10/10
2021 134. kitabı
Ulu Lou Andreas-Salomé’nin, aslında kendini anlattığı 70 sayfalık eseri. Freud, Paul Ree, Nietzsche ve Rilke gibi önemli isimleri kendine aşık etmiş, Freud tarafından ¨insani zaafların çoğu onda bulunmaz¨ şeklinde nitelenen, benim de ideal kadın tasavvurumun temeli olan Lou Andreas-Salomé... Özellikle atsız iki tekerlekli bir arabada, atların yerinde Nietzsche ve Paul Ree’nin bulunduğu ve arkalarında, oturma bölümünde kırbacıyla Lou Andreas-Salomé’nin göründüğü fotoğraf efsaneler arasındadır. Lou Salomé üzerine sayfalarca yazsam yine de yetmez, lakin biraz da kitaptan bahsetmem gerektiği için Salomé hakkında biraz daha konuşup kitaba geçeceğim. Modern anlamda bir feminist olarak tanımlanamasa da, ahlaki kurallara karşı duruşuyla, toplumsal cinsiyet normlarını ve stereotiplerini sorgulamasıyla, kadın-erkek eşitliğini savunmasıyla ve tanrısal duruşuyla bir rol model olmuştur Salomé. Salomé bir Olympe de Gouges değildir ama bir Rosa Parks’tır, saçmalığa ses çıkarma anlamında. Felsefi yaklaşımı, cinselliği geri plana atması ve insana değer vermesi, bilgiye açlığı ve entelektüel kimliği onu her kadının örnek alması gereken ve yüzyıllar boyu hatırlanacak bir ikon haline dönüştürür. Bu kitabında ise önce Paris'te başlayan sonra da Petersburg'da devam eden Fenya (Feniçka) ve Max Werner dostluğunu incelerken, psikolog olan Werner’in gözünden Fenya’nın, yani aslında Salomé'nin kişiliğini analiz ederiz ve Werner’in kadınlara bakışının nasıl değiştiğini... Zaten kitabın Salomé’nin yaşadığı bir deneyime dayandığını belirteyim. Kitapta Salomé’nin Nietzsche'nin evlilik teklifini neden geri çevirdiğin cevabını bulacaksınız. Kesinlikle herkesin Lou Andreas-Salomé ile tanışması gerektiğine, ama özellikle kadınların onu bir rol model almaları gerektiğine inanıyorum. Bu yolda bu kitap iyi
Feminizm kitaplarında sürekli adı geçen, hem kadın hakları savunuculuğuyla, hem de kölelik karşıtlığıyla tanınan Olympe de Gouges'un düşüncelerini anlamak için iyi bir kitap. Kadın ve kadın yurttaş hakları bildirisi ile yazdığı broşür ve mektuplara yer verilmiş. Üzerinden 3 asır geçmesine rağmen ortak noktaların bulunabileceği bu kitap kolaylıkla okunabilir.
Her çiçeğin bir mevsimi, her kitabın bir zamanı vardır. Haziranın tadını yeni hikâyelerle çıkarın.
Rahmetliyi lise yıllarımdan tanırım, aklımda hep “tam da devrinin adamı” nitelemesiyle kalmış. Eserde de düşüncelerime karşılık buldum. Renan’ın ulus kavramı üzerine konferansıyla birlikte Renan hakkında kısa bir girizgahla başlıyor eser. Dedim ya, tam da devrinin adamı; Saint Simon ve Comtelarla birlikte başlayan pozitif dünya algılayışı Renan’da bir nebze bilim dini algı olarak karşılık bulmaktadır. Nitekim soydaşı Rousseau gibi zihninde yeni bir din formu da şekillenmiştir: Bilim dini. Ulus üzerine tanımlamaları ise kendisinin düşünsel vatanı olarak beyan ettiği Almanya’nın bir Alman sorunsalı olan romantizminden de çokça etkilenerek kendisini geçmiş birliği ve şimdi iradesi olarak ortaya çıkmıştır. Gerçi eserde de ifade edildiği üzere Renan, düşüncede cesurken pratikte korkak fakat kurnaz bir insandır. Yer yer, duracağı yeri iyi kestiren Renan bir tutam romantizm eklenmiş bir idealisttir. Fakat şanslı bir idealist; unutmak halinin insan için önemi üzerine durup acıların birleştiriciliğinden dem vururken ölümünden sonra unutulması kendisini şanslı bir ölümsüz kılmıştır. Nitekim unutulmasaydı sonu soyadaşları Voltaire, Rousseau, Condorcet, Gouges gibi olabilirdi. Farkında olsa, kendisi de sevinirdi. Ezcümle, Renan bir dünya vatandaşıdır; yer yer ve bazen sık sık...
Olympe De Gouges, Devrim Dönemi'nde, Fransa'da yaşamış Feminist yazar. Kendisi Yurttaş Hakları Bildirisi'nin kadınlara gereken ayrıcalığı tanımadığını ifade ederek, "Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirisi" adıyla bir manifesto kaleme almıştır. Kadın haklarının yanında, o dönemki insan ticareti, siyahilere yapılan işkence ve kölelik gibi kavramları da eleştirip, bu duruma tepki olarak çeşitli yazılar ve afişler kaleme alıp halkın hassasiyetini artırmayı amaçlamıştır. Kendisi gerçek 'Cumhuriyet' kavramının bir destekçisi olarak sahte Cumhuriyetçileri sivri bir dille eleştirmiş ve 'Üç Oy Sandığı Veyahut Vatanın Selameti' adlı yazısından dolayı idama mahkum edilmiştir. Son anına kadar çizdiği yoldan geri adım atmayan Olympe, giyotine de dik bir başla ve onurlu bir duruşla gitmistir. Onun akıbeti de Hypatia'nınkine benzer olmuştur...
18. Yüzyıl gibi, henüz Feminizm ve Liberalizm gibi kavramların yeni yeni doğmaya başladığı bir devirde, bir kadının o dönem şartlarında vermiş olduğu mücadele takdire şayandır. Kendi Feminizm anlayışında salt erkek düşmanlığı yerine erkek ve kadının gerçek manadaki eşitliğini savunması, günümüzdeki bazı kesimlerce yanlış anlaşılan 'Feminizm' inancının da güzel bir örneğini teşkil etmiştir.
Kitap Olympe'nin bizzat kendisinin yazmış olduğu kaynakları aktarmakla beraber, Alfa Yayınevi'nden çıkan 'Kadınlara Ayrımcılığa Hayır' adlı eser de Olympe De Gouges'un hayatına yer vermiştir. Mezkur eser Olympe'nin hayatını biraz da kurguya yer vererek aktarmıştır. Bu anlamda ilk önce o eseri ( Kadınlara Ayrımcılığa Hayır) daha sonra da mevcut eseri (Kadın, Uyan!) okumak daha verimli olacaktır düşüncesindeyim.
Eseri sadece Feminizm'i savunan bir kitap niteliğinde değil de 18. Yüzyıl gibi geç bir dönemde, onurlu bir kadının sözde Cumhuriyetçilere karşı
Gazeteci yazarlar hep ilgimi çekmiştir.Yazarın kurguyu yaratırken o kurguyu genel olarak gerçek bir yaşamla ya da tarihle temellendirmesi o esere karşı ilgimi daha çok yoğunlaştırmıştır. Kadınlar kitabına gelince, Galeano tarihte adını bile duymadığımız egemen güçlerin belleğimizde kalmaması adına her türlü çabayı sarfettiği kadınları bizimle tanıştırıyor. Edebiyatın sanatın ordunun genel olarak dünyanın erkek egemen hükümdarlığına bazen erkek maskesi takarak giren bazen de bu çarka çomak sokup mevcut işleyişi dağıtan bu kadınlarla tanışmak mutlu etti beni.En çok şaşırdığım olaylardan biri ise Avrupa ve Batı dünyasında bir dönüm noktası olup sosyal akımı başlatan Fransız ihtilalinden bir kaç yıl sonra kadın hakları savunucusu Olympe de Gouges adlı kadın yazarın , kadınların da vatandaş olduklarına inanmayı sürdürmesin diye devrim tarafından giyotine gönderilmesi oldu. Geçmişin anı haline gelebilmesi için bunun dile getirilmesi gerektiği bilinciyle yazar kadınların ve tüm ötelenen gerçeklerinin sözcüsü olmuş.
10/10
2021 2. kitabı
Muhteşem bir kitap. Maalesef günümüzde Gouges kadar akıllı ve farkındalığa sahip olmayan birçok kadın var. Günümüz kadınlarına (ve erkeklerine) hasıl olan bayağılıktan nefret ediyorum. Artık Marx ve Engels'in ¨Dünyanın bütün işçileri birleşin¨ sözünü ¨Dünyanın bütün kadınları birleşin¨ olarak reforme etme vakti geldi. Ah bir de kadınlar bunun farkına varsa... Yine de dünyanın bütün kadınları birleşin !