Alper
@frezman
168 okur puanı
Eylül 2022 tarihinde katıldı
Dünya absürttür!Edebiyat
Zona için Dovlatov'un askerlik yaparken çalışma kampında gardiyan olduğu dönemin romanlaştırılmış hali diyebiliriz. Kitap Sovyetler Birliği'nden ayrılıp Amerika'ya yerleşen anlatıcının Hermitage Press Yayınevindeki Igor Markovich'e yazdığı mektuplar ve bunlarla beraber Sovyetler'den ayrılırken ülkeden çıkarmayı başarabildiği romanının parçalarından oluşuyor. Bu yüzden ilk cümlemde romanlaştırılmış dememe rağmen bence Zona'ya tam anlamıyla bir roman diyemeyiz. Kitaptaki anlatıcı da bunun farkında olacak ki yayınevleri kitabını roman olarak kabul etmeyince hikaye kitabı olarak basmalarını istiyor. Daha önce yazarın kitaplarını okuduysanız ya da kitabın ilk sayfasındaki yaşam hikayesine göz attıysanız Zona'da ki anlatıcının Dovlatov'un bir uzantısı olduğunu farketmişsinizdir. Gönderilen mektuplar ve roman parçalarından oluşan kitap karmaşık bir yapıda görünse de tekrar eden karakterler ve metne hakim olan düşünce açısından bağlantılı. Siyasi tutukluların değil suçluların bulunduğu bu çalışma kampı aynı zamanda kitaptaki anlatıcıya göre Sovyet devletinin de bir kopyası. Kamp yaşamındaki adaletsizliğin ve düzen görümünde düzensizliğin tekrar eden temalar olarak öne çıktığı kitapta anlatıcının da belirttiği gibi tek bir düşünce hakim: "Dünya absürttür!"
Dovlatov'un Türkçeye çevrilmiş 
Puşkin Tepeleri ve 
Bavul gibi diğer kitaplarını okuyanlar sade ve akıcı üslubuna aşinadır. Bu kitapta da aynı üslupla çalışma kampındaki gündelik hayatı anlatan yazar bu dolaysız üsluba rağmen ya da belki onun sayesinde yaşanan dramı çarpıcı bir şekilde aktarıyor. Daha önce Dovlatov'u okuyup sevmiş olanların bu kitaptan da hoşlanacağını düşünüyorum. İlk defa okuyacak olanlarınsa Puşkin Tepeleri ya da Bavul gibi bir kitaptan başlamaları daha iyi olabilir.
Puşkin Tepeleri ve Bavul gibi diğer kitaplarını okuyanlar sade ve akıcı üslubuna aşinadır. Bu kitapta da aynı üslupla çalışma kampındaki gündelik hayatı anlatan yazar bu dolaysız üsluba rağmen ya da belki onun sayesinde yaşanan dramı çarpıcı bir şekilde aktarıyor. Daha önce Dovlatov'u okuyup sevmiş olanların bu kitaptan da hoşlanacağını düşünüyorum. İlk defa okuyacak olanlarınsa Puşkin Tepeleri ya da Bavul gibi bir kitaptan başlamaları daha iyi olabilir.Reklam
"Kitaplarında tarihimizi olumsuz taraflarıyla anlattıklarını okumuştum ve olumsuz taraflarıyla anlattıkları için bunlar bize, bizim kendimize anlattığımız hikayelerden daha gerçek görünüyordu. Pençesinde kıvrandığımız hastalıklar hakkında yazdıklarını okudum, önümüzde uzanan gelecek hakkında, yaşadığımız dünya ve bunun içindeki yerimiz hakkında yazdıklarını. Bizimle ilgili anlattıkları hikaye o kadar tam, o kadar derindeydi ki sanki bizi, artık kabul etmekten başka çaremiz kalmayacak şekilde yeniden yaratmışlardı."
"İnsanın kaç yaşında hayati tehlikeden korkmaması gerekir? Ya da kaç yaşında korku duymadan yaşamak ister? Hayatımın, içeri kabul ettikleri o gençlerden daha az tehlikede olduğunu nereden biliyor? Ve daha iyi daha güvende yaşamayı istemenin nesi ahlaksızca? Neden hırs ya da kumar olsun bu?"
Sahte bir pasaportla ülkesinden ayrılmak zorunda kalan Salih Ömer'in hikayesi ile başladığımız roman diğer Gurnah romanlarında olduğu gibi karakterlerinin kişisel geçmişleri ile ailelerinin ve ülkelerinin iç içe geçtiği çok katmanlı bir anlatı sunuyor.
Salih Ömer'in Melville'in Bartlebysi gibi konuşmamayı tercih etmesiyle başlayan roman Latif'in dahil olmasıyla öbür hikayeye geçiyor. Hem Salih Ömer'in hikayesi ile çelişkili hem de en az onun kadar gerçek olan bir hikayeye. Zamanın ve hafızanın eksilttiği ve değiştirdiği kısımlarla bu iki hikaye bize karakterlerin kendilerinin ve ülkelerinin geçmişiyle hesaplaşmalarını sunuyor. Yazarın kitaplarında aidiyet, aile ilişkileri ve mültecilik devamlı öne çıkan temalar. Bu kitapta da bunu aynı ülkeden olan ancak farklı yaşlarda ve farklı hayatlar yaşamış iki kişi gözünden okuduğumuzda kitap işlediği bu ağır temaların ve günümüzde hala devam etmekte olan sorunların basitleştirilmeye çalışılmasına meydan okuyor.
Abdulrazak Gurnah 2022 yılında okumaktan en çok keyif aldığım yazarlardan biri oldu. Yeni yılda da bunun değişeceğini zannetmiyorum. Gurnah romanlarını okumayı seven herkese tavsiye ediyorum.
Bunların haricinde kitapta hatırlamadığım bir iki yanlış çevirinin yanında petrol anlamındaki oil'in yağ olarak ve Hint anlamındaki Indian'ın kızılderili olarak Türkçeye çevrilmesi beni rahatsız etti.
Reklam