Yazar:
Olympe de Gouges
Çevirmen:
Berna Günen
Tahmini Okuma Süresi:
4 sa. 12 dk.
Sayfa Sayısı:
148
Basım Tarihi:
23 Ekim 2019
Yayınevi:
Kırmızı Kedi Yayınevi
ISBN:
9786052985625
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
Tarih, 2 Kasım 1794.
Devlet adamı olmak istedi ama yasa onu, cinsiyetine yakışan erdemleri unuttuğundan dolayı cezalandırdı.
1789 yılında yayınlanan insan hakları bildirgesinde insan kavramına kadınlar dahil edilmediği için tabiri caizse ataerkil düzene karşı bir savaş başlatan kadın filozof.
Erkeklerin egemen olduğu bir dönemde ve kuralların erkeklerin ne istediği ve erkekler için dikte edildiği bir dünyada, bir kadın rahatsız olduğunda veya düzene karşı geldiğinde, genellikle takma adlara ve pek de tamamlayıcı olmayan diğer sıfatlara maruz kalır; kadınları daha iyi tahakküm altına alıp sınırlamayı ve susturmayı amaçlayan eski bir yöntem; aslına bakarsanız bu daha çok küçük oyuncuların işi ama cinsiyetçi bir dünyada daha fazla ne yapılabilir ki yani, vizyon meselesi tabii orası ayrı konu fakat dönemin kalitesi de ortada. Olympe de Gouges, kadının beyanıdır, günümüzde resmen hayalet ve az bilinen bir beyan olmasına rağmen. Deli, sapkın, hezeyanlı, ahlaksız veya ucube; "erkeksi" ayrıcalıklara karşı mücadele eden bir kadın olan Olympe'ya zamanının erkeklerinin taktığı lakap. Yaşandı, yaşanıyor. Henüz tam anlamıyla bittiğini söyleyemeyiz, özellikle Türkiye de yaşıyor isek. Fakat şu da bir gerçek ki, artık oyunun kuralları değişti.
Şimdi Olympe de Gouges davası hakkında olan araştırmalarımı aktaracağım.
Öncelikle adı, soyadı, yaşı, mesleği, doğum yeri ve ikametgahı sorgulandı. Adının Marie Olympe de Gouges olduğunu, otuz sekiz yaşında, edebiyatçı olduğunu, Montauban'ın yerlisi olduğunu, Paris, rue du Harlay, Pont-Neuf Bölümü'nde yaşadığını söyledi.
Katip, içeriği aşağıda yer alan suçlama eylemini okudu.
Antoine-Quentin Fouquier-Tinville, Devrim Mahkemesi'ndeki savcı, vb.
Polis yöneticilerinin, Louvet ve Baudrais'in imzası geçen 25 Temmuz tarihli emriyle, Aubry'nin dul eşi Marie Olympe
Olympe De Gouges, Devrim Dönemi'nde, Fransa'da yaşamış Feminist yazar. Kendisi Yurttaş Hakları Bildirisi'nin kadınlara gereken ayrıcalığı tanımadığını ifade ederek, "Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirisi" adıyla bir manifesto kaleme almıştır. Kadın haklarının yanında, o dönemki insan ticareti, siyahilere yapılan işkence ve kölelik gibi kavramları da eleştirip, bu duruma tepki olarak çeşitli yazılar ve afişler kaleme alıp halkın hassasiyetini artırmayı amaçlamıştır. Kendisi gerçek 'Cumhuriyet' kavramının bir destekçisi olarak sahte Cumhuriyetçileri sivri bir dille eleştirmiş ve 'Üç Oy Sandığı Veyahut Vatanın Selameti' adlı yazısından dolayı idama mahkum edilmiştir. Son anına kadar çizdiği yoldan geri adım atmayan Olympe, giyotine de dik bir başla ve onurlu bir duruşla gitmistir. Onun akıbeti de Hypatia'nınkine benzer olmuştur...
18. Yüzyıl gibi, henüz Feminizm ve Liberalizm gibi kavramların yeni yeni doğmaya başladığı bir devirde, bir kadının o dönem şartlarında vermiş olduğu mücadele takdire şayandır. Kendi Feminizm anlayışında salt erkek düşmanlığı yerine erkek ve kadının gerçek manadaki eşitliğini savunması, günümüzdeki bazı kesimlerce yanlış anlaşılan 'Feminizm' inancının da güzel bir örneğini teşkil etmiştir.
Kitap Olympe'nin bizzat kendisinin yazmış olduğu kaynakları aktarmakla beraber, Alfa Yayınevi'nden çıkan 'Kadınlara Ayrımcılığa Hayır' adlı eser de Olympe De Gouges'un hayatına yer vermiştir. Mezkur eser Olympe'nin hayatını biraz da kurguya yer vererek aktarmıştır. Bu anlamda ilk önce o eseri ( Kadınlara Ayrımcılığa Hayır) daha sonra da mevcut eseri (Kadın, Uyan!) okumak daha verimli olacaktır düşüncesindeyim.
Eseri sadece Feminizm'i savunan bir kitap niteliğinde değil de 18. Yüzyıl gibi geç bir dönemde, onurlu bir kadının sözde Cumhuriyetçilere karşı
Puan vermedi·148 syf.·
2026 198. kitabı
"Ta beşikten itibaren yavan bir cehalete mahkûm edilen biz kadınlar, çocukluğumuzdan itibaren bizlere tanınmayan rekabet imkânı, doğanın bizleri altında ezdiği sayısız rahatsızlık yüzünden fazlaca bedbaht, fazlaca talihsiziz.”. S:14
Fransız Devrimi sırasında kadınların erkeklerle eşit haklara sahip olması gerektiğini savunan, özgürlük, eşitlik ve adalet taleplerini dile getiren feminist bir manifestodur. Kitap, kadınların toplumsal ve siyasal hayattaki yok
sayılmasına karşı çıkar
Olympe de Gouges, "Kadın, uyan artık!" diyerek kadınları hakları için mücadele etmeye, kendi kaderlerini ellerine almaya ve ataerkil düzene başkaldırmaya çağırır.
Fransız Devrimi'nin "İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirisi"ne karşı, kadınların da aynı haklara sahip olduğunu savunan "Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirisi"ni sunar.
Kadınların eğitim, mülkiyet, siyaset ve yasal süreçler önünde erkeklerle eşit olması gerektiğini vurgular. Kadınların, çocukların ve ev hayatının
sorumluluğuna sıkıştırılmasına karşı çıkar.
Gouges, bu metinle erkek egemen anlayışa ilk ciddi feminist itirazlardan birini yaparak tarihe geçmiştir.
Kısacası, Kadın Uyan! kadın mücadelesinin temel taşlarından biri olarak, kadının birey olarak var olma savaşını anlatmaktadır.
İnsan yazdıklarından anlaşılır derler. Beni, okuyun beyefendi, Halka Mektup'umdan Ulus'a Mektup'uma kadar okuyun...s:9
10/10
2021 2. kitabı
Muhteşem bir kitap. Maalesef günümüzde Gouges kadar akıllı ve farkındalığa sahip olmayan birçok kadın var. Günümüz kadınlarına (ve erkeklerine) hasıl olan bayağılıktan nefret ediyorum. Artık Marx ve Engels'in ¨Dünyanın bütün işçileri birleşin¨ sözünü ¨Dünyanın bütün kadınları birleşin¨ olarak reforme etme vakti geldi. Ah bir de kadınlar bunun farkına varsa... Yine de dünyanın bütün kadınları birleşin !
Kadın, Uyan!Edebiyat
Feminizme ilk yaklaşımlar 17.yy’da ortaya atılsa da teorik olarak sahneye çıkışı 18. yy. sonları ve 19. yy. başlarına denk geliyor. Olympe de Gouges, 1790’lı yıllarda, 18.yy sonlarına tekabül eden, feminist söylemleriyle dikkatleri çeken bir yazar. Süfrajetleri hatırlarsanız, kadınların eğitim ve oy hakkı gibi toplumsal ve kişisel etkenlik alanlarından yararlanmaları konusunda direniş göstermeleri de kimi zaman Gouges hanımınki gibi tatsız ve adaletsiz bitti. “Kadınların darağacına çıkma hakkı varsa kürsüye çıkma hakkı da vardır” sözüyle, eğitim seviyesi çok yüksek olmamasına rağmen birçok cesaret örneği sayılacak bildirim yayınlayan ve oğlu tarafından ölünce reddedilen bir hanımdan bahsediyorum. Fransa’nın İhtilal dönemi yeterince kanlı ve entrikalı geçerken, zamanlaması ne kadar kötü ne kadar iyi bilinmez. Feminist söylemleri yüzünden histerik, siyahilerin hakları için yazdığı tiyatro ile fahişe, siyasi fikirleri yüzünden monarşi yanlısı olarak itham edilip, giyotinle idam edilmiş. Bu idamı gerçekleştirenler krallık değil yalnız, cumhuriyeti getirip, ihtilali ve devrimi başarıya ulaştırmak için, Devrim’de dökülen kanlardan çok daha kan döken Jakobenlerdir. Jakoben meselesine şimdi değinmeyelim ama şunu bilelim ki, devrimci Jakobenler, ihtilalde dökülen kandan çok daha fazla kan döken bir örgüttü. Bunun yanında Gouges gibi adil yargılanma, sömürge ve köleliğin kaldırılması, kadınlara miras hakkı verilmesi, istismar edilen kadınların çocuklarının meşru sayılması gibi birçok düşünce giyotine vurulmuştur. Elbette bir yanda krallığın sadık savunucuları diğer yanda ihtilal yanlılarının çekişmesi devam ederken ciddiye alınmamış düşünceler gibi görünse de, bunlar ilerleyen zamanlarda ortaya
Kesinlikle okumalısın!
Bu kadar eşsiz bir kadınla tanışmak için geç kalmış olduğumu hissetmek beni kahretti Bu nasıl bir duyarlılık, nasıl bir adet ve eşitlik duygusu...
Gerçek anlamda, deyimi yerindeyse, Tam Bir Ateş Parçası.
Feminizmin temellerini attığı söylenen yazarı, bana kalırsa tüm kadınların okuması gerekir. Gerçekten onunla tanışmak benim için bir onurdu.
Trajik sonu ise bir o kadar şiddetli derecede beni sarstı, içinde yaşadığı toplumu, kadınları, ezilen halkları savunurken mücadelesine ket vurulan eşsiz bir insan.
Sanıyorum şu an baskısı yok ama piyasada hala satışının olduğu siteler var, tabii ki normalin biraz daha üstünde fiyatlarda fakat belki sahalarda daha uyguna bulabilirsiniz.
Feminizm kitaplarında sürekli adı geçen, hem kadın hakları savunuculuğuyla, hem de kölelik karşıtlığıyla tanınan Olympe de Gouges'un düşüncelerini anlamak için iyi bir kitap. Kadın ve kadın yurttaş hakları bildirisi ile yazdığı broşür ve mektuplara yer verilmiş. Üzerinden 3 asır geçmesine rağmen ortak noktaların bulunabileceği bu kitap kolaylıkla okunabilir.
Yazar, devrim yıllarında Fransa’da kadın hakları için mücadele etmiş bir kadın. O dönemde erkekler kendi hakları ve iktidarları için mücadeleyle meşgullermiş tabi. Gouges, bu bildiriyi İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’ne cevaben yazmış. Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirisi’nden bir sene sonra da Mary Wollstonecraft o ünlü eseri, Kadın Haklarının Gerekçelendirilmesi’ni yazmış. Feminizmin ilk çalışmaları ve kadın hareketi de böylece başladı. Ve Gouges, şaşırtmayan ama acı bir sona sahip. Yani giyotinle idam edilmiş. Erkek egemen iktidara karşı verdiği direniş mücadelesi böyle ödüllendirilmiş (!).
Kitapta sadece bu bildiri yok. Gouges’in yazdığı başka konulardaki bildirileri, mektupları, yazıları da mevcut. Köleliğe karşı düşünceleri, gayrimeşru çocukların hakları gibi konuları da ele almış yani.
Kitaptaki konular, maalesef günümüzdeki bazı sorunlarla hala aynı. Değişen dünyaya rağmen hala kadın-erkek eşitliğini konuşuyor olmamız zaten korkunç bir durum. Herkese bu kısacık, el kitabı niteliğindeki eseri tavsiye ederim. Okuyalım, düşünelim .
"Devrimler sonsuzdur!" diyordu Zamyatin, evrensel ve zamansız bir gerçeğin altına kalın bir çizgi çekerek. "Son devrimin imkansızlığı" en çok da feminist hareketin merkezinde bir nabız gibi atıyor yüzyıllardır. Bir çağ yangınının ardından "özgürlük, eşitlik, kardeşlik"i yalnızca insanlığın yarısına "bahşeden" Robespierre'lerin "erkek devrim"inin kalbine bir bıçak gibi saplanan Olympe de Gouges da, çağdaşı Mary Woolstonecraft'la birlikte, farklı yerlerde ama benzer ruhla, birinci dalga feminizmin belkemiğini yaratıyordu. Kadının doğal haklarını erişebilmesinin peşinde patriyarkanın devamlı baskısını işaret eden tarihi bir belgeye, Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi'ne, imza atan Gouges; eril devrimin kadını idam sehpasına çıkarmakta gösterdiği istikrarını onu kürsüye çıkarırken de göstermesini talep ediyordu. Bu cesur uyanış çağrısı, her devirde olduğu gibi "küçük karakterlerce" vatan hainliğine dek uzanan bir suçlamalar silsilesinin de köşe taşlarından birine dönüşürken Gouges devrimin Medusa'sı ilan ediliyor, giyotinin parlak kenarında sırıtan "kadın delirticilerin" iştahını kabartıyordu. Devrin(m)in kız kardeşlerini gözbağlarını çözmek ve onları aynı bayrak altında toplamak için sesini kahramanca yükselten Gouges aynı zamanda, Kıta feminizminin ilk dalgası için çağının ötesinde bir kapsayıcılıkla, bir Fransız olarak ardından sürüklediği kolonyal günahlara da sessiz kalmayıp sömürgelerdeki siyahların haklarını dillendirerek köleliğin sistematikleştirilmesinin karşısında duruyordu. Kendine verdiği adla yeniden doğan bir birey olarak Gouges, her kesimin bir başka açıdan muhalifi olmakla suçladığı bir "tavan arasındaki deli kadın"a dönüştürülerek tarihe kirli damgasını vuran Robespierre'lerin imzalarıyla 1793 yılının soğuk bir kasım sabahında esen rüzgarda dimdik
Reklam
Yazar Hakkında
Olympe de GougesYazar · 2 kitap
1748 yılında Fransa’nın güneybatısında dünyaya gelen Marie Gouze 17 yaşında sevmediği bir adamla evlendirilmiş, 18 yaşında oğlu Pierre’i kucağına almış, hayatını kökten değiştirecek bir şeyin umuduyla yaşamaktadır. Kocası öldükten sonra, 1770 yılında oğluyla birlikte Paris’e taşınır ve şehrin entelektüel çevrelerine katılır. 1784 yılında artık tanınan bir oyun yazarıdır. Ayrıca politik makaleler kaleme almaya başlamıştır. Özellikle Fransız sömürgelerindeki kölelik karşıtı oyun metni “Zamore ve Mirza” büyük yankı uyandıracaktır. Ancak oyun “Zencilerin Köleliği” adıyla, 1789 yılında, sadece üç kez sahnelenebilmiştir. Kadın haklarına da odaklanan Marie, boşanma hakkı ve evlilik dışı birlikteliklerin meşruluğu gibi konularda da yazmaktadır. Kadınların yüksek öğrenim görmesinin mümkün olmadığı, politikaya kafalarının basmadığının düşünüldüğü, yazar olmalarının bile “uygunsuz” bulunduğu, kadınlara yakıştırılan meziyetlerin sadece dikiş nakışla sınırlandığı bir çağda Fransız Devrimi gelip çatmıştır.
Adı artık Olympe de Gouges olarak anılan Marie de devrimi büyük bir coşku ve heyecanla selamlamıştır. Bu büyük ve köklü değişimin bir parçası olmaktan hiçbir zaman geri durmamıştır. Ancak kavganın sıcağı ılıdığında “nasıl bir yeni düzen” sorusu evlerden sokaklara, işyerlerinden salonlara kadar her yerde yankılanmaktadır. Dönemin birçok aydın ve mücadeleci kadını gibi Olympe de yoğun bir duygu karmaşasının içindedir. Bir yandan devrimin ilericiliğine dair inancını korusa da bu inanç kadınları ve kadın haklarını görmezden gelinmesiyle sarsılmakta öte yandan devrimci güçler arasında giderek derinleşen fikir ayrılıkları ve karşıtlıklar devrimin geleceğine ilişkin kaygı uyandırmaktadır.
Çeşitli gruplar ve kulüpler arasında özellikle Anayasa Dostları Topluluğu, nam-ı diğer Jakobenler ile Hakikat Dostları Topluluğu, nam-ı diğer Jirondenler arasındaki çatışmalar ön plana çıkmıştır. Her iki grup da siyaset felsefecisi Jean Jacques Rousseau’nun Toplum Sözleşmesi eserinin temel alarak farklı yorumlar çıkarmaktadır. 1791 yılında Jakobenler içlerindeki daha muhafazakar tabanla ayrışma yaşar ve ülke çapında güçlenir, İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’ni yayınlar. Girondistlere daha yakın duran Olympe ise aynı yıl içerisinde “Kadın ve Kadın Yurttaş Hakları Bildirgesi”ni ve Rousseau’nun Toplum Sözleşmesi’ne karşılık toplumsal cinsiyet eşitliğine dayalı evliliği savunduğu kendi Toplum Sözleşmesi’ni kaleme alır. 1793 yılında siyasi iktidara yükselen Jakobenler’in kara listesine giren Olympe’nin sonunu getiren ise memleketin kurtuluşu için üç seçenek önerdiği eseri olacaktır; Olympe bölünmez bir cumhuriyet, federal bir hükümet ya da anayasal monarşi için halk oylamasına gidilmesini talep etmektedir.
Olympe’yi tutuklamaya gelen komiser, evinde hiçbir delil bulamayınca Olympe depoda sakladığı henüz tamamlanmamış bir oyunu kendi elleriyle teslim eder ve tutuklanır. Yargıç “Olympe’nin kendini savunacak kapasitede olduğu” gerekçesiyle avukat tutma hakkını elinden alır ve Olympe üç ay boyunca avukatı olmadan kendi savunmasını yapar. Bu arada arkadaşları vasıtasıyla hapishanedeyken kendi savunması denilebilecek iki metin kaleme alıp yayınlatır. İronik bir şekilde mahkeme Olympe’nin bitmemiş oyun metnini delil göstererek onu karşı devrimci olmakla suçlarken Olympe aynı metne dayanarak devrime sadakatini ispatlamaya çalışmaktadır. Ne var ki bu mahkeme başlangıcından çok önce alınan bir kararı sadece kağıt üzerine aktarır: Olympe idama mahkum edilir ve 3 Kasım 1793’te giyotinin gazabıyla yüzleşir. Tarih onu idamından 2 yıl önce kurduğu cümleyle hafızasına kazıyacaktır:
“Kadının idam sehpasına çıkma hakkı varsa, kürsüye çıkma hakkı da olmalıdır.”
