Emre Köse
@emrekeuse
99 okur puanı
Şubat 2016 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Özellikle Claude Adrien Helvétius ve Paul Henri Thiry d'Holbach gibi eserleri Türkçe'ye çevrilmemiş filozoflara geniş yer ayrılması çok iyi olmuş. Aynı şekilde Julien Offray de La Mettrie'nin "İnsan Bir Makina"sı da yeni baskısı bulunmayan ve bu ciltte yer alan önemli bir eser.
Yeri gelmişken ilk ciltteki Lucretius'un "Evrenin Yapısı" da bu aralar piyasada bulunamıyor fakat o ciltte Turgut&Tomris Uyar çevirisinin bir bölümü vardı. İçeriklerin bu niteliği bütün olumsuz eleştirilerime rağmen bu seriyi değerli kılıyor.
1771 yılında ölen Helvétius'un 1758'de yasaklanan kitabı yüzünden boynunu giyotinden zor kurtardığı anlatılmış. Giyotin ile ilk yapılan idam 1792 yılında olduğuna göre burada tarihsel bir hata yapılmış. Bunu maalesef üsluptaki gevşeklik olarak yorumlayabildim. Benim fark edemediğim daha farklı hatalar da olabilir. Kitabın tarihsel güvenirliliğine gölge düşmüş.
Yine de başta söylediğim gerekçelerle kitaba bu puanı uygun gördüm. Özellikle d'Holbach'ın ve La Mettrie'nin seçilen pasajları bana harika bir düşünce deneyimi yaşattı.
Reklam
Serinin birinci ve beşinci ciltlerinden sonra kronolojik olarak devamı olan ikinci cildi ile devam ettim. Bu kez ilk iki kitapta hoşuma giden özgünlüğü yakalayamadım. Biyografiler, üzerinde yeterince çalışılmamış gibiydi ve yoğunluktan yoksundu. Bertrand Russell'ın felsefe tarihini okuduktan sonra insan anlatımın önemini çok iyi kavrıyor. Kitapta Avrupa'nın 16-18. yüzyıllar arasındaki durumu her bölümde tekrar tekrar anlatılmıştı örneğin ve biyografi başına yaklaşık beş sayfa ayıran bu kitap için hatalı bir sunum şekliydi bence.
Tamam filozofları ve felsefelerini sol eksenli yorumlarla okumak farklı bir deneyim olabilirdi. Benim umduğum da buydu. Ancak bu yorumların "falanca filozofun ütopik sosyalizme uygun görüşleri vardı" veya "falanca filozofun sosyalizme yakınlığı yoktu" şeklinde derinliksiz olmasını beklemiyordum. Bir örneği özellikle yazmak isterim. Leibniz'in biyografisinde ütopik sosyalist projeleri olduğu yazıldıktan iki paragraf sonra onun kapitalist üretim ilişkilerini savunan biri ve burjuva sınıfıyla feodallerin safında olduğu söyleniyor.
İngilizlerin sevmediği despot Oliver Cromwell'in adaya cumhuriyet getiren bir devrimci olarak anılması ve sık sık övülmesi de kitabın altını doldurmadan savunduğu bir başka mesele. İnsanlar kralsız geçen o süreçten ne kadar nefret etmişlerse artık hala daha kraliçeleri var ve büyük bir saygı gösteriyorlar.
Güzel bölüm yok muydu peki? Jean Meslier'yi bu kitap ile tanımış oldum. Hem biyografisini hem de seçilen pasajlarını beğendim. Bu katkısı için kitabı okuduğuma pişmanlık hissetmiyorum ve serinin kalan iki cildini de okuyacağım.
Kitap son bölümlerde fazla tekrara düşmüş. Farklı ülkelerden kısa örnekler de sunarak daha başarılı savunma yapılabilirdi. Okuması keyifli ama tamamlanmamış gibi bir havası var.
Felsefeye başlangıç seviyesinde fakat okumadan önce tahmin ettiğim kadar da işlevsiz olmayan bir kitap. Türkiye'de popüler olmuş yazar Nigel Warburton'ın "Felsefenin Kısa Tarihi"ne emsal sayılabilir. Hatırladığım kadarıyla o kitapta buna nazaran daha fazla yorum vardı. Bu kitapta yorum neredeyse hiç yok ve sayfalar ilgili filozofun felsefesini açıklamaya ayrılmış. "Kimdir bu filozoflar ve nedir bu felsefenin konusu?" sualini soran herkes zorlanmadan okuyabilir.
OÖST yayınlarını takip edenler bu kitapta yeni bir şey bulamayacak kanımca. Külliye üzerinden getirilen hükümet eleştirisi ve cumhuriyete karşı ortaya konan patolojik Osmanlıcı tarih anlatısı kitabın sonunda kendine yer bulabilmiş. Hoş tabii ki kitabın öncelikli derdi bu değil. Cervantes'in esaret hayatı ve hümanizma ile skolastik kavramlarının tartışıldığı kısım şahsi favorilerim. Yazarın diğer kitaplarının daha akademik olduğunu düşünüyorum ve onları daha çok merak ediyorum açıkçası.
Reklam