecek, ardından anne baba ve diğer küçük kardeşler gelecekti. Zorlu bir yolculuktu ama başardılar. İki haftalık bir karantinaya alındılar. Hastalıkları olmadığı için kamp alanına transfer oldular. Ailenin geri kalanı haftalar geçmişti ve çoktan gelmiş olmalıydı ama gelmedi. Anh ailenin eşgalini tarif etti ve haber beklediler derken üç ay sonra cansız bedenleri bulundu. Yedi kardeş ve anne babadan oluşan koca aileden geriye sadece üç kardeş kaldı ve en büyükleri olan Anh artık kardeşlerinin sorumluluğuna sahipti, dışarıdan sakin görünmek, kardeşlerinin yaşamını altüst eden hortumun dingin merkezi
