Sena F.
@filoz0f
Das Nichts ist kein Mangel, sondern der Raum, in dem der Mensch sich selbst begegnet.
Koku, yüzeyde bir seri katil hikayesi gibi dursa da, aslında erken kapitalizmden kitle psikolojisine, sınıf görünmezliğinden ahlakın nasıl kolayca çözülebildiğine kadar uzanan karanlık bir uygarlık eleştirisi. Grenouille’in “kokusu olmaması”, alt sınıfların toplumdaki görünmezliğinin metaforu gibiyken; insanları yalnızca birer hammadde olarak algılaması, bedenin ve emeğin metalaşmasını acımasızca yüzümüze vurur. Finalde kalabalığın tek bir uyaranla ahlakını askıya alması, aklın ve ilerlemenin kutsandığı Aydınlanma anlatısına ağır bir darbedir: bilgi insanı daha iyi yapmaz, sadece daha etkili kılar. Kadın bedeninin sessizce tüketilmesi, ahlakın bir algı meselesine indirgenmesi ve iktidarın duyular üzerinden kurulması roman boyunca rahatsız edici bir berraklıkla akar. Süskind’in asıl söylediği şudur: Grenouille bir sapma değil; doğru koşullar oluştuğunda her toplumun içinden çıkabilecek bir sonuçtur.
Fight Club, eleştirdiği türden insanlar tarafından yüceltilmekten asla kurtulamayacak bir kitap.
Tüketim kültürünü, sahte güç anlatılarını ve modern erkekliğin boşluğunu teşhir ederken; tam da bu boşlukta yaşayanlar tarafından bir “yaşam felsefesi”ne dönüştürüldü. Tyler Durden bir uyarıdır, ideal değildir; ama uyarılar her zaman yanlış kişiler tarafından alkışlanır.
Bu romanın trajedisi şuradadır: Sistemi ifşa ederken, sisteme öfkesini yönlendiremeyenlerin fantazisine dönüşür. Fight Club’ı yanlış sevenler, kitabın eleştirdiği her şeyi gururla taşır. Bu yüzden kitap güçlüdür ama kaderi ironiktir. Kısacası: Bu kitap tehlikeli değildir. Onu anlamadan sevenler tehlikelidir.
Otomatik Portakal, iyilik ve kötülük üzerine rahatsız edici ama son derece berrak bir ayrım yapar. Romanda kötülük, Alex üzerinden tamamen bireysel, dürtüsel ve öznel bir tercih olarak görünürken; iyilik ancak özgür iradeyle ve toplumsal bir bağlam içinde anlam kazanır. Devlet eliyle dayatılan “iyilik”, iyilik olmaktan çıkar ve insanı mekanik bir nesneye dönüştürür. Burgess’in asıl sorusu nettir: Kötülük yapamayan bir insan gerçekten iyi midir, yoksa sadece iradesiz midir? Bu kitap, ahlakı sonuçta değil, seçme özgürlüğünde arayan güçlü bir metin.
