Enes Başak
@drenesbasak
Bu yaz yanınızdan ayırmak istemeyeceğiniz kitapları sizin için bir araya getirdik.
💬 Siz olsanız bu listeden hangisiyle başlardınız?
“Canım Aliye, Ruhum Filiz”, Sabahattin Ali’nin eşi ve kızına yazdığı mektupların bir araya getirildiği bir kitap. Kitaba önyargı ile başladım. Zira büyük bir yazarın özel mektuplarının yayınlanmasının öncelikli amacının ticari olduğunu düşünüyorum. Evet, yazarın hayata bakışı, eş ve baba yönünü anlatması bakımından güzel bir çalışma. Ancak bunlar onun özel hayatı. Acaba kendisi bunların yayınlanmasını ister miydi, bilemiyorum. Esere yoğunlaştığımda Ali’nin ciddi bir sevilme ihtiyacı içerisinde olduğunu görüyorum. Eşine, hayatının son çaresi gözüyle bakıyor. Keza Ali defalarca platonik aşk acısı çekmiş biri. Şiirlerinde bu net bir şekilde görülüyor. Bu sebeple eşine yazdığı mektuplardaki sevilme ihtiyacı hemen göze çarpıyor. Sabahattin Ali’yi, maddi sıkıntılar çeken, evinin ihtiyaçlarını karşılamak için çırpınan, eşine ve çocuğuna hasret duyan bir baba ve eş olarak bize anlatan bu çalışma güzel olmakla birlikte, özel hayat gereği, ben bu mektupların yayınlanmış olmasını hoş karşılamadım.
Sâdık Hidâyet’in başyapıtı olarak kabul edilen “Kör Baykuş”, birçok dile çevrilmiş ve İran ve dünya edebiyatında hatırı sayılır bir yer edinmiş bir eser. Hatta İran edebiyatına “modern Avrupa edebiyatı soluğu” getiren eser desek abartı olmaz. Eserde karakterler, zaman ve mekânlar iç içe geçmiştir. Aynı duruma farklı bakış açılarından bakılır. İyiyi ve güzelliği arayan Hidâyet eserin sonunda bir çıkarımda bulunmaz, sadece durum tespiti yapar ve değerlendirmeyi bize bırakır. Ölüm, hayat karmaşası ve var olma içgüdüsü ile boğulan karakter, bir cinayet işleyecek kadar kötülüğe varır. Duygu dünyasındaki boğuşma böyle sonuçlanır. Hidâyet’in henüz iki kitabını okudum, ikisine de karanlık bir atmosfer hâkimdi. Anlaşılan, Hidâyet’i intihara götüren yaşadıkları, eserlerine de çarpıcı bir şekilde sirayet etmiş. Siyasi ve mezhebi sebeplerle aramızda mesafeler bulunan İran kültürüne ve edebiyatına, önyargılarımızdan arınarak, yeniden ve güçlü bir şekilde açılmamız gerekiyor. Dibimizde bulunan bu engin denizden faydalanmamak doğru olmaz kanaatindeyim.
İran edebiyatında modern öykücülüğün kurucuları arasında yer alan Sâdık Hidâyet’in ilk defa bir kitabını okudum. Hidâyet’in ilk çıkan öykü kitabı olan “Diri Gömülen”, birbirinden bağımsız dokuz öyküden oluşuyor. Çok farklı konularda yazılmış olan öykülerinden İran kültürü üzerine olanlar daha doyurucu sanatsal yapıtlar olmuş. Kitaba adını veren Diri Gömülen öyküsü, intiharın eşiğindeki bir bireyin her anlamda portresini çizerken, bir yandan da Hidâyet’in hayatı hakkında bazı ipuçları veriyor. Bu öykünün yazıldığı 1929’dan tam 22 yıl sonra bir bunalım sonucu intihar eden Hidâyet’in yayınlanan ilk kitabındaki ilk öyküsünün intihar üzerine olması düşündürücü bir durum. Belki de Hidâyet bu bunalımları uzun yıllardır yaşıyor ve yazdıklarına da yansıtarak okuyucularına bir mesaj vermek istiyordu. En doğrusunu Allah bilir. Sâdık Hidâyet’i daha fazla okumayı ve onun aracılığıyla İran öykücülüğüne bir giriş yapmayı planlıyorum.
