72. Koğuş İncelemesiTürk Edebiyatı
Türkiye’nin yetiştirdiği en büyü toplumcu gerçekçi yazarlarından olan 
Orhan Kemal , 72.Koğuş kısa romanı ile bizi 1940’ların hapishanesine götürüyor. Üstüne üstlük hapishanenin en yoksul koğuşu olan 72.Koğuşa…Bu koğuşun ne penceresi vardır ne de döşeği. Doğru düzgün tayını bile yoktur bu koğuşta kalanların. Çoğu zaman aç girerler yatağa. Kışı geçirmeleri için ne sobaları var ne de herhangi bir ısıtıcıları. Pencereleri bile yoktur dışardan gelen soğuk havayı kesmek için. Bir şekilde hayatta kalmaya çalışmaktadırlar. 1940’lar tüm Türkiye için kolay geçmezken (2.Dünya Savaşı sırasıdır, çoğu şey karneye bağlanmıştır) 72. Koğuşun mürettebatı için hayat çok daha zor geçmektedir. Ta ki koğuşun en sessiz en kendi halinde ve en dürüst mahkûmu olan Ali Kaptan’a annesinden 150 lira para gelene kadar. 150 lira çok büyük paradır. Bir mahkûmun hayatını epey değiştirmeye yetecek kadar. Koğuş bayram etmiştir bu haberi duyunca. Üstüne üstlük Ali Kaptan çok eli açık biridir. İlk iş koğuşa bir ziyafet verir, etli kuru fasulye ile. Uzun zaman sonra koğuş tayfası yatağa aç olarak girmez. Sonra döşek alır ihtiyacı olanlara. Derken ampul taktırır ki bu büyük lükstür o zamanın şartlarına göre. Bir de pencere taktırır ki bu mahkumların soğuktan donmaması demektir. Tüm hayatı değişir koğuştakilerin. Ama insan doğası nankördür…
Çok kısa bir eser olmasına rağmen çok etkileyici bir eser. Neden etkileyici olduğunu soracak olursanız, 1940’ların en alt tabakasını bu denli iyi gözlemleyip okuyucuya aktardığı, bunu yaparken de insanların özünde nankör olduğu ve ne kadar iyilik yaparsanız yapın, bu iyiliklerin size dönüşü sırtınızdan hançerlenmek olduğu gerçeğini fark edip bunu okuyucu ile paylaştığı için diyebilirim.
Kitap kısa ve insanı yoran cümleler barındırmıyor. Diğer Orhan Kemal eserlerinde olduğu gibi diyalog üzerinden hikâye anlatılıyor. Bu diyaloglarda genelde kısa cümlelerde kurulu. Ki bu zaten günlük hayatımızda da böyle. Uzun cümleler kurmuyoruz genelde konuşurken. Diyaloglarda dikkatimi çeken aslında birinin söylediğini tekrarlayan diğer insanların cümleleri şeklinde. Yani aynı cümleyi farklı kişilerin tekrarlaması ile üç kez artarda okuyabiliyorsunuz. Orhan Kemal belki bunu insanların düşünmeye olan tembelliği veya başkalarının dediklerini tekrarlamanın daha kolay olduğu gerçeğini vurgulamak için yapmış olabilir.
Orhan Kemal , 72.Koğuş kısa romanı ile bizi 1940’ların hapishanesine götürüyor. Üstüne üstlük hapishanenin en yoksul koğuşu olan 72.Koğuşa…Bu koğuşun ne penceresi vardır ne de döşeği. Doğru düzgün tayını bile yoktur bu koğuşta kalanların. Çoğu zaman aç girerler yatağa. Kışı geçirmeleri için ne sobaları var ne de herhangi bir ısıtıcıları. Pencereleri bile yoktur dışardan gelen soğuk havayı kesmek için. Bir şekilde hayatta kalmaya çalışmaktadırlar. 1940’lar tüm Türkiye için kolay geçmezken (2.Dünya Savaşı sırasıdır, çoğu şey karneye bağlanmıştır) 72. Koğuşun mürettebatı için hayat çok daha zor geçmektedir. Ta ki koğuşun en sessiz en kendi halinde ve en dürüst mahkûmu olan Ali Kaptan’a annesinden 150 lira para gelene kadar. 150 lira çok büyük paradır. Bir mahkûmun hayatını epey değiştirmeye yetecek kadar. Koğuş bayram etmiştir bu haberi duyunca. Üstüne üstlük Ali Kaptan çok eli açık biridir. İlk iş koğuşa bir ziyafet verir, etli kuru fasulye ile. Uzun zaman sonra koğuş tayfası yatağa aç olarak girmez. Sonra döşek alır ihtiyacı olanlara. Derken ampul taktırır ki bu büyük lükstür o zamanın şartlarına göre. Bir de pencere taktırır ki bu mahkumların soğuktan donmaması demektir. Tüm hayatı değişir koğuştakilerin. Ama insan doğası nankördür…
Çok kısa bir eser olmasına rağmen çok etkileyici bir eser. Neden etkileyici olduğunu soracak olursanız, 1940’ların en alt tabakasını bu denli iyi gözlemleyip okuyucuya aktardığı, bunu yaparken de insanların özünde nankör olduğu ve ne kadar iyilik yaparsanız yapın, bu iyiliklerin size dönüşü sırtınızdan hançerlenmek olduğu gerçeğini fark edip bunu okuyucu ile paylaştığı için diyebilirim.
Kitap kısa ve insanı yoran cümleler barındırmıyor. Diğer Orhan Kemal eserlerinde olduğu gibi diyalog üzerinden hikâye anlatılıyor. Bu diyaloglarda genelde kısa cümlelerde kurulu. Ki bu zaten günlük hayatımızda da böyle. Uzun cümleler kurmuyoruz genelde konuşurken. Diyaloglarda dikkatimi çeken aslında birinin söylediğini tekrarlayan diğer insanların cümleleri şeklinde. Yani aynı cümleyi farklı kişilerin tekrarlaması ile üç kez artarda okuyabiliyorsunuz. Orhan Kemal belki bunu insanların düşünmeye olan tembelliği veya başkalarının dediklerini tekrarlamanın daha kolay olduğu gerçeğini vurgulamak için yapmış olabilir.··
1 +1'leme
·997 Gösterim
2 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Ben daha önce Everest yayınları'ndan okuduğum hiçbir kitaptan memnun kalmadım ama bu kitaptan kaynaklanmıyordu yayınevinin bir sürü basım hataları vardı. Sizce 72. koğuşta öyle basım hataları var mı?
Özgün Coşkun hocam bu tarz tekrarlamaları Yaşar Kemal'in 
Teneke ve 
Filler Sultanı ile Kırmızı Sakallı Topal Karınca kitaplarında da çok rastladım. Okurken beni yoran bir deneyim oluyor çoğunlukla bu tarz tekrarları okumak.
1940 yıllarından bahsettiğinden bahsetmişsiniz 
72. Koğuş için. Dün 
Fakir Baykurt ve 
Kemal Tahir'in edebiyatçılığı ile ilgili makale tarzında bir yazı bulmuştum. Orada 1940 yılı için Milli Korunma Kanununun(benim de görüşüm bu olmakla birlikte anlatılana göre halkı gerçekten müşkül duruma düşüren, zengin toprak ağasının ise avantajına olan bir kanun) kabul edildiği yıl olduğu söyleniyor. Teneke romanında Yaşar Kemal de tam olarak bu kanunun eleştirisini işliyor Çeltik tarımından yola çıkarak. Yani 1955'te yazılmış olsa da 1940'a ithaf edilir diyebilirim.
Belki de o zamanların yazım şekli budur.
Daha ironi yaparak mizahi yönden ele alacaksak da; kanun karşısında halk o kadar çok şaşkına uğramıştır ki bir söylediğini unutup tekrar söyler, diyeceğim.😅
İncelemelerinizi gerçekten çok seviyorum. Ellerinize sağlık. Ne zaman okuduğunuz bir kitap düşse akışıma "Aa Özgün abi bu kitabı mı okuyor? Acaba kitap hakkında ne yazacak?" diyorum ve incelemenizi bekliyorum. İyi kitap okumalar dilerim. 💫Özgün Coşkun
Gönderi Sahibi
Bilgilendirme için çok teşekkür ederim. Özellikle Doğan Avcıoğlu kaynaksa eğer benim inancım bir kat daha artıyor o bilgiye. Toprak dağılımı konusunda sıkıntılar olduğu kesin zira eğer sıkıntı olmazsa eşkıyalık diye bir şey de olmazdı. ama toprak ağalarının kayırılması ya da korunması, topraksız köylüyü illegal yollara itmiş. İnce Memed de yazıldığı gibi. Osmanlı'dan kalma bir rahatsızlık Cumhuriyet döneminde de tam olarak çözüme kavuşmamış, kavuşturulamamış. Cumhuriyet döneminde bu sorun büyük şehirlere göç olarak netice bulmuş.