* KİTABIN GÜNCELLENMİŞ OLAN İNCELEMESİDİR *
Sayın okur;
İdeolojiler ve hamaset edebiyatı sarmalında hapsolmuş olan, gerçekliklerden ziyade aidiyet ve çıkar kaygılarından yola çıkarak tepki geliştiren, her türlü insanî duyarlılığı ve ahlâkî değeri folklorlaştırılmış inanış biçimlerine feda eden, nihayetinde ilkesel olmaktan uzaklaşan ve dini yaşamayıp, yaşadığını din zanneden günümüz toplumunda; değil İslâm veya din, herhangi bir düşünce akımı, ekonomi, politika, sağlık, eğitim, vb. konularda bile güvenilir, objektif ve yetkin bir ağızdan doyurucu, şüpheden uzak bilgiye ve cesaretle onu dile getirene ulaşmak gerçekten de çok zor.
Böyle bir iklimde, merhum Hasan ONAT'ı (vefat 26 Eylül 2020) hangi hayat görüşüne, hangi mensubiyete (ırk, inanç, vb.), hangi eğitim düzeyine sahip olunursa olunsun sözlerine kulak verilmesinde fayda gördüğüm bir kişi olarak algıladım. Umarım ileri gitmiyorumdur ama aynı zamanda kendisini; İslâm özelinde veya din, inanç genelinde; özden uzaklaşmadan, ana referanslar (Kur'an, sünnet, içtihat) eksenini terk etmeden, akıl, sağduyu ve feraseti elden bırakmadan, belli bir aidiyet taassubuyla hareket etmeksizin makûle ve doğruya ulaşma çabasında bir modern çağ düşünürü olarak gördüm. Fikrim değişir mi bilmiyorum ama bundan sonra kitaplarını okuyacağım, yazılı ve görsel medyada canlı olarak olamasa da eserlerini takip edeceğim isimlerden biri olacak.
Gerek bu incelemede, gerekse kitaba ait alıntılarda, gerek yazarın söylemlerinde kendinize yakın bulacağınız kısımlar olabileceği gibi, katılmayacağınız veya sizin için anlam ifade etmeyen kısımların bulunması da ihtimal dahilindedir. Bu kitaptan alıntılamış olduğum, kendimce her birinin altın değerinde birer nasihat olduğunu düşündüğüm gönderilerin sitedeki magazinel konuların ve paylaşımların onda biri kadar bile etkileşim almadığı gerçekliğinden de yola çıkarak, acizane önerim şudur ki;
GEREKLİ MOTİVASYONA VE ZAMANA SAHİPSENİZ BU KİTABA MUTLAKA ŞANS VERİN.
Böyle bir düşünceniz yoksa kitaptan yapılan alıntılara veya en azından bu değerlendirmeye bir göz atınız. Okuyunuz.
Ya da linkteki içindekiler listesine şöyle bir bakınız (#244814837)
Yok bunların hiçbiri aklınıza yatmadıysa; tabi ki siz bilirsiniz, canınız sağ olsun.
Yaradanın hayatınız boyunca, hepinizi güzel zaman ve mekânlarda güzel insanlarla karşılaştırmasını dilerim.
*********************************************************************************
MÜSLÜMANLAR GERÇEKTEN "OKU!"YORLAR MI?
Günümüzün güncel meselelerinde Müslüman toplumların sergilediği/maruz bırakıldığı içler acısı, sağduyudan uzak, çatışmacı, uzlaşmaz, pasif, eleştirel düşünce (nazar, istidlâl, murakabe, tahkik destekli münazara/muhakeme) kültüründen yoksun görüntü, bir yerlerde bir şeylerin ters gittiğini söylemekte. Müslüman toplumlar diğer topluluk ve kültürlerle sağlıklı, dengeli ve tutarlı ilişkiler kurmak bir tarafa dursun kendi içlerinde ve birbirleriyle de uzlaşabilmiş, huzur, güven ve istikrarı tesis edebilmiş değiller.
Kabul edelim ki; günümüzün Müslümanları; mevcut yaşam biçimiyle gerek kendisinin gerek çevresinin ihtiyaçlarını, acılarını, hissiyatını sağlıklı biçimde değerlendirme, kuşatıcı bir din dili geliştirme, rasyonel çözümler üretme, çevreye, insana ve diğer canlılara değer verme noktasında gereken birikime, yetkinliğe sahip olmadığı gibi; böyle bir çaba, böyle bir irade göstermekten de, bu konuda bir inisiyatif almaktan da maalesef bir hayli uzak.
Gerçi, dinin doğru anlaşılmaması ve doğru yaşanmaması kusuru sadece Müslümanlara ait değil. Hatta istismara açık, insanları yanılgıya, fanatikliğe ve radikalizme götüren tek olgu da din değil. Kısacası hiç kimse, hiçbir topluluk ilk taşı atacak kadar masum değil.
Siyasetin aktörleri de, siyasetin doğasında olan ayrıştırıcı dili ve dinleştirilen gelenekleri büyük bir ustalıkla harmanlamakta ve korku merkezli bir kaos kültüründen beslenmeyi tercih etmekte. Değerlerin içi boşaltılmış, semboller etrafında ateşli hamaset söylemleri ayyuka çıkmış durumda. Toplum ve yöneticiler için bunu kabullenmek ve itiraf etmek zor olsa da derin bir çürüme söz konusu. Batı’da da büyük ölçüde erozyona uğrayan aile yapısını ortaya sürmek, değişen konjonktürlerin değişmez söylemi olan “dış güçler”i ve “hainler”i vitrine koymak, sorgulanabilir olduğu ölçüde gerçek değerini bulabilecek olan fikir, düşünce ve oluşumlara “kutsallık zırhı” giydirmek suretiyle bu çürümeyi yok saymak çözüm sağlamayacağı gibi, mevcut sorunları daha da kangrenleştirecek.
Hal böyle olunca ister inanmayı, isterse inanmamayı tercih etmiş olalım, mevcut din anlayışına dair şeffaf, çıkar kaygısı taşımayan, samimi bir özeleştiri yapmanın; zamanı gelmiş de geçmiş durumda. Bir eksen kaydırma ya da eksenden çıkma şeklinde değil ama dinin özünün daha ferasetli, doğru, objektif ve güvenilir bilgiye dayanan bir bakış açısıyla anlaşılması, hatta biraz kulağı tırmalayıcı gibi gelse de, inanmayanlar da dahil herkesten önce, en başta Müslümanların İslâm ve Kur’an’la barışması gerekmiyor mu sizce de?
Mevcut iklimde; yol gösterici, gerektiğinde -dost misali- acı gerçekleri dile getiren, bilgi ve birikimi yüksek ve güvenilir kaynaklara, kişilere ihtiyaç da her zamankinden daha fazla. Bu kapsamda, özgün ve orijinal kaynaklardan yararlanmak ne kadar önemliyse, günümüzün meselelerine ışık tutan yeni yorumlar ve yeni yaklaşımlar da en az o kadar önemli. Şimdiye kadarki kısır çekişmeler, nobran tavırlar, değerlerin içini boşaltan klişeler, nereden geldiği tartışılır geleneklerin ve folklorun din olarak dayatıldığı korku kültürü kıskacında varılan nokta malum; Mevlana’nın dediği gibi artık yeni bir şeyler söylemek, işitmek, üzerinde düşünmek lazım değil mi?
Böyle bir arayışta sürdürdüğüm felsefi, edebi, tarihi okumaların yanı sıra, ismi ve içeriği ile dikkatimi çektiği 
Din İnsan ve Anlam Arayışı, 
Hasan Onat’ın okuduğum ilk kitabı oldu.
*****
Gerek içeriğin yüklü, kitabın hacminin büyük oluşu, gerekse bayram tatili ve beraberindeki yolculuklar nedeniyle kitabı okumam biraz uzun sürdü ama normal şartlar altında okuma hızına bağlı olarak 5-10 gün içinde okunabilecek bir eser. Muhtelif köşe yazılarının 
Sönmez Kutlu danışmanlığında, Dr. Betül Yurtalan tarafından özenle tasnifi, derlenmesi ve düzenlenmesi ile meydana getirilmiş. Kitabın içeriğinde yer alan konuları #244814837 iletisinde veya aşağıda listelenmiş olan alıntılar çizelgesinde görebilirsiniz.
*****
Din, felsefe, tarih, insan ve anlam arayışına dair önemli tespitler içeren bu önemli ve değerli çalışmayı değerlendirmeye ve yorumlamaya nereden başlasam bilemiyorum. 526 sayfası bulunan bu kitaptan not aldığım ve alıntıladığım konuları burada değerlendirmeye kalksam, ortaya çıkan metin, ya uzunluğundan dolayı pek çok okur tarafından şöyle bir “scroll down” yapılıp es geçilecek ya da benim birikimimin ve belagatimin yetmeyeceği beyhude bir paralanmanın ötesine geçmeyecek.
Kitabı okuduğum süre içinde maruz kaldığım toksik ortamlar, Hz. Peygamberin (s.a.v) evliliklerine dair bir konunun polemik yapılması ve benim fikrime göre, muhatapların hiçbirinin makul, sağ duyulu ve ikna edici bir açıklama yapamayışı ancak bunun yerine karşı tarafı yobazlıkla veya inançsızlıkla tahkir etmesi, ve bir millî maç sonrası yapılan bir sevinç gösterisinin (masum ya da doğru olduğunu iddia etmiyorum; düşüncesiz ve yersiz buluyorum ama niyetim burada bunu tartışmak değil) kimilerini konsolide ederken kimilerini ise küstürdüğüne, gene görmekten bıkıp usandığımız toplumsal ayrışmaların sürüp gittiğine, bu yetmiyormuş gibi gündemin önüne geçip, ülkenin çözülmeyi bekleyen bütün sorunlarını adeta buzluğa kaldırmasına şahit olmam da cabası oldu.
Kitabı okumamın yukarıda belirttiğim nedenlerle biraz uzun zamana yayılmış olmasının da etkisiyle olsa gerek, kitabı okumaya başladığım ilk günlerde duyduğum hayranlık, yerini zamanla okumakta olduğum kitaptakiler dahil, zihnimle yolu kesişen tüm fikir, düşünce ve varsayımları sorgulama eğilimine bıraktı. Kitapta ilerledikçe kâh alkış tuttuğum, kâh tam anlamıyla ikna olmadığım kısımlara da denk geldim. Demem o ki; konusu din, insan ve toplum olan bir kitapta herkesin her an bam teline dokunacak, peşinen ve amasız/fakatsız kabul görecek bir şeyler söylemek veya bulmak, böylesine ayrışma ve kutuplaşma potansiyeli bulunan, zanla hareket edip çok kısa sürede yüceleştirmeye veya şeytanlaştırmaya meyilli bir toplumda hiç de kolay değil.
Daha kısa bir metinle daha çok şeyi daha güzel biçimde anlatabilmek isterdim ama o söz sultanı maalesef ben değilim.
Bu nedenle çok organize biçimde olmasa da kitaptan aklımda kalan en önemli konuları ifade etmekle yetinmeyi uygun buldum.
************************************************************************************
Din, insan hayatına anlam kazandırır ve kendi gerçek anlamını da insanla bulur. Dinin insan için var olduğu gerçeğini görmezden gelmek, hem dine hem de insana haksızlıktır (#242814432).
Dini öğrenmek ve anlamak, bir Yaratıcı fikrini benimseyip benimsememe tercihinden bağımsız olmak üzere, toplumsal huzurun ve uzlaşmanın önemine inanan her entelektüelin ortak sorumluluğu. Topluluklara kanaat önderliği yapma, toplumların yönetiminde söz alma idealini taşıyan herkes için bu adeta kaçınılmaz bir gereklilik (#244163226)
Yazarın da ifade ettiği gibi; dini konularda bilgili olmak, dindar olmayı gerektirmediği gibi; din kavramını reddetmeyi tercih edenler de dini tamamen dışlamamalı.
Bilgi en yalın ve temel haliyle “vahyi” (ilahi) ve “beşerî” (insanî) bilgi olarak iki kategoride değerlendirilebilir. Bu bağlamda; Yaratıcının elçisine vahiy yoluyla gönderdiği kutsal kitap, -ki Müslümanlar için bu elçi Hz. Muhammed (s.a.v) ve kitap da Kur’an-ı Kerim oluyor- vahyi bilgileri içermekte. Peygamber’den rivayet edilen hadisler, bilim insanlarının çalışmaları sonucu ulaştığı teoriler, bilgiler ve bu kitap özelinde Hasan Onat’ın aktarmış olduğu, veya ben dahil herhangi bir okurun yaptığı her türlü değerlendirme, vardığı her bir sonuç “beşerî” nitelikte (#243048919)
Burada iki önemli konu var: Birincisi; her ne kadar içeriği itibariyle vahyî nitelik taşısa da, Kur’an yer verdiği kıssalar, geçmiş peygamberlerin yaşadıkları ve ettikleri dualar, Allah’ın kullarına hitaben yaptığı uyarılar, bulunduğu vaatler, günlük yaşamı başka hiçbir referans olmaksızın yönlendirme işlevini üstlenmemektedir. Kur’an ve İslâm en doğrudan ifadeyle iyi, doğru, dürüst, güzel ahlâklı, erdemli insanları ve toplumları hedeflemektedir. Ancak ne İslâm dini ne de Kur’an, devletlerin yönetiminde veya insanların arasındaki ilişkilerde hukuki bir metin veya egemen bir erk rolünü üstlenmemektedir.
İkincisi; Hz. Muhammed, elçi gönderildiği toplumun köklü bir devlet kültürüne sahip olmamasından dolayı, ihtiyaçlar doğrultusunda, peygamberlik dışında bir devlet başkanı rolünü üstlenmek durumunda kalmıştır. Ancak, vahiyle bildirilen konular dışında, aldığı kararlarda öncelikle her işin uzmanına danışmayı, bazı durumlarda da toplumsal mutabakat/uzlaşma doğrultusunda hareket ettiği görülmektedir. Sahabeler, Hz. Muhammed’in yapılmasını önerdiği/istediği hususlarda öncelikle “vahye uygunluğu” gözetmiş; Kur’an’da belirtilmeyen konularda ise meşveret ve içtihat mekanizması işletilmiştir. Dolayısıyla; peygamberlerinki de dahil olmak üzere, vahiyle bildirilen konular dışındaki hiçbir beşerî fikir, değerlendirme, karar, eylem muhakeme ve sorgudan muaf değildir.
*****
Kur’an, anlaşılmak için indirilmiştir. Herkes bilgisi, ilgisi, donanımı ve gayreti ölçüsünce ondan nasiplenecektir. Dolayısıyla “Kur’an’ın mealini okumak insanı şirk’e götürür” gibi hikmeti kendinden menkul değerlendirmelerin aksine, inandığını söyleyen her Müslümanın öncelikli çabalarından biri, kendisine gönderilen ilahi mesajlar manzumesini okuyup anlamak ve içselleştirmek olmalı; insanın Kur’anla ilişkisi sadece tilavet meclislerinden ibaret olmamalıdır. İlk mesajı “Oku” olan bir kutsal kitabın içeriğinin anlaşılmaya çalışılmasının menedilmesi, özünde hiçbir rasyonellik barındırmamaktadır. Yazar, Kur’an’ı anlamadan okumayı kavanozun dışından bal yalamaya benzetmekte; kişinin aklını kullanabildiği ve Kur’an’ı anlayabildiği ölçüde Müslüman olabileceğini ifade etmekte (#242889483, #243212867, #243214058, #243280854, #243280113, #243916875, #243933737, #244074828).
*****
Adalet, hukuk, demokrasi, insan hakları, özgürlük, çevreyi koruma gibi evrensel değerleri ithal kavramlara indirgeyip onlara tavır almak, ya cehaletin ya da art niyetin göstergesidir. “Alemlerin Rabbi”nin gönderdiği ve evrensel nitelik taşıdığı ifade edilen bir dininin ve kitabının bu kavramların karşısında yer alması düşünülemez. Bir şey akla, mantığa, bilime uygun değilse zaten İslâm’a ve Kur’an’a da uygun değildir. Aynı şekilde adaletin, özgürlüğün bulunmadığı bir iklimde İslâm’dan bahsetmek de mümkün değildir (#244163724, #244163831, #243890720, #242945328, #243187705).
*****
(...) Toplumsal hayatın insanlara mutluluk ve başarı getirebilmesi, dinin, hukukun ve ahlâkın birlikte etkin olmasına bağlıdır (#243278063).
*****
Kur’an’daki kurucu ilke “adalet”tir. Adaletsizlik, baskı, tahakküm ve hukuksuzluk, hoşnutsuz ve öfkeli insanlar ortaya çıkarır. Adaletin olmadığı yerde ne huzur ve asayiş sağlanabilir ne de kalıcı değerler üretilebilir. Medeniyet değer üretmekle inşa edilir. İnsanları Habeşistan'a hicret ettiren, adalet ve özgürlük arayışıdır. İslâm dünyasının mevcut pratiği, özgürlük ve güven ortamını yaratamamış; demokrasi kültürünü geliştirememiş; dinî jargonlar eşliğinde kullanılan ayrıştırıcı siyaset dili her türlü keyfiliği “kutsallık” muhafazası altında meşrulaştırmış; korku egemen bir düşünce yapısı kurumsallaştırılmış; hukukun üstünlüğü ve adaletin tesisine gereken özen gösterilmemiş; tüm bunlar İslâm coğrafyasında gerilimin, şiddetin, çatışmanın ve terörün hiç gündemden düşmemesi sonucunu doğurmuştur. Dinden beslenen şiddetin, dinden çok insanın sorunu olduğu ve şiddetten uzak durmanın insan olmanın sorumluluklarından olduğu ise ayrı bir gerçektir (#242881540, #243136555, #242882638, #244012782, #242893765, #242894032, #243186711, #244013362, #243139436 #242919901, #243128455, #243139858).
*****
Dinin içeriğini herkes kendine göre doldurdu. Din adına akıl ve bilim kötülenir oldu. Din adına geçmiş kutsallaştırıldı; gelenek dinleştirildi. Her şey gibi din de kelimenin tam anlamıyla bir ticaret metaı haline dönüştürüldü. Değerler sisteminin içi boşaltıldı. Ülkemizde ve pek çok Müslüman coğrafyasında din ayrıştırıcı hale geldi. Din, çoğu durumda siyasal ideolojiye indirgenmekte. Din adına konuşanlar, toplumu yaşamdan soğutuyorlar. Çarpık din anlayışı yüzünden Müslümanlar hemen her alanda geride kaldı. Peygamberi anlamak, onu örnek almak yerine sadece şekilde onu taklit etme yanılgısına düşüldü. Salih amel, sadece ibadetlere indirgendi. Vicdanlar köreldi, kalpler mühürlendi, insanî hassasiyetler yitirildi. Müslüman toplumlar paramparça ve içler acısı bir görüntü içinde (#243128054, #243134187, #244061534, #242944994, #243049079, #243133815, #243136926, #243134633, #243141531, #243149888, #243150370, #243154621, #243155837, #243155698).
Bu bağlamda, pek çok olumsuzluğun, ayrışmanın, kısır çekişmelerin sarmalında sıkışan; bilim, sanat, teknoloji gibi birçok alanda yeterli ilerlemeyi gösteremeyen, son dinin temsilcileri olarak bulunması gereken noktanın çok uzağında kalan İslâm dünyası, Batı'nın bugün ulaştığı noktayı borçlu olduğu "eleştirel düşünce" kavramıyla tanışmak, daralan düşünce ufkunu genişletmek, sağlam, tutarlı ve gerçekçi bir öz eleştiri mekanizmasını harekete geçirmek, -ne kadar sancı verse de- özüyle, geçmişiyle, yanlış pratikleriyle yüzleşmek zorundadır. Artık şanlı geçmişte gezinmenin, yazarın ifadesiyle "mazide tatil yapmanın" bugüne ve yarınlara katacağı bir şey kalmamıştır. (#243130358)
*****
Yeryüzündeki hemen her topluluğun yaptığı gibi, her mezhep de kendi subjektif tarihini inşa etmiştir. Mezhepler, ülkemizin ve Müslüman toplulukların bir gerçeğidir; özü itibariyle her biri dinin birer yorumlanış ve anlaşılma şeklidir; siyasal ideolojiye dönüşmediği sürece zenginliktir ancak maalesef günümüz pratiğinde dinin yerine konmakta, hizipleşmenin ve ayrışmanın nedeni olmaktadır. Mezhep çatışmasını önlemenin en kestirme yolu din ve siyasetin birbirinden ayrılmasıdır (#242998530, #244062657, #244074248, #244151681, #244153449, #244153390, #244156438)
*****
İSLAM’DA VE KUR’AN’DA ÖNGÖRÜLEN İDEAL MÜSLÜMAN:
• Geçmişi doğru ve sağlam bilgi kullanarak değerlendirme gayretindedir (#242806480).
• Zanla hareket etmez; düşünce, söylem, eylem ve inancını doğru bilgi üzerine inşa etme eğilimindedir (#243002586, #243278173).
• Anlam odaklıdır (#242848796).
• Sevdiği şeyleri putlaştırmaz (#243201453).
• Neye niçin inandığını ve neyi niçin yaptığını çok iyi bilir; bilgi temelli ve sağlıklı bir iman arayışındadır; bilerek inanmak, bilinçli yaşamak gayretindedir (#243135208, #243141236, #234935247).
• Bilgiye açıktır; her fırsatta düşünür, sorgular, muhakeme eder; çünkü Kur’an’ın bunları yapmaya davet ettiğini bilir; akla sırt çevirmez (#243278826, #243211044, #244011543).
• Niyet-söz-eylem birliğine önem verir (#242808616).
• Farkındalık sahibidir veya farkındalık sahibi olma gayreti içindedir (#242809172).
• İyi, doğru, dürüst, erdemli, kendini bilen insan olmayı en büyük başarı olarak görür (#242818141, #242830676, #242828841).
• İslâm'ı doğru öğrenmek, anlamak, yaşamak gayreti içindedir (#243083351).
• Kur’an’ı anlama ve içselleştirme gayreti içindedir (#243212867, #244074828).
• İlimin, tüm Müslümanlara farz olduğunun, bildiği kadar Müslüman olabileceğinin bilincindedir (#242881776, #242949113).
• Adildir (#243136555).
• Öldürmez, gasp etmez, iffetlidir (#242994527).
• Yalan söylemez, aldatmaz, sözünden dönmez ve güveni kötüye kullanmaz; bunların münafıklık alameti olduğunu bilir (#243156249).
• Emin, güvenilir ve önyargısızdır (#243049012, #243049020).
• Kibirden uzak durur (#243278695).
• Siyasetin veya dinleştirilen geleneklerin korku temelli ve ayrıştırıcı dilini kullanmaz; bu dile teslim olmaz (#243135514).
• Salih ameli sadece ibadetlerden ibaret görmez; ayrım yapmaksızın, başkalarının hayatına da güzel dokunuşlar yapmaya çalışır (#243150370).
• Kadına değer verir, çocukları gelecek olarak görür (#243202560, #243203167, #243197817, #243206290).
• Kendi kişisel yaşamında ve çevresinde huzur ve güven ortamını tesis etmeye önem verir (#243139858).
• Her türlü zemin, ortam ve olayda doğruyu görebilme ve savunma erdemini gösterebilme gayreti içindedir (#243139989).
• Tembellikten, şiddetten uzak durur (#243136014, #243136253).
• Sorgulamanın, günah veya inkâr olmadığını bilir (#243048742).
• Yaratılanı Yaratandan ötürü sever (#242920032).
• Çevreye karşı duyarlıdır ve toplumsal farkındalık için gayret içerisindedir (#242992399).
• Hür, özgür ve bilinçlidir (#242959196).
• Düşündüğünü, doğru bildiğini, inandığını yapıcı bir üslupla tartışmayı zarar değil, kazanç olarak görür (#243083604).
• Peygamberin sünnetine uyması taklitten ibaret değildir; tanıyıp, anlayıp örnek alma şeklindedir (#244010692).
• İktidar hırsı yoktur; çünkü İslâm’da herhangi bir egemenlik iddiasının güdülmediğini bilir (#244112279).
• Yönetici olarak bulunuyorsa: fakirlerin bedduasından kaçınır; halkı incitmez; Hakk'ın yolundan çıkmaz; ahlâklıdır; cömerttir; garibi hoş tutar; zulüm ve haksızlık yapmaz; halkın durumundan her zaman haberdardır; halk için yürütülen hizmetlerin doğru, meşru ve hakkaniyetli biçimde gerçekleşip gerçekleşmediğini denetler; adil olurlar; rüşvet almaz, aldırmaz; meşru olmayan iş yapmaz (#244151381)
SAYFA NUMARALARI VE KONU BAŞLIKLARINA GÖRE
KİTAPTAN YAPILAN ALINTILAR:
Sıra
no Alıntı Konu sayfa no
1 #242806480 Geçmişi doğru anlayamayan Müslümanlar 15
2 #242806344 Bulanlar arayanlardır 15
3 #242806907 Din, insan hayatına anlam kazandırır 20
4 #242807396 Bilim, Felsefe ve Din 22
5 #242807919 Hayatın anlam basamakları 24
6 #242808187 Viktor Frankl ve Hayatın Anlamı 24
7 #242808616 Niyet-söz-eylem birliğinin yokluğu 26
8 #242809172 Farkındalık yoksa, dinin de yardımı olmaz 31
9 #242812980 İnsan olma sınavı ve Tevhid 32
10 #242814432 Din, insan için vardır 34
11 #242814367 Ölüm ve insanın anlam arayışı 34
12 #242816667 Herkes kendi gözüyle görür 35
13 #242817174 İman, akıldan bağımsız değildir 40
14 #242818141 İnsan ve doğruluk dürüstlük 40
15 #242818283 Kendini kandırma, bütün sorunlara kapı açar 41
16 #242818625 Kalbin mühürlenmesi 42
17 #242826316 Bilmek yetmez, tercihler belirleyicidir 43
18 #242819109 Varlığını farkedemeyen, birey olamayanlar 43
19 #242828841 En büyük erdem kendini bilmektir 44
20 #242828616 Kendini tanımak 44
21 #242829726 Tolstoy okumak 45
22 #242829224 Anlam arayışı, insana mahsustur 45
23 #242830358 İman, Paul Tillich, "Var olma Cesareti" 46
24 #242830676 İslâm'da, doğru ve dürüst olmak esastır 47
25 #242848849 Emerson'un başarı tanımı 49
26 #242848883 Başarmak, insan olmaktır 49
27 #242848796 Anlam odaklılık kalıcılığı sağlar 49
28 #242848940 İnsan olmanın göstergesi 52
29 #242871464 İslâm'ın Müslümanlarla Sınavı 57
30 #242881776 İlim, bütün Müslümanlara farzdır 60
31 #242881955 Kur'an ve önceki peygamberler 60
32 #242881540 Kur'an'daki kurucu ilke "adalet"tir 60
33 #242882638 Medeniyet, değer üretmekle inşa edilir 61
34 #242882469 Camiler... 61
35 #242889483 Kur'an anlaşılmak için indirilmiştir 64
36 #242890061 Özgürlük bilinci ve sorumluluk 65
37 #242890869 Özgürlük ve İslâm 67
38 #242891966 Müslümanlarda birey bilinci 69
39 #242893482 Adalet, Din, Devlet 71
40 #242893765 Adalet yoksa insanlık da olmaz 71
41 #242894235 Yargı ve hukukun üstünlüğü 72
42 #242894032 Adalet, insanca yaşamak için şarttır 72
43 #242894823 Sosyal devletin önemi 74
44 #242895180 Tarih ve geçmiş 77
45 #242916214 Kendini bilmek 78
46 #242916254 Olayları yönlendirebilme 78
47 #242916273 Kadir Gecesi 79
48 #242916318 Kalıcı başarı 82
49 #242919770 Müslümanlar ve özgürlük sorunu 83
50 #242916339 Değer üretebilmek ve kalıcı başarı 83
51 #242920032 Yaratılanı Yaratan'dan ötürü sevmek 84
52 #242919901 Adalet ve özgürlük yoksa İslâm da yoktur 84
53 #242920173 Güzel bir bayram mesajı 85
54 #242920452 İslâm, ilkeli insan ister 86
55 #242920624 İslâm, bir insan olma projesidir 86
56 #242921750 İslâm'da sorumluluk bireyseldir 87
57 #242944435 Günümüz Müslümanlarında özgürlük sorunu 89
58 #242945328 Adalet ve özgürlük yoksa İslâm da yoktur 90
59 #242944994 Geleneğin dinleşmesi, dinin folklorlaşması 90
60 #242945752 İnsan, bildiği kadar insandır 91
61 #242945517 Postmodern dünyaya İslâmın verebilecekleri 91
62 #242949653 Yaratıcılığı engellenen insan mutlu olamaz 93
63 #242949113 Bildiğimiz kadar Müslüman olabiliriz 93
64 #242956601 Yaratıcı etkinlik ve hayatın anlamı 94
65 #242956279 Engellenmişlik hissi, öfke doğurur 94
66 #242959196 Hür, özgür, bilinçli insan 95
67 #242975918 Aklı olmayanın dini de yoktur 98
68 #242992625 Doğal ve organik yaşamak 100
69 #242992399 Çevreye karşı duyarlılık ve toplumsal farkındalık 100
70 #242992889 Tanrı kavramı çarpık olunca... 101
71 #242992799 Din istismarı doğru bilgi ile önlenir 101
72 #242993565 Dinin etki çemberi 102
73 #242993857 Cehalet en büyük tehlikedir; hele dinde olursa... 102
74 #242994527 Mümin; öldürmez, aldatmaz, gasp etmez, iffetlidir 103
75 #242995012 Doğal olaylar insan faktörü ile afete dönüşür 105
76 #242995256 Afetler "Takdir-i İlahi" mi? 106
77 #242995621 Doğru bilgi ve doğru düşünme 108
78 #242996239 Malûmata mahkûm olmak 110
79 #242996534 Akıl, özgürlük, insanca yaşamak ve din 111
80 #242997771 Bilinçsiz/temelsiz dindarlık ve din karşıtlığı 114
81 #242998530 Her mezhep kendi tarihini inşa etmiştir 119
82 #243002010 Bilgi kirliliğinden kurtulma 119
83 #243002586 Müslüman zanla hareket etmez 120
84 #243002506 Hikmetinden sual olunmalıdır 120
85 #243004784 Yaratıcının varlığı muhakeme ile keşfedilebilir 125
86 #243005186 Akıl ve inanç 126
87 #243048742 Sorgulamak, günah veya inkâr değildir 128
88 #243048855 Doğru bilgi ve aklı iyi kullanmak özgürleştirir 128
89 #243048919 Vahyi bilgi ve beşerî bilgi 128
90 #243049012 Müslüman emin, güvenilir, önyargısız olmalıdır 129
91 #243048958 İslâm'ın olduğu yerde din, akılla ve bilimle çelişemez 129
92 #243049079 Geleneğin dinleşmesi, din tüccarına yarar 130
93 #243049020 Gerçek Müslüman, çevresine güven verendir 130
94 #243083351 İslâm'ı doğru öğrenmek, anlamak, yaşamak 131
95 #243083604 Korkan insan tartışamaz 132
96 #243084990 Cehalet ve korku toplumunda yüksek değerler buharlaşır 132
97 #243084682 Din adına öğretilmiş korkularımız 132
98 #243085501 Bilim, Felsefe ve Din 133
99 #243085873 Hukukun üstünlüğü ve toplumsal barış 134
100 #243086234 Din ve bilim 134
101 #243087257 İnsanın varlık sebebi 138
102 #243086506 Bilgiyle özgürleşemeyenler, birbirlerini yok ederek tatmin olur 138
103 #243087719 Kant'ın Aklın kullanılması adına insanlığa seslenişi 138
104 #243088393 Popper'in bilimde kesinlik arayışı değerlendirmesi 142
105 #243088075 Bilimin gücünün asıl kaynağı 142
106 #243088539 Din konusunda bilgi edinmek, insani bir sorumluluktur 143
107 #243088863 Din kimsenin tekelinde değildir. 143
108 #243089427 Din, bilim ve insan 144
109 #243089314 Teknoloji gelişti ama ahlâk geriledi (Toynbee) 144
110 #243126169 Sorun, insanın kendisi, hırsı ve açgözlülüğüdür 146
111 #243126585 Toplumun kutuplaşması 147
112 #243126640 Din ve Bilim 147
113 #243126932 Müslümanların bilimsel zihniyetten uzaklaşması 148
114 #243127907 Rasyonel ve sağlam fikirler eleştiriden korkmaz 151
115 #243127750 Doğru bilgiden yoksun dinde, anlama devreden çıkar 151
116 #243128054 Dinin içeriğini herkes kendine göre doldurdu 152
117 #243128455 Dinden beslenen şiddet, dinden çok insanın sorunudur 155
118 #243129486 Barış dini İslâmda cihatın gerçek anlamı 156
119 #243129689 Büyük cihat / küçük cihat 157
120 #243130164 Fıkhın ve geleneğin dinin yerini alması 159
121 #243130358 Bilgiye hâkim olmanın yolu, eleştirel düşünceden geçer 161
122 #243130582 Kutsallık zırhına bürünmüş yanlışlıklar 163
123 #243134187 Türkiye'de dinin ayrıştırıcı hale gelmesi 164
124 #243133815 Dindeki bilinçli fakat akıldışı kutsallaştırma 164
125 #243134633 Din adına konuşanlar, toplumu yaşamdan soğutuyorlar 166
126 #243134764 Cehaleti teşvik, İslâm'a ihanettir. 166
127 #243135208 Kur'an'ın hedeflediği insan tipi 173
128 #243135893 Demokrasi kültürü geliştirilebilirse, din sorun olmaktan çıkar (Endülüs Müslümanları örneği) 176
129 #243135514 Siyasetin ayrıştırıcı dili, dini jargonlarla meşrulaştırılmamalı 176
130 #243136014 Bizim sorunumuz biraz da tembellik 177
131 #243136253 Şiddetten uzak durmak, insan olmanın sorumluluklarındandır 179
132 #243136555 Adaletsizlik, şiddet ve terörün en önemli gıdasıdır; İslam ise adil olmayı emreder 180
133 #243136926 Dini siyasal ideolojiye indirgemenin önüne geçilmelidir 183
134 #243137491 Çocuklar geleceğimizdir 183
135 #243137062 Müslüman insan profili ve salih amel 183
136 #243137997 Çocuklar (Mehmet Çınarlı'nın şiiri) 184
137 #243139346 İslâm'ın özgürleştirici boyutu ve pratikteki müslüman kafa 186
138 #243139436 İslâm dünyasının mevcut pratiği, özgürlük ve güven ortamını yaratamamıştır 187
139 #243139734 Dinde zorlama yoktur, olmamalıdır 187
140 #243139858 Müslümanlar güven ortamı oluşturmalı ki korkular kurumsallaşmasın 188
141 #243139989 Müslüman doğruyu görebilme ve savunma erdemini gösterebilmelidir 191
142 #243140469 Müslüman coğrafyalarda insanın, hayatın, barışın pratikteki yeri 193
143 #243140193 Müslüman kültürün aşamadığı hastalıklı düşünce yapısı 193
144 #243140797 Cesaretin tanımı 196
145 #243141129 Tanrısal yaratıcılık ve insanî yaratıcılık 197
146 #243141236 Bilgi temelli, sağlıklı iman 197
147 #243141531 Müslümanlar niçin geri kaldı? (çarpık din anlayışı) 198
148 #243141692 Dinin dinamik boyutu 198
149 #243142056 Müslümanlar "Oku!"yorlar mı? 199
150 #243144459 Din sorun olmaktan nasıl çıkar (Müslümanlar İslâmla barıştığında) 201
151 #243142282 Çarpık din anlayışının yol açtığı sonuçlar 201
152 #243144913 Dinle ilgili hiçbir sorun çözümsüz değildir. 202
153 #243145450 Bilgiden yoksun, korku merkezli din anlayışı 203
154 #243145109 Korku merkezli din anlayışı istismarı beraberinde getirir 203
155 #243146016 Din bireyseldir; zorlama olmaz; dileyen inanır, dileyen inanmaz 204
156 #243146129 Ders, siz öğrenene kadar devam eder 205
157 #243148731 Dinsel iletişimle ilgili bazı sorunlar 208
158 #243148927 Ayrılıkçı duruşların din sayesinde meşruiyet kazanması 213
159 #243149205 Kimler Müslümandır? 213
160 #243149480 Peygamber zamanında zümreleşme yoktu 214
161 #243149888 Sünnete uymak, peygamberi taklitle değil, onu örnek almakla olur 214
162 #243150195 İslam kimsenin, hiçbir grubun tekelinde değildir 215
163 #243150370 Salih amel, ibadetlere indirgenmiştir 216
164 #243154223 Dürüst, dosdoğru olma hasletini yitirdik 217
165 #243154694 Cehaleti ödüllendirmek, ahmaklıktır 219
166 #243154484 Gerçekleri görmemeye çalışmak, gerçek cahilliktir 219
167 #243154621 Kalp mühürlenmesi 219
168 #243154847 Müslümanların İslâm'a olan "büyük iman"larına ne oldu? 220
169 #243155698 Müslümanlar paramparçadır 221
170 #243155995 Münafıklık 222
171 #243155837 Körleşen vidanlar, yitirilen insani hassasiyetler 222
172 #243156249 Münafığın üç alameti 223
173 #243186711 Adaletin olmadığı yerde kalıcı değerler üretilemez 232
174 #243187705 Özgürlüğün olmadığı yerde İslâm olmaz! 253
175 #243197817 Çocuklarına değer vermeyen toplumlar 261
176 #243199318 Aile kurumunun küresel ölçekte zarar görmesi 265
177 #243200100 Ailenin yeniden işlevsel hale getirilmesi 269
178 #243201453 İnsanın sevdiği şeyleri putlaştırması 270
179 #243202465 Sağlıklı sevgi, insanı özgürleştirir, yüceltir 272
180 #243202560 Kadına verilen değer, toplumların gelişmişlik düzeyini gösterir 273
181 #243203167 Müslüman toplumun kadın konusundaki çelişkileri 274
182 #243203568 Toprak insanları eşitler 274
183 #243205050 Kur'an kadınların şahitliğini kabul etmiyor mu? 278
184 #243206290 Kadına ve çocuğa yönelik olumsuz davranışlar 279
185 #243205346 Müslüman kültür ve kadın 279
186 #243206505 Kadınlar din alanında görünürleştikçe, şiddet de azalacaktır 282
187 #243206908 Anne-babanıza, çocuklarınızdan görmek istediğiniz davranışı gösterin 284
188 #243208676 "Ataların dini" zihniyeti 293
189 #243209707 Hayat; iyiyi, doğruyu ve güzeli gerçekleştirme sınavıdır 297
190 #243211044 Kur'an, insanı her fırsatta düşünmeye çağırmaktadır 302
191 #243212867 Kur'an anlaşılmak için gönderilmiş bir kitaptır 304
192 #243214058 Kur'an'ın ancak âlimlerin anlattığı kadarının anlaşılabileceği yalanı 307
193 #243277829 İnsanlığın geleceğin biliminden ve teknolojisinden beklentisi 322
194 #243278063 Toplumsal mutluluk ve başarının üç anahtarı: din, hukuk ve ahlâk 323
195 #243278173 Zanla hareket etmek tehlikelidir 325
196 #243278430 Müslüman insan İslâm'ı önce kendisi için öğrenir 326
197 #243278547 Firavun zihniyeti 327
198 #243278695 Gurur ve kibirin kaybettirdikleri 328
199 #243278826 Bilgiye açık olma 329
200 #243280854 Kur'an okumak 334
201 #243280034 İslâm'ı öğretme iddiasındaki kimseler Arapça'yı bilmelidir 334
202 #243279734 Dil olarak Arapçanın bir kutsallığı var mı? 334
203 #243280113 Anlamaksızın Kur'an okumak 334
204 #243845105 Zamana anlam kazandıran, "insan"dır 336
205 #243845264 İnsan; bildiği, değer üretebildiği, yaşatabildiği kadar insandır 336
206 #243846568 Müslüman kültüründeki çelişkiler ve şiddet damarları 337
207 #243917372 Kur'an'ı ve İslâm'ı anlama 340
208 #243890583 Kur'an anlaşılmak için indirilmiştir 340
209 #243916875 Kur'an kimsenin tekelinde değildir; herkes bir şekilde, az çok anlar 340
210 #243890720 Akla aykırı olan İslâm'a da aykırıdır 341
211 #234935247 Bilerek inanmak, bilinçli yaşamak 342
212 #243933737 Kişi; aklını kullanabildiği, Kur'an'ı anlayabildiği kadar Müslüman olabilir 343
213 #243933524 Doğru düşünmenin önündeki engeller 343
214 #243933969 Allah'ın varlığı 344
215 #243935233 Sevgi, ilgi, bilgi ve sorumluluk varsa sevgi olabilir 352
216 #243935073 Hz. Peygamber'i sevmek, onu tanıma ve anlama sorumluluğunu yükler 352
217 #243935673 Peygamber dahi siyasi ve sosyal işlerde kendi başına karar vermemiştir 353
218 #243936039 İslâm, doğrudan yana olmayı telkin eder 355
219 #243936502 İslâm'ın bir din olarak "egemenlik" iddiası yoktur 356
220 #243937154 İnsan, bildiği kadar özgür olur 361
221 #243976308 Hz. Muhammed (s.a.v) vahiy alan bir beşerdir 366
222 #243976475 Hz. Muhammed her şeyiyle "örnek" bir kimsedir (Öncü olmak, ilkeli olmayı gerektirir) 369
223 #243977168 Gerçek başarı 375
224 #243977032 Peygamberi örnek almak 375
225 #244009789 Dürüstlük ve adalet 376
226 #244009979 Peygamberin kullandığı dil, ayrıştırıcı değildi 378
227 #244010692 Sünnete uymak Peygamber'i taklit etmek değildir 384
228 #244011543 Akla sırt çeviren Müslümanlar 393
229 #244012782 İnsanları Habeşistan'a hicret ettiren, adalet ve özgürlük arayışıdır 397
230 #244013362 Hicret'in anlamının menkıbelere kurban edilmesi; anlaşılamaması 398
231 #244014174 Müslüman insan, Hz. Peygamber'i örnek alarak, geleceği tasarlayabilmelidir 399
232 #244014611 Bedir öncesinde Müslüman olmak, er kişinin harcuydı 401
233 #244015177 Sahabeyi doğru anlamak, eksik bilgiyle kutsallaştırmamak 401
234 #244015475 Güneşin doğuşu muhteşemdir ama insanlar batışını daha çok izler 403
235 #244016304 İnsanı ve Yaratıcıyı yeniden keşfetmeliyiz 405
236 #244016940 İnsanın üç dünyası: bildiğimiz dünya, kültür dünyası, zihnimizdeki dünya 409
237 #244017124 İnsan bildiğini ve tanıdığını özler 410
238 #244018266 Cesetlere basarak yükselmek, irtifa kaybıdır 413
239 #244060212 Giderek korku diline mahkûm olan insan 416
240 #244060335 Modernitenin insan hayatından götürdükleri 417
241 #244060539 Toprak , tohum ve filiz: bir yaşam modeli 423
242 #244060842 İnsanın varlığı, toprağa, tohuma, suya ve havaya bağlıdır 423
243 #244060720 Tarım toplumu, sanayi toplumu ve GDO'lu ürünler 423
244 #244061007 İnsan, Bütün'ün yansımasıdır 424
245 #244061534 Geleneğin dinleşmesi 427
246 #244062023 Bugünün Müslümanları yeni bir aydınlanmaya muhtaç 429
247 #244062343 İslâm dininin egemenlik iddiası yoktur 430
248 #244062092 Geleneği kutsallaştırmak, aslında onu yok farz etmektir 430
249 #244062794 Ders, siz öğreninceye kadar devam eder 432
250 #244062657 Mezhepler dinin kendisi değil; dinin anlaşılma biçimidir 432
251 #244064506 İslâm, hiç kimsenin, hiçbir mezhebin, hiçbir cemaatin tekelinde değildir 433
252 #244065053 Dini görüş ayrılıklarının çoğu çıkar ve siyaset temellidir 433
253 #244072625 Sağlıklı bir tarih bilinci 434
254 #244065766 Günümüz Müslümanlarının yaşadığı anlam daralması 434
255 #244074248 Peygamber zamanında grup, tarikat, mezhep vb. yoktu: Müslüman vardı 439
256 #244074828 Müslüman, Kur'an'ı içselleştirmeli 440
257 #244076280 Hiçbir âlimin hiçbir görüşü mutlak doğru olamaz 450
258 #244110376 Doğru bilgiye dayanan, sağlam fikirler eleştiriden korkmaz 454
259 #244110998 "Doğru", "sağlam" ve "güvenilebilir" tarih 457
260 #244111438 Gerçek anlamda tasavvuf ve İslâm 461
261 #244112279 İktidar hırsının vardığı nokta: Sıffin Savaşı ve mızrak ucunda Kur'an 465
262 #244112087 Kerbela'yı doğru anlamak gerekir 465
263 #244112624 Dinin siyasal bir ideolojiye indirgenmesi önlenmelidir 466
264 #244113099 Kur'an'daki kıssaların yoğunluğu tarihin önemini gösterir 466
265 #244133310 Kerbela'yı anlamak 469
266 #244151109 Cami, insanları cem etmiyor; Cami ve kutsallar üzerinden ayrıştırılıyoruz 480
267 #244151154 Müslüman tarih algısı sorunlu 480
268 #244151381 Sarı Saltuk'un Osman Bey'e nasihati 481
269 #244151206 Mağlup medeniyet travması ve ufuk daralması 481
270 #244151479 Kutsallaştırılan geçmiş, ihmal edilen "insan" 482
271 #244151623 Hariciliğin doğuşu 484
272 #244151681 Mezhepler, siyasal ideolojiye dönüşmedikçe, zenginliktir 485
273 #244153449 Din, mezhebe indirgenmekte, mezhep ise din zannedilmekte 487
274 #244153390 Mezhep kavramını doğru anlamak 487
275 #244153697 Sorunlardan beslenenler, kalıcı çözümün peşinde olamazlar 490
276 #244154049 Kırk katır kırk satır paradoksu: Kutsalllaştırmak veya yok saymak 490
277 #244154373 Her topluluk kendi subjektif tarihini inşa etmiştir 491
278 #244154617 Çatışma, doğru bilgi ile hareket edilirse önlenebilir 491
279 #244156206 Din alanında sanılanın çok ötesinde bir bilgi boşluğu vardır 495
280 #244156438 Mezhep çatışmasını önlemenin en kestirme yolu: din ve siyasetin ayrılması 495
281 #244154983 Din dili, siyasetin ayrıştırıcı dili ile bütünleşince böyle olduk 495
282 #244156877 Niçin uzlaşı kültürü yaratamadık? 497
283 #244159541 Güvenli bir gelecek, sağlıklı bir tarih algısıyla mümkündür 497
284 #244161685 Kur'an ahlâklı toplum, dürüst insan hedefler; devlet yapısına karışmaz 500
285 #244162606 İslâm devleti diye bir şey yoktur 501
286 #244163057 Çatışma, doğru bilgi ile hareket edilirse önlenebilir 502
287 #244163517 Peygamberi doğru şekilde örnek almak: din devlete karışmaz 503
288 #244163226 Tercihleri farklı olsa da dini bilen insanlar kolay anlaşırlar 503
289 #244163724 Evrensel değerler: Laiklik ve demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan hakları 504
290 #244163831 Din ve laiklik ticaret metaı olmaktan kurtarılmalıdır 505
291 #244164675 Korku merkezli ve ayrıştırıcı iki dil: Türkiye'deki siyaset dili ve din dili 506
292 #244166005 Korku-egemen din anlayışı ve içtihat kapısının kapanması 507
293 #244165269 Bu toplum, son iki asırdır korkularla yaşamakta 507
294 #244166372 Korkularımızın çoğu, öğrenilmiş korkulardır 508
295 #244166226 Korku, takiyyeyi doğurur 508
296 #244166792 Türkiye'deki din ve siyaset dilinin korkudan ve şiddetten arındırılması gerekiyor 509
297 #244167481 Kur'an, bir hukuk kitabı değildir 511
298 #244168015 Hukuk, fıkıhta yer alabilir ama dinle özleştirilmemelidir 512
299 #244167780 Hz. Peygamber'in üstlendiği siyasi liderlik beşerîdir, dinî değildir 512
300 #244168459 Halifeliğin İslâm'ın bir parçası olduğunu dayatmak, İslâm'ın evrenselliği ile bağlaşmaz 512
301 #244169681 İslâm, siyasî meseleleri insana bırakmıştır 516
302 #244172483 Cihatın gerçek anlamı 517
303 #244171492 Maziyi kutsallaştırdık ama demokrasi kültürü oluşturamadık 517
304 #244172860 Cihatın gerçek anlamı 518
305 #244173483 İslâm'da asıl olan, hayat ve barıştır; ölüm ve savaş değildir 519
Din İnsan ve Anlam Arayışı, Hasan Onat’ın okuduğum ilk kitabı oldu.
*****
Gerek içeriğin yüklü, kitabın hacminin büyük oluşu, gerekse bayram tatili ve beraberindeki yolculuklar nedeniyle kitabı okumam biraz uzun sürdü ama normal şartlar altında okuma hızına bağlı olarak 5-10 gün içinde okunabilecek bir eser. Muhtelif köşe yazılarının Sönmez Kutlu danışmanlığında, Dr. Betül Yurtalan tarafından özenle tasnifi, derlenmesi ve düzenlenmesi ile meydana getirilmiş. Kitabın içeriğinde yer alan konuları #244814837 iletisinde veya aşağıda listelenmiş olan alıntılar çizelgesinde görebilirsiniz.
*****
Din, felsefe, tarih, insan ve anlam arayışına dair önemli tespitler içeren bu önemli ve değerli çalışmayı değerlendirmeye ve yorumlamaya nereden başlasam bilemiyorum. 526 sayfası bulunan bu kitaptan not aldığım ve alıntıladığım konuları burada değerlendirmeye kalksam, ortaya çıkan metin, ya uzunluğundan dolayı pek çok okur tarafından şöyle bir “scroll down” yapılıp es geçilecek ya da benim birikimimin ve belagatimin yetmeyeceği beyhude bir paralanmanın ötesine geçmeyecek.
Kitabı okuduğum süre içinde maruz kaldığım toksik ortamlar, Hz. Peygamberin (s.a.v) evliliklerine dair bir konunun polemik yapılması ve benim fikrime göre, muhatapların hiçbirinin makul, sağ duyulu ve ikna edici bir açıklama yapamayışı ancak bunun yerine karşı tarafı yobazlıkla veya inançsızlıkla tahkir etmesi, ve bir millî maç sonrası yapılan bir sevinç gösterisinin (masum ya da doğru olduğunu iddia etmiyorum; düşüncesiz ve yersiz buluyorum ama niyetim burada bunu tartışmak değil) kimilerini konsolide ederken kimilerini ise küstürdüğüne, gene görmekten bıkıp usandığımız toplumsal ayrışmaların sürüp gittiğine, bu yetmiyormuş gibi gündemin önüne geçip, ülkenin çözülmeyi bekleyen bütün sorunlarını adeta buzluğa kaldırmasına şahit olmam da cabası oldu.
Kitabı okumamın yukarıda belirttiğim nedenlerle biraz uzun zamana yayılmış olmasının da etkisiyle olsa gerek, kitabı okumaya başladığım ilk günlerde duyduğum hayranlık, yerini zamanla okumakta olduğum kitaptakiler dahil, zihnimle yolu kesişen tüm fikir, düşünce ve varsayımları sorgulama eğilimine bıraktı. Kitapta ilerledikçe kâh alkış tuttuğum, kâh tam anlamıyla ikna olmadığım kısımlara da denk geldim. Demem o ki; konusu din, insan ve toplum olan bir kitapta herkesin her an bam teline dokunacak, peşinen ve amasız/fakatsız kabul görecek bir şeyler söylemek veya bulmak, böylesine ayrışma ve kutuplaşma potansiyeli bulunan, zanla hareket edip çok kısa sürede yüceleştirmeye veya şeytanlaştırmaya meyilli bir toplumda hiç de kolay değil.
Daha kısa bir metinle daha çok şeyi daha güzel biçimde anlatabilmek isterdim ama o söz sultanı maalesef ben değilim.
Bu nedenle çok organize biçimde olmasa da kitaptan aklımda kalan en önemli konuları ifade etmekle yetinmeyi uygun buldum.
************************************************************************************
Din, insan hayatına anlam kazandırır ve kendi gerçek anlamını da insanla bulur. Dinin insan için var olduğu gerçeğini görmezden gelmek, hem dine hem de insana haksızlıktır (#242814432).
Dini öğrenmek ve anlamak, bir Yaratıcı fikrini benimseyip benimsememe tercihinden bağımsız olmak üzere, toplumsal huzurun ve uzlaşmanın önemine inanan her entelektüelin ortak sorumluluğu. Topluluklara kanaat önderliği yapma, toplumların yönetiminde söz alma idealini taşıyan herkes için bu adeta kaçınılmaz bir gereklilik (#244163226)
Yazarın da ifade ettiği gibi; dini konularda bilgili olmak, dindar olmayı gerektirmediği gibi; din kavramını reddetmeyi tercih edenler de dini tamamen dışlamamalı.
Bilgi en yalın ve temel haliyle “vahyi” (ilahi) ve “beşerî” (insanî) bilgi olarak iki kategoride değerlendirilebilir. Bu bağlamda; Yaratıcının elçisine vahiy yoluyla gönderdiği kutsal kitap, -ki Müslümanlar için bu elçi Hz. Muhammed (s.a.v) ve kitap da Kur’an-ı Kerim oluyor- vahyi bilgileri içermekte. Peygamber’den rivayet edilen hadisler, bilim insanlarının çalışmaları sonucu ulaştığı teoriler, bilgiler ve bu kitap özelinde Hasan Onat’ın aktarmış olduğu, veya ben dahil herhangi bir okurun yaptığı her türlü değerlendirme, vardığı her bir sonuç “beşerî” nitelikte (#243048919)
Burada iki önemli konu var: Birincisi; her ne kadar içeriği itibariyle vahyî nitelik taşısa da, Kur’an yer verdiği kıssalar, geçmiş peygamberlerin yaşadıkları ve ettikleri dualar, Allah’ın kullarına hitaben yaptığı uyarılar, bulunduğu vaatler, günlük yaşamı başka hiçbir referans olmaksızın yönlendirme işlevini üstlenmemektedir. Kur’an ve İslâm en doğrudan ifadeyle iyi, doğru, dürüst, güzel ahlâklı, erdemli insanları ve toplumları hedeflemektedir. Ancak ne İslâm dini ne de Kur’an, devletlerin yönetiminde veya insanların arasındaki ilişkilerde hukuki bir metin veya egemen bir erk rolünü üstlenmemektedir.
İkincisi; Hz. Muhammed, elçi gönderildiği toplumun köklü bir devlet kültürüne sahip olmamasından dolayı, ihtiyaçlar doğrultusunda, peygamberlik dışında bir devlet başkanı rolünü üstlenmek durumunda kalmıştır. Ancak, vahiyle bildirilen konular dışında, aldığı kararlarda öncelikle her işin uzmanına danışmayı, bazı durumlarda da toplumsal mutabakat/uzlaşma doğrultusunda hareket ettiği görülmektedir. Sahabeler, Hz. Muhammed’in yapılmasını önerdiği/istediği hususlarda öncelikle “vahye uygunluğu” gözetmiş; Kur’an’da belirtilmeyen konularda ise meşveret ve içtihat mekanizması işletilmiştir. Dolayısıyla; peygamberlerinki de dahil olmak üzere, vahiyle bildirilen konular dışındaki hiçbir beşerî fikir, değerlendirme, karar, eylem muhakeme ve sorgudan muaf değildir.
*****
Kur’an, anlaşılmak için indirilmiştir. Herkes bilgisi, ilgisi, donanımı ve gayreti ölçüsünce ondan nasiplenecektir. Dolayısıyla “Kur’an’ın mealini okumak insanı şirk’e götürür” gibi hikmeti kendinden menkul değerlendirmelerin aksine, inandığını söyleyen her Müslümanın öncelikli çabalarından biri, kendisine gönderilen ilahi mesajlar manzumesini okuyup anlamak ve içselleştirmek olmalı; insanın Kur’anla ilişkisi sadece tilavet meclislerinden ibaret olmamalıdır. İlk mesajı “Oku” olan bir kutsal kitabın içeriğinin anlaşılmaya çalışılmasının menedilmesi, özünde hiçbir rasyonellik barındırmamaktadır. Yazar, Kur’an’ı anlamadan okumayı kavanozun dışından bal yalamaya benzetmekte; kişinin aklını kullanabildiği ve Kur’an’ı anlayabildiği ölçüde Müslüman olabileceğini ifade etmekte (#242889483, #243212867, #243214058, #243280854, #243280113, #243916875, #243933737, #244074828).
*****
Adalet, hukuk, demokrasi, insan hakları, özgürlük, çevreyi koruma gibi evrensel değerleri ithal kavramlara indirgeyip onlara tavır almak, ya cehaletin ya da art niyetin göstergesidir. “Alemlerin Rabbi”nin gönderdiği ve evrensel nitelik taşıdığı ifade edilen bir dininin ve kitabının bu kavramların karşısında yer alması düşünülemez. Bir şey akla, mantığa, bilime uygun değilse zaten İslâm’a ve Kur’an’a da uygun değildir. Aynı şekilde adaletin, özgürlüğün bulunmadığı bir iklimde İslâm’dan bahsetmek de mümkün değildir (#244163724, #244163831, #243890720, #242945328, #243187705).
*****
(...) Toplumsal hayatın insanlara mutluluk ve başarı getirebilmesi, dinin, hukukun ve ahlâkın birlikte etkin olmasına bağlıdır (#243278063).
*****
Kur’an’daki kurucu ilke “adalet”tir. Adaletsizlik, baskı, tahakküm ve hukuksuzluk, hoşnutsuz ve öfkeli insanlar ortaya çıkarır. Adaletin olmadığı yerde ne huzur ve asayiş sağlanabilir ne de kalıcı değerler üretilebilir. Medeniyet değer üretmekle inşa edilir. İnsanları Habeşistan'a hicret ettiren, adalet ve özgürlük arayışıdır. İslâm dünyasının mevcut pratiği, özgürlük ve güven ortamını yaratamamış; demokrasi kültürünü geliştirememiş; dinî jargonlar eşliğinde kullanılan ayrıştırıcı siyaset dili her türlü keyfiliği “kutsallık” muhafazası altında meşrulaştırmış; korku egemen bir düşünce yapısı kurumsallaştırılmış; hukukun üstünlüğü ve adaletin tesisine gereken özen gösterilmemiş; tüm bunlar İslâm coğrafyasında gerilimin, şiddetin, çatışmanın ve terörün hiç gündemden düşmemesi sonucunu doğurmuştur. Dinden beslenen şiddetin, dinden çok insanın sorunu olduğu ve şiddetten uzak durmanın insan olmanın sorumluluklarından olduğu ise ayrı bir gerçektir (#242881540, #243136555, #242882638, #244012782, #242893765, #242894032, #243186711, #244013362, #243139436 #242919901, #243128455, #243139858).
*****
Dinin içeriğini herkes kendine göre doldurdu. Din adına akıl ve bilim kötülenir oldu. Din adına geçmiş kutsallaştırıldı; gelenek dinleştirildi. Her şey gibi din de kelimenin tam anlamıyla bir ticaret metaı haline dönüştürüldü. Değerler sisteminin içi boşaltıldı. Ülkemizde ve pek çok Müslüman coğrafyasında din ayrıştırıcı hale geldi. Din, çoğu durumda siyasal ideolojiye indirgenmekte. Din adına konuşanlar, toplumu yaşamdan soğutuyorlar. Çarpık din anlayışı yüzünden Müslümanlar hemen her alanda geride kaldı. Peygamberi anlamak, onu örnek almak yerine sadece şekilde onu taklit etme yanılgısına düşüldü. Salih amel, sadece ibadetlere indirgendi. Vicdanlar köreldi, kalpler mühürlendi, insanî hassasiyetler yitirildi. Müslüman toplumlar paramparça ve içler acısı bir görüntü içinde (#243128054, #243134187, #244061534, #242944994, #243049079, #243133815, #243136926, #243134633, #243141531, #243149888, #243150370, #243154621, #243155837, #243155698).
Bu bağlamda, pek çok olumsuzluğun, ayrışmanın, kısır çekişmelerin sarmalında sıkışan; bilim, sanat, teknoloji gibi birçok alanda yeterli ilerlemeyi gösteremeyen, son dinin temsilcileri olarak bulunması gereken noktanın çok uzağında kalan İslâm dünyası, Batı'nın bugün ulaştığı noktayı borçlu olduğu "eleştirel düşünce" kavramıyla tanışmak, daralan düşünce ufkunu genişletmek, sağlam, tutarlı ve gerçekçi bir öz eleştiri mekanizmasını harekete geçirmek, -ne kadar sancı verse de- özüyle, geçmişiyle, yanlış pratikleriyle yüzleşmek zorundadır. Artık şanlı geçmişte gezinmenin, yazarın ifadesiyle "mazide tatil yapmanın" bugüne ve yarınlara katacağı bir şey kalmamıştır. (#243130358)
*****
Yeryüzündeki hemen her topluluğun yaptığı gibi, her mezhep de kendi subjektif tarihini inşa etmiştir. Mezhepler, ülkemizin ve Müslüman toplulukların bir gerçeğidir; özü itibariyle her biri dinin birer yorumlanış ve anlaşılma şeklidir; siyasal ideolojiye dönüşmediği sürece zenginliktir ancak maalesef günümüz pratiğinde dinin yerine konmakta, hizipleşmenin ve ayrışmanın nedeni olmaktadır. Mezhep çatışmasını önlemenin en kestirme yolu din ve siyasetin birbirinden ayrılmasıdır (#242998530, #244062657, #244074248, #244151681, #244153449, #244153390, #244156438)
*****
İSLAM’DA VE KUR’AN’DA ÖNGÖRÜLEN İDEAL MÜSLÜMAN:
• Geçmişi doğru ve sağlam bilgi kullanarak değerlendirme gayretindedir (#242806480).
• Zanla hareket etmez; düşünce, söylem, eylem ve inancını doğru bilgi üzerine inşa etme eğilimindedir (#243002586, #243278173).
• Anlam odaklıdır (#242848796).
• Sevdiği şeyleri putlaştırmaz (#243201453).
• Neye niçin inandığını ve neyi niçin yaptığını çok iyi bilir; bilgi temelli ve sağlıklı bir iman arayışındadır; bilerek inanmak, bilinçli yaşamak gayretindedir (#243135208, #243141236, #234935247).
• Bilgiye açıktır; her fırsatta düşünür, sorgular, muhakeme eder; çünkü Kur’an’ın bunları yapmaya davet ettiğini bilir; akla sırt çevirmez (#243278826, #243211044, #244011543).
• Niyet-söz-eylem birliğine önem verir (#242808616).
• Farkındalık sahibidir veya farkındalık sahibi olma gayreti içindedir (#242809172).
• İyi, doğru, dürüst, erdemli, kendini bilen insan olmayı en büyük başarı olarak görür (#242818141, #242830676, #242828841).
• İslâm'ı doğru öğrenmek, anlamak, yaşamak gayreti içindedir (#243083351).
• Kur’an’ı anlama ve içselleştirme gayreti içindedir (#243212867, #244074828).
• İlimin, tüm Müslümanlara farz olduğunun, bildiği kadar Müslüman olabileceğinin bilincindedir (#242881776, #242949113).
• Adildir (#243136555).
• Öldürmez, gasp etmez, iffetlidir (#242994527).
• Yalan söylemez, aldatmaz, sözünden dönmez ve güveni kötüye kullanmaz; bunların münafıklık alameti olduğunu bilir (#243156249).
• Emin, güvenilir ve önyargısızdır (#243049012, #243049020).
• Kibirden uzak durur (#243278695).
• Siyasetin veya dinleştirilen geleneklerin korku temelli ve ayrıştırıcı dilini kullanmaz; bu dile teslim olmaz (#243135514).
• Salih ameli sadece ibadetlerden ibaret görmez; ayrım yapmaksızın, başkalarının hayatına da güzel dokunuşlar yapmaya çalışır (#243150370).
• Kadına değer verir, çocukları gelecek olarak görür (#243202560, #243203167, #243197817, #243206290).
• Kendi kişisel yaşamında ve çevresinde huzur ve güven ortamını tesis etmeye önem verir (#243139858).
• Her türlü zemin, ortam ve olayda doğruyu görebilme ve savunma erdemini gösterebilme gayreti içindedir (#243139989).
• Tembellikten, şiddetten uzak durur (#243136014, #243136253).
• Sorgulamanın, günah veya inkâr olmadığını bilir (#243048742).
• Yaratılanı Yaratandan ötürü sever (#242920032).
• Çevreye karşı duyarlıdır ve toplumsal farkındalık için gayret içerisindedir (#242992399).
• Hür, özgür ve bilinçlidir (#242959196).
• Düşündüğünü, doğru bildiğini, inandığını yapıcı bir üslupla tartışmayı zarar değil, kazanç olarak görür (#243083604).
• Peygamberin sünnetine uyması taklitten ibaret değildir; tanıyıp, anlayıp örnek alma şeklindedir (#244010692).
• İktidar hırsı yoktur; çünkü İslâm’da herhangi bir egemenlik iddiasının güdülmediğini bilir (#244112279).
• Yönetici olarak bulunuyorsa: fakirlerin bedduasından kaçınır; halkı incitmez; Hakk'ın yolundan çıkmaz; ahlâklıdır; cömerttir; garibi hoş tutar; zulüm ve haksızlık yapmaz; halkın durumundan her zaman haberdardır; halk için yürütülen hizmetlerin doğru, meşru ve hakkaniyetli biçimde gerçekleşip gerçekleşmediğini denetler; adil olurlar; rüşvet almaz, aldırmaz; meşru olmayan iş yapmaz (#244151381)
SAYFA NUMARALARI VE KONU BAŞLIKLARINA GÖRE
KİTAPTAN YAPILAN ALINTILAR:
Sıra
no Alıntı Konu sayfa no
1 #242806480 Geçmişi doğru anlayamayan Müslümanlar 15
2 #242806344 Bulanlar arayanlardır 15
3 #242806907 Din, insan hayatına anlam kazandırır 20
4 #242807396 Bilim, Felsefe ve Din 22
5 #242807919 Hayatın anlam basamakları 24
6 #242808187 Viktor Frankl ve Hayatın Anlamı 24
7 #242808616 Niyet-söz-eylem birliğinin yokluğu 26
8 #242809172 Farkındalık yoksa, dinin de yardımı olmaz 31
9 #242812980 İnsan olma sınavı ve Tevhid 32
10 #242814432 Din, insan için vardır 34
11 #242814367 Ölüm ve insanın anlam arayışı 34
12 #242816667 Herkes kendi gözüyle görür 35
13 #242817174 İman, akıldan bağımsız değildir 40
14 #242818141 İnsan ve doğruluk dürüstlük 40
15 #242818283 Kendini kandırma, bütün sorunlara kapı açar 41
16 #242818625 Kalbin mühürlenmesi 42
17 #242826316 Bilmek yetmez, tercihler belirleyicidir 43
18 #242819109 Varlığını farkedemeyen, birey olamayanlar 43
19 #242828841 En büyük erdem kendini bilmektir 44
20 #242828616 Kendini tanımak 44
21 #242829726 Tolstoy okumak 45
22 #242829224 Anlam arayışı, insana mahsustur 45
23 #242830358 İman, Paul Tillich, "Var olma Cesareti" 46
24 #242830676 İslâm'da, doğru ve dürüst olmak esastır 47
25 #242848849 Emerson'un başarı tanımı 49
26 #242848883 Başarmak, insan olmaktır 49
27 #242848796 Anlam odaklılık kalıcılığı sağlar 49
28 #242848940 İnsan olmanın göstergesi 52
29 #242871464 İslâm'ın Müslümanlarla Sınavı 57
30 #242881776 İlim, bütün Müslümanlara farzdır 60
31 #242881955 Kur'an ve önceki peygamberler 60
32 #242881540 Kur'an'daki kurucu ilke "adalet"tir 60
33 #242882638 Medeniyet, değer üretmekle inşa edilir 61
34 #242882469 Camiler... 61
35 #242889483 Kur'an anlaşılmak için indirilmiştir 64
36 #242890061 Özgürlük bilinci ve sorumluluk 65
37 #242890869 Özgürlük ve İslâm 67
38 #242891966 Müslümanlarda birey bilinci 69
39 #242893482 Adalet, Din, Devlet 71
40 #242893765 Adalet yoksa insanlık da olmaz 71
41 #242894235 Yargı ve hukukun üstünlüğü 72
42 #242894032 Adalet, insanca yaşamak için şarttır 72
43 #242894823 Sosyal devletin önemi 74
44 #242895180 Tarih ve geçmiş 77
45 #242916214 Kendini bilmek 78
46 #242916254 Olayları yönlendirebilme 78
47 #242916273 Kadir Gecesi 79
48 #242916318 Kalıcı başarı 82
49 #242919770 Müslümanlar ve özgürlük sorunu 83
50 #242916339 Değer üretebilmek ve kalıcı başarı 83
51 #242920032 Yaratılanı Yaratan'dan ötürü sevmek 84
52 #242919901 Adalet ve özgürlük yoksa İslâm da yoktur 84
53 #242920173 Güzel bir bayram mesajı 85
54 #242920452 İslâm, ilkeli insan ister 86
55 #242920624 İslâm, bir insan olma projesidir 86
56 #242921750 İslâm'da sorumluluk bireyseldir 87
57 #242944435 Günümüz Müslümanlarında özgürlük sorunu 89
58 #242945328 Adalet ve özgürlük yoksa İslâm da yoktur 90
59 #242944994 Geleneğin dinleşmesi, dinin folklorlaşması 90
60 #242945752 İnsan, bildiği kadar insandır 91
61 #242945517 Postmodern dünyaya İslâmın verebilecekleri 91
62 #242949653 Yaratıcılığı engellenen insan mutlu olamaz 93
63 #242949113 Bildiğimiz kadar Müslüman olabiliriz 93
64 #242956601 Yaratıcı etkinlik ve hayatın anlamı 94
65 #242956279 Engellenmişlik hissi, öfke doğurur 94
66 #242959196 Hür, özgür, bilinçli insan 95
67 #242975918 Aklı olmayanın dini de yoktur 98
68 #242992625 Doğal ve organik yaşamak 100
69 #242992399 Çevreye karşı duyarlılık ve toplumsal farkındalık 100
70 #242992889 Tanrı kavramı çarpık olunca... 101
71 #242992799 Din istismarı doğru bilgi ile önlenir 101
72 #242993565 Dinin etki çemberi 102
73 #242993857 Cehalet en büyük tehlikedir; hele dinde olursa... 102
74 #242994527 Mümin; öldürmez, aldatmaz, gasp etmez, iffetlidir 103
75 #242995012 Doğal olaylar insan faktörü ile afete dönüşür 105
76 #242995256 Afetler "Takdir-i İlahi" mi? 106
77 #242995621 Doğru bilgi ve doğru düşünme 108
78 #242996239 Malûmata mahkûm olmak 110
79 #242996534 Akıl, özgürlük, insanca yaşamak ve din 111
80 #242997771 Bilinçsiz/temelsiz dindarlık ve din karşıtlığı 114
81 #242998530 Her mezhep kendi tarihini inşa etmiştir 119
82 #243002010 Bilgi kirliliğinden kurtulma 119
83 #243002586 Müslüman zanla hareket etmez 120
84 #243002506 Hikmetinden sual olunmalıdır 120
85 #243004784 Yaratıcının varlığı muhakeme ile keşfedilebilir 125
86 #243005186 Akıl ve inanç 126
87 #243048742 Sorgulamak, günah veya inkâr değildir 128
88 #243048855 Doğru bilgi ve aklı iyi kullanmak özgürleştirir 128
89 #243048919 Vahyi bilgi ve beşerî bilgi 128
90 #243049012 Müslüman emin, güvenilir, önyargısız olmalıdır 129
91 #243048958 İslâm'ın olduğu yerde din, akılla ve bilimle çelişemez 129
92 #243049079 Geleneğin dinleşmesi, din tüccarına yarar 130
93 #243049020 Gerçek Müslüman, çevresine güven verendir 130
94 #243083351 İslâm'ı doğru öğrenmek, anlamak, yaşamak 131
95 #243083604 Korkan insan tartışamaz 132
96 #243084990 Cehalet ve korku toplumunda yüksek değerler buharlaşır 132
97 #243084682 Din adına öğretilmiş korkularımız 132
98 #243085501 Bilim, Felsefe ve Din 133
99 #243085873 Hukukun üstünlüğü ve toplumsal barış 134
100 #243086234 Din ve bilim 134
101 #243087257 İnsanın varlık sebebi 138
102 #243086506 Bilgiyle özgürleşemeyenler, birbirlerini yok ederek tatmin olur 138
103 #243087719 Kant'ın Aklın kullanılması adına insanlığa seslenişi 138
104 #243088393 Popper'in bilimde kesinlik arayışı değerlendirmesi 142
105 #243088075 Bilimin gücünün asıl kaynağı 142
106 #243088539 Din konusunda bilgi edinmek, insani bir sorumluluktur 143
107 #243088863 Din kimsenin tekelinde değildir. 143
108 #243089427 Din, bilim ve insan 144
109 #243089314 Teknoloji gelişti ama ahlâk geriledi (Toynbee) 144
110 #243126169 Sorun, insanın kendisi, hırsı ve açgözlülüğüdür 146
111 #243126585 Toplumun kutuplaşması 147
112 #243126640 Din ve Bilim 147
113 #243126932 Müslümanların bilimsel zihniyetten uzaklaşması 148
114 #243127907 Rasyonel ve sağlam fikirler eleştiriden korkmaz 151
115 #243127750 Doğru bilgiden yoksun dinde, anlama devreden çıkar 151
116 #243128054 Dinin içeriğini herkes kendine göre doldurdu 152
117 #243128455 Dinden beslenen şiddet, dinden çok insanın sorunudur 155
118 #243129486 Barış dini İslâmda cihatın gerçek anlamı 156
119 #243129689 Büyük cihat / küçük cihat 157
120 #243130164 Fıkhın ve geleneğin dinin yerini alması 159
121 #243130358 Bilgiye hâkim olmanın yolu, eleştirel düşünceden geçer 161
122 #243130582 Kutsallık zırhına bürünmüş yanlışlıklar 163
123 #243134187 Türkiye'de dinin ayrıştırıcı hale gelmesi 164
124 #243133815 Dindeki bilinçli fakat akıldışı kutsallaştırma 164
125 #243134633 Din adına konuşanlar, toplumu yaşamdan soğutuyorlar 166
126 #243134764 Cehaleti teşvik, İslâm'a ihanettir. 166
127 #243135208 Kur'an'ın hedeflediği insan tipi 173
128 #243135893 Demokrasi kültürü geliştirilebilirse, din sorun olmaktan çıkar (Endülüs Müslümanları örneği) 176
129 #243135514 Siyasetin ayrıştırıcı dili, dini jargonlarla meşrulaştırılmamalı 176
130 #243136014 Bizim sorunumuz biraz da tembellik 177
131 #243136253 Şiddetten uzak durmak, insan olmanın sorumluluklarındandır 179
132 #243136555 Adaletsizlik, şiddet ve terörün en önemli gıdasıdır; İslam ise adil olmayı emreder 180
133 #243136926 Dini siyasal ideolojiye indirgemenin önüne geçilmelidir 183
134 #243137491 Çocuklar geleceğimizdir 183
135 #243137062 Müslüman insan profili ve salih amel 183
136 #243137997 Çocuklar (Mehmet Çınarlı'nın şiiri) 184
137 #243139346 İslâm'ın özgürleştirici boyutu ve pratikteki müslüman kafa 186
138 #243139436 İslâm dünyasının mevcut pratiği, özgürlük ve güven ortamını yaratamamıştır 187
139 #243139734 Dinde zorlama yoktur, olmamalıdır 187
140 #243139858 Müslümanlar güven ortamı oluşturmalı ki korkular kurumsallaşmasın 188
141 #243139989 Müslüman doğruyu görebilme ve savunma erdemini gösterebilmelidir 191
142 #243140469 Müslüman coğrafyalarda insanın, hayatın, barışın pratikteki yeri 193
143 #243140193 Müslüman kültürün aşamadığı hastalıklı düşünce yapısı 193
144 #243140797 Cesaretin tanımı 196
145 #243141129 Tanrısal yaratıcılık ve insanî yaratıcılık 197
146 #243141236 Bilgi temelli, sağlıklı iman 197
147 #243141531 Müslümanlar niçin geri kaldı? (çarpık din anlayışı) 198
148 #243141692 Dinin dinamik boyutu 198
149 #243142056 Müslümanlar "Oku!"yorlar mı? 199
150 #243144459 Din sorun olmaktan nasıl çıkar (Müslümanlar İslâmla barıştığında) 201
151 #243142282 Çarpık din anlayışının yol açtığı sonuçlar 201
152 #243144913 Dinle ilgili hiçbir sorun çözümsüz değildir. 202
153 #243145450 Bilgiden yoksun, korku merkezli din anlayışı 203
154 #243145109 Korku merkezli din anlayışı istismarı beraberinde getirir 203
155 #243146016 Din bireyseldir; zorlama olmaz; dileyen inanır, dileyen inanmaz 204
156 #243146129 Ders, siz öğrenene kadar devam eder 205
157 #243148731 Dinsel iletişimle ilgili bazı sorunlar 208
158 #243148927 Ayrılıkçı duruşların din sayesinde meşruiyet kazanması 213
159 #243149205 Kimler Müslümandır? 213
160 #243149480 Peygamber zamanında zümreleşme yoktu 214
161 #243149888 Sünnete uymak, peygamberi taklitle değil, onu örnek almakla olur 214
162 #243150195 İslam kimsenin, hiçbir grubun tekelinde değildir 215
163 #243150370 Salih amel, ibadetlere indirgenmiştir 216
164 #243154223 Dürüst, dosdoğru olma hasletini yitirdik 217
165 #243154694 Cehaleti ödüllendirmek, ahmaklıktır 219
166 #243154484 Gerçekleri görmemeye çalışmak, gerçek cahilliktir 219
167 #243154621 Kalp mühürlenmesi 219
168 #243154847 Müslümanların İslâm'a olan "büyük iman"larına ne oldu? 220
169 #243155698 Müslümanlar paramparçadır 221
170 #243155995 Münafıklık 222
171 #243155837 Körleşen vidanlar, yitirilen insani hassasiyetler 222
172 #243156249 Münafığın üç alameti 223
173 #243186711 Adaletin olmadığı yerde kalıcı değerler üretilemez 232
174 #243187705 Özgürlüğün olmadığı yerde İslâm olmaz! 253
175 #243197817 Çocuklarına değer vermeyen toplumlar 261
176 #243199318 Aile kurumunun küresel ölçekte zarar görmesi 265
177 #243200100 Ailenin yeniden işlevsel hale getirilmesi 269
178 #243201453 İnsanın sevdiği şeyleri putlaştırması 270
179 #243202465 Sağlıklı sevgi, insanı özgürleştirir, yüceltir 272
180 #243202560 Kadına verilen değer, toplumların gelişmişlik düzeyini gösterir 273
181 #243203167 Müslüman toplumun kadın konusundaki çelişkileri 274
182 #243203568 Toprak insanları eşitler 274
183 #243205050 Kur'an kadınların şahitliğini kabul etmiyor mu? 278
184 #243206290 Kadına ve çocuğa yönelik olumsuz davranışlar 279
185 #243205346 Müslüman kültür ve kadın 279
186 #243206505 Kadınlar din alanında görünürleştikçe, şiddet de azalacaktır 282
187 #243206908 Anne-babanıza, çocuklarınızdan görmek istediğiniz davranışı gösterin 284
188 #243208676 "Ataların dini" zihniyeti 293
189 #243209707 Hayat; iyiyi, doğruyu ve güzeli gerçekleştirme sınavıdır 297
190 #243211044 Kur'an, insanı her fırsatta düşünmeye çağırmaktadır 302
191 #243212867 Kur'an anlaşılmak için gönderilmiş bir kitaptır 304
192 #243214058 Kur'an'ın ancak âlimlerin anlattığı kadarının anlaşılabileceği yalanı 307
193 #243277829 İnsanlığın geleceğin biliminden ve teknolojisinden beklentisi 322
194 #243278063 Toplumsal mutluluk ve başarının üç anahtarı: din, hukuk ve ahlâk 323
195 #243278173 Zanla hareket etmek tehlikelidir 325
196 #243278430 Müslüman insan İslâm'ı önce kendisi için öğrenir 326
197 #243278547 Firavun zihniyeti 327
198 #243278695 Gurur ve kibirin kaybettirdikleri 328
199 #243278826 Bilgiye açık olma 329
200 #243280854 Kur'an okumak 334
201 #243280034 İslâm'ı öğretme iddiasındaki kimseler Arapça'yı bilmelidir 334
202 #243279734 Dil olarak Arapçanın bir kutsallığı var mı? 334
203 #243280113 Anlamaksızın Kur'an okumak 334
204 #243845105 Zamana anlam kazandıran, "insan"dır 336
205 #243845264 İnsan; bildiği, değer üretebildiği, yaşatabildiği kadar insandır 336
206 #243846568 Müslüman kültüründeki çelişkiler ve şiddet damarları 337
207 #243917372 Kur'an'ı ve İslâm'ı anlama 340
208 #243890583 Kur'an anlaşılmak için indirilmiştir 340
209 #243916875 Kur'an kimsenin tekelinde değildir; herkes bir şekilde, az çok anlar 340
210 #243890720 Akla aykırı olan İslâm'a da aykırıdır 341
211 #234935247 Bilerek inanmak, bilinçli yaşamak 342
212 #243933737 Kişi; aklını kullanabildiği, Kur'an'ı anlayabildiği kadar Müslüman olabilir 343
213 #243933524 Doğru düşünmenin önündeki engeller 343
214 #243933969 Allah'ın varlığı 344
215 #243935233 Sevgi, ilgi, bilgi ve sorumluluk varsa sevgi olabilir 352
216 #243935073 Hz. Peygamber'i sevmek, onu tanıma ve anlama sorumluluğunu yükler 352
217 #243935673 Peygamber dahi siyasi ve sosyal işlerde kendi başına karar vermemiştir 353
218 #243936039 İslâm, doğrudan yana olmayı telkin eder 355
219 #243936502 İslâm'ın bir din olarak "egemenlik" iddiası yoktur 356
220 #243937154 İnsan, bildiği kadar özgür olur 361
221 #243976308 Hz. Muhammed (s.a.v) vahiy alan bir beşerdir 366
222 #243976475 Hz. Muhammed her şeyiyle "örnek" bir kimsedir (Öncü olmak, ilkeli olmayı gerektirir) 369
223 #243977168 Gerçek başarı 375
224 #243977032 Peygamberi örnek almak 375
225 #244009789 Dürüstlük ve adalet 376
226 #244009979 Peygamberin kullandığı dil, ayrıştırıcı değildi 378
227 #244010692 Sünnete uymak Peygamber'i taklit etmek değildir 384
228 #244011543 Akla sırt çeviren Müslümanlar 393
229 #244012782 İnsanları Habeşistan'a hicret ettiren, adalet ve özgürlük arayışıdır 397
230 #244013362 Hicret'in anlamının menkıbelere kurban edilmesi; anlaşılamaması 398
231 #244014174 Müslüman insan, Hz. Peygamber'i örnek alarak, geleceği tasarlayabilmelidir 399
232 #244014611 Bedir öncesinde Müslüman olmak, er kişinin harcuydı 401
233 #244015177 Sahabeyi doğru anlamak, eksik bilgiyle kutsallaştırmamak 401
234 #244015475 Güneşin doğuşu muhteşemdir ama insanlar batışını daha çok izler 403
235 #244016304 İnsanı ve Yaratıcıyı yeniden keşfetmeliyiz 405
236 #244016940 İnsanın üç dünyası: bildiğimiz dünya, kültür dünyası, zihnimizdeki dünya 409
237 #244017124 İnsan bildiğini ve tanıdığını özler 410
238 #244018266 Cesetlere basarak yükselmek, irtifa kaybıdır 413
239 #244060212 Giderek korku diline mahkûm olan insan 416
240 #244060335 Modernitenin insan hayatından götürdükleri 417
241 #244060539 Toprak , tohum ve filiz: bir yaşam modeli 423
242 #244060842 İnsanın varlığı, toprağa, tohuma, suya ve havaya bağlıdır 423
243 #244060720 Tarım toplumu, sanayi toplumu ve GDO'lu ürünler 423
244 #244061007 İnsan, Bütün'ün yansımasıdır 424
245 #244061534 Geleneğin dinleşmesi 427
246 #244062023 Bugünün Müslümanları yeni bir aydınlanmaya muhtaç 429
247 #244062343 İslâm dininin egemenlik iddiası yoktur 430
248 #244062092 Geleneği kutsallaştırmak, aslında onu yok farz etmektir 430
249 #244062794 Ders, siz öğreninceye kadar devam eder 432
250 #244062657 Mezhepler dinin kendisi değil; dinin anlaşılma biçimidir 432
251 #244064506 İslâm, hiç kimsenin, hiçbir mezhebin, hiçbir cemaatin tekelinde değildir 433
252 #244065053 Dini görüş ayrılıklarının çoğu çıkar ve siyaset temellidir 433
253 #244072625 Sağlıklı bir tarih bilinci 434
254 #244065766 Günümüz Müslümanlarının yaşadığı anlam daralması 434
255 #244074248 Peygamber zamanında grup, tarikat, mezhep vb. yoktu: Müslüman vardı 439
256 #244074828 Müslüman, Kur'an'ı içselleştirmeli 440
257 #244076280 Hiçbir âlimin hiçbir görüşü mutlak doğru olamaz 450
258 #244110376 Doğru bilgiye dayanan, sağlam fikirler eleştiriden korkmaz 454
259 #244110998 "Doğru", "sağlam" ve "güvenilebilir" tarih 457
260 #244111438 Gerçek anlamda tasavvuf ve İslâm 461
261 #244112279 İktidar hırsının vardığı nokta: Sıffin Savaşı ve mızrak ucunda Kur'an 465
262 #244112087 Kerbela'yı doğru anlamak gerekir 465
263 #244112624 Dinin siyasal bir ideolojiye indirgenmesi önlenmelidir 466
264 #244113099 Kur'an'daki kıssaların yoğunluğu tarihin önemini gösterir 466
265 #244133310 Kerbela'yı anlamak 469
266 #244151109 Cami, insanları cem etmiyor; Cami ve kutsallar üzerinden ayrıştırılıyoruz 480
267 #244151154 Müslüman tarih algısı sorunlu 480
268 #244151381 Sarı Saltuk'un Osman Bey'e nasihati 481
269 #244151206 Mağlup medeniyet travması ve ufuk daralması 481
270 #244151479 Kutsallaştırılan geçmiş, ihmal edilen "insan" 482
271 #244151623 Hariciliğin doğuşu 484
272 #244151681 Mezhepler, siyasal ideolojiye dönüşmedikçe, zenginliktir 485
273 #244153449 Din, mezhebe indirgenmekte, mezhep ise din zannedilmekte 487
274 #244153390 Mezhep kavramını doğru anlamak 487
275 #244153697 Sorunlardan beslenenler, kalıcı çözümün peşinde olamazlar 490
276 #244154049 Kırk katır kırk satır paradoksu: Kutsalllaştırmak veya yok saymak 490
277 #244154373 Her topluluk kendi subjektif tarihini inşa etmiştir 491
278 #244154617 Çatışma, doğru bilgi ile hareket edilirse önlenebilir 491
279 #244156206 Din alanında sanılanın çok ötesinde bir bilgi boşluğu vardır 495
280 #244156438 Mezhep çatışmasını önlemenin en kestirme yolu: din ve siyasetin ayrılması 495
281 #244154983 Din dili, siyasetin ayrıştırıcı dili ile bütünleşince böyle olduk 495
282 #244156877 Niçin uzlaşı kültürü yaratamadık? 497
283 #244159541 Güvenli bir gelecek, sağlıklı bir tarih algısıyla mümkündür 497
284 #244161685 Kur'an ahlâklı toplum, dürüst insan hedefler; devlet yapısına karışmaz 500
285 #244162606 İslâm devleti diye bir şey yoktur 501
286 #244163057 Çatışma, doğru bilgi ile hareket edilirse önlenebilir 502
287 #244163517 Peygamberi doğru şekilde örnek almak: din devlete karışmaz 503
288 #244163226 Tercihleri farklı olsa da dini bilen insanlar kolay anlaşırlar 503
289 #244163724 Evrensel değerler: Laiklik ve demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan hakları 504
290 #244163831 Din ve laiklik ticaret metaı olmaktan kurtarılmalıdır 505
291 #244164675 Korku merkezli ve ayrıştırıcı iki dil: Türkiye'deki siyaset dili ve din dili 506
292 #244166005 Korku-egemen din anlayışı ve içtihat kapısının kapanması 507
293 #244165269 Bu toplum, son iki asırdır korkularla yaşamakta 507
294 #244166372 Korkularımızın çoğu, öğrenilmiş korkulardır 508
295 #244166226 Korku, takiyyeyi doğurur 508
296 #244166792 Türkiye'deki din ve siyaset dilinin korkudan ve şiddetten arındırılması gerekiyor 509
297 #244167481 Kur'an, bir hukuk kitabı değildir 511
298 #244168015 Hukuk, fıkıhta yer alabilir ama dinle özleştirilmemelidir 512
299 #244167780 Hz. Peygamber'in üstlendiği siyasi liderlik beşerîdir, dinî değildir 512
300 #244168459 Halifeliğin İslâm'ın bir parçası olduğunu dayatmak, İslâm'ın evrenselliği ile bağlaşmaz 512
301 #244169681 İslâm, siyasî meseleleri insana bırakmıştır 516
302 #244172483 Cihatın gerçek anlamı 517
303 #244171492 Maziyi kutsallaştırdık ama demokrasi kültürü oluşturamadık 517
304 #244172860 Cihatın gerçek anlamı 518
305 #244173483 İslâm'da asıl olan, hayat ve barıştır; ölüm ve savaş değildir 519
··
1 +1'leme
·1.258 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.