Lanetli Kitap
Merhabalar; bugün incelemesini yapacağım eser, çocukluğumda Muhteşem Yüzyıl dizisini izlerken, Osmanlı İmparatorluğu'nun en güçlü sadrazamı Pargalı İbrahim Paşa'nın elinde gördüğüm andan beri içimde büyüyen büyük bir merakın ürünüdür. Dizide koca bir imparatorluğun kaderini tayin eden İbrahim Paşa, bu gizemli kitabı masanın üzerine koyup dostuna dönerek, "Arkalı İbrahim, bir kitaptan korktuğumu ilk defa gördüm..." diyor ve ardından sayfaları çevirip dönemin siyasetini sarsan şu can alıcı satırları okuyordu: "Osmanlı monarşisi bir sultan tarafından yönetilir, diğerleri onun kullarıdır; ülkesindeki yöneticileri istediği gibi tayin eder ve istediği gibi değiştirir. Fransa'da ise birçok eski senyör ve onların imtiyazları vardır, kral onların imtiyazlarına dokunamaz. Bu yüzden padişahın krallığını işgal etmek zor, Fransa'yı işgal etmek ise kolaydır. Osmanlı'ya saldırılırsa bütün ülke karşılarında bir birlik olarak görülür ama padişahın soyu ortadan kaldırılırsa da başkaldıracak bir şey kalmaz, geriye kalanların halk üstünde bir hükmü ve fikri yoktur. "İbrahim Paşa'yı ve tüm dünyayı dehşete düşüren bu satırlar, Niccolò
Machiavelli'nin tam 500 yıl önce parçalanmış İtalya'yı birleştirmek amacıyla kaleme aldığı, dini, ahlakı ve devlet yapılarını politik birer güç aracı olarak ifşa eden ölümsüz eseri Prens'in ta kendisidir. Hükmü korumak adına bir liderin ağları tanımak için bir tilki, kurtları korkutmak içinse bir aslan olması gerektiğini söyleyen bu çıplak iktidar dili, Katolik Kilisesi tarafından yüzyıllarca yasaklanmıştır. Ancak felsefe tarihinin en büyük dehalarından Jean-Rousseau, Toplum Sözleşmesi adlı yapıtında bu esere ezber bozan bir pencere açarak, "Machiavelli krallara ders verir gibi yaparak uluslara büyük öğütler vermiştir. Onun Prens adlı yapıtı,
Yalnızca Bir Salgın Hikayesi Değil1000Kitap
Puan vermedi
Orhan Pamuk’un Veba Geceleri adlı eseri, bana bir yazar olarak yalnızca bir roman değil, aynı zamanda bir vicdan muhasebesi gibi görünüyor. Pamuk’un kaleminde tarihsel olayların kurguyla birleşmesi, bana adaletin ve hakikatin nasıl bir edebi zeminde yeniden üretilebileceğini düşündürüyor. Kitabın künyesi, Osmanlı’nın son dönemlerinde kurgusal bir ada olan Minger’de veba salgınıyla birlikte yaşanan toplumsal ve siyasal dönüşümleri anlatıyor. Bu bağlamda eser, yalnızca bir salgın romanı değil; aynı zamanda devlet, otorite, halk ve birey arasındaki ilişkilerin derin bir çözümlemesi. İşte bu noktada, benim için en çarpıcı olan Pamuk’un şu satırlarıdır: “Veba yalnızca insanları öldürmüyor, devletleri de çökertiyor.” Bu cümle, adaletin ve yönetim anlayışının kriz anlarında nasıl sınandığını gösteriyor ve benim için Hz. Ali’nin adalet anlayışını hatırlatan bir uyarı niteliği taşıyor.
Pamuk’un olay örgüsü, salgının yayılışıyla birlikte halkın korkularını, yöneticilerin çaresizliğini ve bürokratik düzenin çöküşünü gözler önüne seriyor. Ancak bu anlatı, kuru bir tarihsel aktarım değil; sosyolojiyi, dili ve kültürel mirası bir bütün halinde ele alan bir bakış açısına sahip. Bu yönüyle bana kendi yazın disiplinimi hatırlatıyor: olayları yalnızca kronolojik bir sırayla değil, toplumsal bağlamlarıyla birlikte değerlendirmek. Pamuk’un romanında halkın eğitime, liyakate ve kültüre olan ihtiyaçlarının altını çizmesi, benim yıllardır savunduğum entelektüel standartların önemini bir kez daha doğruluyor. Çünkü salgın yalnızca bir hastalık değil, aynı zamanda cehaletin ve liyakatsizliğin de bir göstergesi olarak karşımıza çıkıyor.
Eserin güçlü yönlerinden biri, Pamuk’un aristokratik bir mesafeyle değil, halkın içinden bir gözlemci gibi yazmasıdır. Bu tavır, benim Safranbolu’da halkla iç
Reklam
Tüm İnsanlık Adına Yazılmış Tam Bir Baş YapıtEdebiyat
GİRİŞ
"Hayat nedir ? Acılar Vadisi. Dünya nedir ? Hissiz insan kalabalığı."
19.yüzyıl Rus edebiyatının en önemli yazarlarından birisi olan Nikolay Gogol, Rusya'nın kokuşmuş bürokrasi sistemini, toplumun gerçek yüzlerini ve devlet yönetiminin eksik yönlerini eleştirel bir bakış açısı ile eserlerinde yer vermektedir. Sadece Rusya'da değil, tüm dünyada edebi saygınlığa sahip olan Gogol, eserlerinde sınıfsal açıdan burjuva insanları yerine sıradan insanlara yer vermiş, böylece her bir okur kitaptaki karakterler ile empati kurarak, kendi günlük hayatı ile özleşleştirmiştir.
Nikolay Gogol, 1809 yılında Ukrayna'nın Soroçinski köyünde dünyaya geldi. Bazı eserlerinin esin kaynaklığını yapan ve yaşadığı coğrafya olan Kazaklar sebebiyle hayatının önemli bir bölümünü burada yaşayarak geçirmiştir. Babası amatör olarak tiyatro oyunları yazıyordu ve Gogol'ün tiyatroya olan ilk deneyimleri babasını izlerken olmuştur. Hayatının ileri safhasında kazak kültürü ve çocuklukta yaşadığı birçok olay vesilesiyle birçok eser yazmış, dünya edebiyatına damgasını vurmuştur. Dünyaca ünlü bazı eserleri şunlardır; Palto, Burun, Portre, Bir Delinin Anı Defteri, Taras Bulba, Müfettiş.
Gogol, hayatının belirli önemli bir zamanında Rusya'nın Petersburg şehrinde geçirmiştir. Burada çeşitli devlet kurumlarında görev yapmış ve en yakın dostu olan yazar Aleksandr Puşkin ile bu şehirde tanışıp beraber edebiyat sohbetleri gerçekleştirmiştir. Eserlerinin bazılarına esin kaynaklığı yapan bu şehir, özellikle yakın dostu Alexandr Puşkin'in Gogol için Ölü Canlar'ı yazma fikri vermesi onun hayatının dönüm noktalarından biri olmuştur.
Gogol eserlerinde hiciv trajik grotesk ve fantastik öyküler ve tiyatro yapıları kaleme almıştır. Gogol'ün eserlerinde en çok kullanıldığı yazım türü olan "Grotesk" dediğimiz edebi
Niccolò Machiavelli’nin "Savaş Sanatı", sadece kılıç ve kalkan taktikleri içeren bir kışla rehberi değildir; siyaset ile askeri gücün etle tırnak gibi olduğunu kanıtlayan soğukkanlı bir devlet yönetimi manifestosudur.
Machiavelli'nin bu eserdeki tüm tezi tek bir radikal gerçek üzerine kuruludur: Bir devletin kaderi, paralı askerlerin eline bırakılamayacak kadar değerlidir. Yazar, Roma İmparatorluğu’nun askeri disiplinine hayrandır ve İtalya'nın kurtuluşunu kendi vatandaşlarından oluşan, sadık ve iyi eğitilmiş bir halk ordusunda görür.
3 Maddede Kitabın Özü:
* Ordu ve Hukuk İkizdir: İyi yasalar olmadan iyi ordu, iyi ordu olmadan da bağımsızlık ve adalet var olamaz. Askeri güç, sivil düzenin koruyucusudur.
* Paralı Asker Çöküşü: Parayla satın alınan sadakat, barışta bütçenizi, savaşta ise geleceğinizi tüketir. Güç, ulusun kendi iradesine dayanmalıdır.
* Savaş Siyasetin Sahasıdır: Askeri strateji, saraydaki politik vizyonun cephedeki uzantısından ibarettir. Siyaseti anlamayan bir komutan, savaşı yönetemez.
Mithat Cemal Kuntay - Üç İstanbul
Edebî açıdan özellikle başları öyle zayıf geldi ki eserden ne anlayacağımı şaşırdığım anlar oldu ancak devamında anladım ki eserin amacı edebî keyif vermekten ziyade dönemin menfaat peşinde siyasî fikri değişen namussuzlarını okura tanıtmakmış. Abdülhamit'in Selanik civarını kurşun atmadan verdiğini daha önce de duymuştum, eserde verilen bilgilerden biri de budur. Eserde Divanı Lügatit Türk'ü bulan Ali Emiri Efendi hakkında bilgili ve namuslu bir memur olup kitap topladığından bahsedilir. Eser aslında günümüzde de devam eden çarpık ilişkiler, yapmacık saygı ve kendine işleyen bürokrasinin bir eleştirisidir. İttihat ve Terakkiyi ince ince eleştirirken aynısını Hürriyet ve İtilaf'a da yapar. Eser içerisinde bir partili "Manda istemek vatansızlıktır." der ve parti bu sözleri üzerine adamı partiden atar çünkü böyle namuslu insanlarla parti "simasını" kaybedecektir. Anadolu'nun doğusu ve güneydoğusundan "Kürdistan" diye söz edilir. Denilene göre meme hizasını geçmeyen sakalla orada devlet adamlığı yapmak imkânsızdır. Hikâye boyunca (bence bilinçli bir şekilde de abartılmıştır) o cenahtan bu cenaha savrulan, siyaseti şahsi menfaat için kullananların karıları da kocaları gibi güç dengesi kimdeyse onunla yatıp kalkarlar.
Eser, annesi hasta olan genç Adnan'ın 93 harbindeki acıyla ilgili yazmaya başladığı romanın girişiyle başlar. Savaşta bizimkiler ezkaza Sohum Kalesi diye ironik isimli bir kale alır ve bunun üzerine Abdülhamit kendini gazi ilan ettirir ama Ruslar Ardahan'ı bu sırada alıp Tuna'yı geçer.
Adnan'ın babası şehit bir Miralay (Albay)dır ve ailesiyle İstanbul'da bir yalıya sığınmışlardır. Annesi veremdir. Adnan hem parasız hem de çalışmakta hiç gözü olmayan, eli kalem tutan ancak çok da ileri olmayan özenti bir tiptir. Annesi sefil ve aç bir halde yaşarken bu karı
Maurice, E.M Forster'ın 1913 yılında kaleme aldığı ama eşcinselliğin Birleşik Krallık'ta yasadışı olması ve toplumun bu konuya bakışının da oldukça olumsuz olması sebebiyle ancak ölümünün ardından, 1971 yılında yayınlanabilen bir kitap.
Kendisi de eşcinsel olan Forster için bu kitap, hislerin kurumsallaşmış devlet, din ve sınıf aygıtlaryıla girdiği savaşın bir manifestosu aslında.
Kitabın yazımından bir süre önce, 1895 yılında Oscar Wilde, ahlaksızlık suçlamasıyla yargılanıyor ve mahkumiyete çarptırılıyor. Bu da zaten halk içinde eşcinsel bireylerin endişelerine ek olarak, entelektüel dünyada da derin bir travma yaratmış. E.M Forster, kendi hayatında taşıdığı bu korkuyu, kitabı kurgularken doğrudan doğruya metne de entegre ediyor.
Kitap, yazıldığı dönemde yayınlanamamış olsa ve eşcinsel karakterler içeren ilk veya tek kitap olmasa da edebiyat tarihinde devrimci bir rolü de var. O yıllarda queer temalı yazılan az eser var ve bunlar da sansürden kaçınabilmek veya toplumsal tepkiyi hafifletebilmek için karakterlerini her zaman trajik sonlara mahkum ediyorken Forster bunu kabul etmiyor ve şöyle bir not düşüyor:
"Mutlu son neredeyse zorunluydu... Kelimelerin izin verdiği ölçüde iki erkeğin aşık olmasına ve sonsuza dek birlikteliğin tadını çıkarmasına kararlıydım. Edebiyat bu hakkı onlara tanımıyordu, ben tanımak zorundaydım."
Reklam
Reklam