Emirhan Yılmaz
@karakumru
Trajedisini isteyip sevmeyen bir adam
William Shakespeare’in ebat olarak en kısa eseri olmasına rağmen Macbeth karakteri üzerinde bilgilerimiz diğer karakterlerden hiç de az değildir. Bunun nedeni William Shakespeare’in eserlerinde görülen aynı eserde iki karakterin hayatının anlatılması, bu hikaye de Macbeth’in dramı ikinci hikaye olabilecek kişinin kurban edilmesinden doğduğu için burada ikilik söz konusu değildir. Macbeth, kötü olma zorunluluğunu hisseder ve bilmediği bu yolda, güveninden şüphe ettiği insanlarla yola çıkar. Yola çıkar çıkmaz hikayenin en başında gülen suratı da yok olur gider. Kendisini Yıllarca iyi olmak için zorlayan Macbeth, bilmediği bu kötülük yolunda acemilik göstererek cesetleri görmeye başlar. Büyük bir savaşçı olan (haliyle önceleri de eli kanlı olan) Macbeth’in acemilik göstermesinin sebebi hançeriyle ölen adam değil, gurur duyduğu asil bir savaşçı sıfatını kaybetmesidir.
Kitap, daha en başından nasıl biteceği kehanetlerle belli. Macbeth, hikayesini bile isteyerek trajediye çevirme yolundaki kararlılığı yüzünden acınacak Oedipus’tan ayrılır. Oedipus, kötü yazgısından kaçmaya çalışırken Macbeth yazgısına koşar.
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Hayal kırıklığı
Samuel Beckett'in yayıncısı Beckett'ten öykü kitabının ebatı büyüsün diye bir öykü daha yazmasını rica eder. Beckett, Echo'nun Kemiklerini yazıp gönderdikten sonra yayıncı bu öyküyü beğenmez ve kitabı kısa hacimli basar.
Öyküyü okumadan önce yayıncı, bu kadar üne kavuşacak bir yazarın hikayesini beğenmemesini abes karşılamıştım ama yayıncı haklıymış. Bir öyküde hiçbir olay olmaz mı? Muhteşem konuşmalar da yok. 5-10 sayfa sonrasında insan kitaba odaklanamıyor, karmançorman bir şekilde yazılmış, yazarın önceki notlarından güzel sözler araya sıkıştırılmış kötü bir kitap.
Bu gerçeği Ayrıntı yayınları da bilecek olacak ki neredeyse kitaptan uzun not kısmı ( not kısmı kitaptan daha güzel) koymuşlar.
Lord Henry
(Spoiler içerir)
Bu bir trajedidir. Hayatı trajedi olan Oscar Wilde'ın yaşamı trajediye dönmeden önce bu eseri yazması eseri daha da anlamlı yapar.
Yakışıklı genç bir delikanlının güzel başlayan hikayesi korkunç bir sonla biter. Lord Henry ne kadar tehlikeli, absürd fikirlere sahip olsa da hikaye de başına kötü bir olay gelmeyen tek insandır. Lord Henry, bir katili yaşarken görmek isteyen sadakati, ahlakı kötüleyen sözlerle ortalıkta dolaşırken Oscar Wilde Dorian'a cinayet işletir. Bu nokta, kitabı yazarken Oscar Wilde'ın Lord Henry'e benzer düşüncelere sahip olduğu için kendini aklama yöntemidir. Zamanında Lord Henry kadar fikirleri tehlikeli bulunsa da herkesin görmek istediği Oscar Wilde, kendisini anlattığı Lord Henry'nin sonunu anlatmaz çünkü o zaman Oscar Wilde'ın sonu hayatına yakışmadığı gibi Lord Henry'nin de sonu kitaba yakışmazdı.
Toprak kokan kitapEdebiyat
Ekim Devriminden 18 yıl öncesini anlatan bu kitapta Rus köylüsünün, Rus soylusunun durumunu gözler önüne seriyor. Köylü köylüdür. Soylu soyludur diye düşünerek ne köylüler ne soylular durumu değiştirmeye çalışıyor ( Nehlüdov hariç.)
Köylüler kendi durumlarına o kadar alışık ki Nehlüdov'un kendisi için zararlı olan teklifini uzun süre reddedecek kadar herkese şüpheliler. Köylüler, her hafta Çar ve ailesine dua ederken , diğer insanlara bu kadar şüpheyle bakarken Bolşevikler gibi Çar ve ailesinden nefret edenlere nasıl bağlandıklarını düşündükçe bir toplumda açlığın düşünce dünyasını nasıl değiştireceğini insan görüyor. Çar 2. Nikolai, köylülerin fakirliğe dayanabileceklerini düşünerek az olan ekmeği cepheye göndererek, kitapta da bahsedilen devrimciler Rusya'nın her yerinde varken 1. Dünya savaşına Rusya'yı sokarak ne kadar büyük risk almış.
Kitap değindiği Rus toplumunun sorunlarına karşılık içinde bir aşk da barındırıyor ama Tolstoy aşkı sadece Nehlüdov'un ruh hallerini anlatmak için kullandığından çok duygusal bir ilişkileri olmuyor.
Kitap çıktığı tarihte neden yasaklandığı kolayca anlaşılabileceği, eleştirel ve toprak reformunun ne olduğu hakkında bilgilendirici bir kitap.
GATTODAN OKULAEğitim
New York Times gazetesi tarafından en iyi öğretmen seçilen Gatto’nun Bizi Aptallaştırıyorlar( Dumbing Us) kitabından sonra yazdığı Eğitim: Bir Kitle İmha Silahı adlı kitap, okul konusunda gelenekçi anlayışa reddiye niyetindedir.
Okulun zararlı bir etkiye sahip olmasından daha iddialı olan önermesi okulun isteyerek zararlı hale getirilmiş olmasıdır. Okul, Gatto’ya göre çocuklara iyi bir hayat; düzgün bir karakter yerine kendine güvensiz, itaatkar birer birey yetiştirmektedir. Bunu neden yapsınlar? Gatto’ya göre fazla olan üretim malı ekonomi için ne kadar tehlikeliyse fazla fikir de politika için o kadar tehlikelidir. Herkes düşünürse herhangi bir düşüncenin hayat bulma şansı yoktur. Bu yüzden fikirlerden sıyrılan endüstriyel kapitalizm yerini sağlamlaştırmak için her sistemin yaptığı gibi kendi insanını üretmeye başladı. Bunu da herkesin gitmek zorunda bırakıldığı(Gatto’ya göre bu da endüstriyel kapitalizm yüzünden) okulu kullanarak yapmaya başladı. Gatto’ya göre endüstriyel kapitalizm Amerika’yı hapsetmeden önce Amerikalılar daha bilgili, daha özgüvenli ve daha girişimci oluyordu. Edison’dan Rockefeller’a kadar örnek havuzuyla bize bu fikri benimsetmeye çalışıyor. Eskiden, şu anda çocuk diyeceğimiz yaş da insanların neleri başardığını göstererek en üretken, en girişimci olacağımız yaşların bazılarının isteği üzerine okulda durarak geçiriyoruz. Gatto bu duruma yapay çocukluk diyor. Çocukluk yedi yaşından sonra arkada bırakılan bir dönemdir ama biz on sekiz yaşına kadar çocukluğu uzatıp onların yetişkinliklerini çalıyoruz diyor Gatto. Gatto, reddiye yazdığı insanlara( Büyük Patronlar) bir şey öğretmek derdinde ya da onları cahil göstermek niyetinde değil. Tam tersi, onların kitapta eleştirilen her noktayı bildiklerini ve her şeyin istedikleri gibi olduğunu söylüyor.