Kevser
@kevserst
Öğretmen
531 okur puanı
Temmuz 2020 tarihinde katıldı
Şu anda okuduğu kitap
Toplumsal yapıda değişimlerin meydana geldiği dönemlerde yaşayan bireyler, bazen bu değişime şahitlik ettiklerini fark etmeden yalnızca sonuçlarını yaşarlar. Sürecin içerisinde sürecin kendilerine biçtiği rolleri bilinçsizce üstlenirler. Vişne Bahçesi; Rusya’da sosyal yapının değişmekte olduğunun, özlemle andıkları eski günlerin çoktan geride kaldığının farkında olmayan bir aile üzerinden toplumda değişen dinamikleri anlatan bir oyundur.
Eskiden büyük çiftlik sahibi olan bu aile, borçları nedeniyle vişne bahçesini açık artırmada satma tehlikesiyle karşı karşıya kalmıştır. Ailenin bu problemle baş etme süreci dönem Rusya’sının en tipik özelliklerinden biri olan büyük toprak sahiplerindeki “düşünce tembelliği”ni gözler önüne serer. Bahçelerini satmak zorunda kalan aile üyeleri bu sorun üzerine derinlikli düşünme yapmaz, çözüm arayışına girmez ve önerileri ciddiyetle dinlemez. Eski alışkanlıklarını bırakamayan, tutumlu olmayı beceremeyen, eğlenceye aşırı düşkün, tutkularının peşinden sorumsuzca koşan bu sınıf üyeleri sorunları düşünmeden geçiştirmeyi seçerler.
Rusya’da artık büyük toprak sahipleri değil ticaretle uğraşan yeni bir sınıf yükseliştedir ve bu iki sınıf arasındaki keskin fark 'çalışma'ya yönelik yaklaşımlarıdır. Eskiden köylü olarak nitelendirilen ve oyunda Lopahin ile aktarılan bu yeni sınıf, hızla zenginleşmesine rağmen entelektüel anlamda gelişmiş değildir. Güçlü bir para kazanma arzusuna sahip olsalar da para kazanmak burada yalnızca amaç işlevini görmektedir. Daima mevcut para miktarını artırmaya odaklanan bu kişiler parayı ne için kullanacaklarını bilmezler.
Oyunda geniş yer verilen temalardan birisi ise toprak köleliğinin kaldırılmasıyla yaşanan değişimdir. Kölelik dönemi uşaklarının özelliklerini taşıyan yaşlı Firs ile sonrası dönemin uşak profiline
0-30p: Kontrollü okuyucu 📖
40-70p: Hafif bağımlı 👀
80p+: Geçmiş olsun, kitaplar seni ele geçirmiş 😅
Beyaz Gemi okuduğum ikinci Aytmatov kitabı oldu. Bu bana yazarın hikayesi, karakterleri, anlatım tarzı hakkında farkındalığı daha fazla bir okuma yapma imkanı sağladı. Aymatov’un karakterleri kalabalıklardan uzakta; çok az insanın olduğu, zorunda kalmadıkça kimsenin uğramadığı bölgelerde yaşar. Bu insanların yaşamları, acıları, tercihleri hatta bu dünyada var oldukları bile fark edilmez. Zaten onlar da her gelişmeden öylesine uzaktır ve kendi dünyalarına hapsolmuşlardır ki dünya onları bilmediği gibi onlar da dünyayı bilmez.
Beyaz Gemi, San-Taş Vadisinde yaşayan orman koruyucularının hayatlarının birkaç günlük kesitini konu alır. Bu dağlık bölgede şehir hayatından uzakta yalnızca üç ev bulunur. Anne ve babası tarafından terk edilmiş, dedesinin yanında kalan bir çocuk ise başkarakterimizdir. Aymatov Beyaz Gemi’de bir çocuğun saflığıyla kötülük, mutsuzluk, adaletsizlik kavramlarını sorgular. Büyüklerin çıkar ilişkileri üzerine temellendirilmiş dünyasına yabancı olan çocuk, kötülüğün karşılığını bulmamasını bilakis kötü insanlar ödüllendirilirken masum olanların ezilmişliğini anlamlandıramaz. İnsanlar bu dünyayı neden birbirleri için yaşanmaz kılmaya çalışırlar çözemez. Hayatın en temel sorularını hayata henüz kirlenmemiş bir ekrandan bakarken cevaplamakta zorluk çeker.
Dedesinin çocuğa anlattığı ve çocuğun dinlemeyi çok sevdiği bir masal vardır. Kırgızların çok eski zamanlardaki yaşam biçimleri, katledilerek yok edilme noktasına geldikleri ve Boynuzlu Maral Ana sayesinde yeniden türemeleri anlatılır bu masalda. Maral Ana’nın yardımı sayesinde soylarını kurtarabilen Kırgızlar yıllar içerisinde büyüyüp çoğalmışlar, güçlü bir duruma gelmişlerdir. Ancak kendilerini kurtaranları unutmuşlar ve koruyuculuklarını üstlendikleri Maralları boynuzu için avlamaya başlamışlardır.
Oblomov, şehrin en kalabalık ve canlı caddelerinden birinde yaşayan, hayatını ailesinden miras kalan çiftliğin geliriyle sürdüren bir karakterdir. Evinin dışında akıp giden hareketli yaşamın aksine o hep odasında oturur, günlerini hiçbir şey yapmadan yatarak geçirir. Hayattaki amaçsızlığı, hiçbir beklentisinin olmaması, ona verilmiş yaşam hakkını nasıl değerlendirmesi gerektiğini hiç düşünmemiş olması ve bir insan yaşamında gelinebilecek noktaları harekete geçmeye değer görmemesi onun tembelliğinin nedenlerindendir. Ona göre insanların sürekli çalışması korkunç bir şeydir. Asıl yaşanılmayacak hayat, sürekli çalışılan hayattır. O, yaşadığı hayatı içinde bulunduğu ana odaklanamayacak kadar kayıtsız gözlerle izler. Hayatında meydana gelebilecek en ufak değişiklik onu tedirgin eder. Oblomov hayatında hareketsizlik ister; her şeyin olduğu gibi kalmasını, herhangi bir şeyin değişmemesini arzular. Bu anlayışın benimsendiği yaşam tarzı ise Oblomovluk olarak adlandırılır.
Çevresinde onu hayata dahil etmek isteyen insanlar vardır ancak Oblomov herhangi bir eylemde bulunmak için gerekli olan nedenleri bulamaz. Arkadaşlarının çok çalışması ona büyük bir dertmiş gibi gelir; eğlenmek için toplanılmasını, gezilere çıkılmasını hatta bir yazarın kitap yazmasını dahi boş uğraşlar olarak görür.
Oblomov her ne kadar hayattan uzak kalmak istese de herkes gibi onun da ilgilenmek zorunda olduğu sorunları vardır. Yaşadığı evden taşınması gerekmektedir ve çiftlikten gelen para azalmaya başlamıştır. Yatağından kalkmaya dahi üşenen Oblomov’a taşınmak korkutucu gelmektedir. Günlerini bu iki derdini çözmeye çalışarak geçirir. Doğrusu günlerini bu iki sorununu çözmek için sorunlara odaklanmaya çalışarak geçirir. Ne zaman zihninde çözüm üretilmesi gereken bir düşünce belirse o bunu ertelemenin,
Dava, bankada çalışan Josef K. adlı karakterin bir sabah tutuklandığını öğrenmesiyle başlar. Sonrasında ise bu tutukluluk sürecinde gelişen olaylar anlatılır. Kitapta yaratılan hukuk sisteminde açılan davaların gerekçelerini sanıklar hatta savunma avukatları dahi bilmemektedir. Dava açılan birey, tüm yaşantılarını en ince detayına kadar gözden geçirmekte ve dava açılma olasılığı olan olaylara ilişkin tamamen tahmine dayalı bir savunma hazırlamaktadır. Dava sürecinde hangi suçtan yargılandığını bilmeyen sanıktan başkaldırmadan bu sürece kendini teslim etmesi beklenmektedir.
Mevcut hukuk sistemi kendi içinde sonsuz opsiyonlar barındırmaktadır. Hiçbir şeyin kesinliği bulunmamaktadır ve her durum gerçekleşebilme ihtimalini taşımaktadır. Gerçekleşmeyeceği kesin olan tek şey gerçek beraattır. Zira daha önce gerçek beraat ile sonuçlanan örnek bir vakanın varlığı bilinmemektedir. Dava sürecinde hiçbir durumun kesinliği yoktur. Her durum zıttı ile aynı oranda gerçekleşme olasılığına sahiptir ve yargılanma sonucu birtakım rastlantı silsilesine bağlıdır. Ne olacağı önceden kestirilememekte fakat ne olmayacağı kesinlikle bilinmektedir.
K. kendisine dava açıldığını öğrendiğinde bunu fazla ciddiye almaz ancak kendisine yapılan muamelenin birçok insana yapıldığı gerekçesiyle sürece direnir. Yabancısı olduğu bir sistemi tanımaya başlayan K., içinde bulunduğu durumdan nasıl kurtulabileceğini bulmaya çalışır. Davası hakkında çevresindeki insanların hepsinin bilgi sahibi olduğunu, davranışlarının değiştiğini ve kendi saygınlığının azaldığını fark eder. Kurtuluş yolları arayan K. içine düştüğü hukuk sürecinin çıkmazlığıyla yüzleşir. Kendisine dava açılan bireyin hiçbir şekilde eski yaşamına geri dönüşü olmadığını fark eder. Sistemin bireyden beklediği halihazırda bulunan koşulları
"Kumarbaz" adından da tahmin edilebileceği üzere kumar bağımlılığı teması üzerine kurgulanmış bir eserdir. Kitapta başkarakterimiz olan Aleksey İvanoviç, bir generalin yanında öğretmen olarak çalışmaktadır. Aleksey, generalin üvey kızı Polina'ya onun için ölebileceği hatta öldürebileceği savlarını öne sürebilecek kadar yoğun bir tutkuyla aşıktır. Yani burada sağlıklı bir tutku söz konusu değildir. Karakterimizin sağlıksız ve aşırı olarak yorumlanabilecek bu tutkusu ileride oluşacak kumar bağımlılığının habercisidir. Aleksey, ahlaki değerleri reddeden bir kişiliktir. Etrafındaki insanların kendi gerçek kişiliklerini gizledikleri maskeleri takmaz. Duygularını, düşüncelerini herhangi bir kaygı duymadan dile getirmekten çekinmez. Nitekim kendini Polina'nın kölesi olarak görmesi hatta bazı zamanlar köleden bile daha alçak bir konumda olduğunu dile getirmesi bu özelliğinin bir göstergesidir.
Kitapta kumar bağımlılığı tek bir karakter üzerinden ele alınmamıştır. Birbirlerinden farklı yaşam anlayışlarına, statülere ve mal varlığına sahip insanların her biri bir kez oynamaya başladıktan sonra kazanmanın büyüsüne kapılmaktadır. Zira herkesten akıllı olduğunu düşünen büyükannenin kendini kontrol edemeyerek büyük bir miktar parayı kumarda kaybetmesi okuyucuya kazanma isteğinin en güçlüleri dahi etkisi altına alabileceğini göstermektedir. Kumarda bir kez olsun kazanan birisi bundan sonraki oyunlarında da yeniden kazanabileceğini düşünmeye başlamaktadır. Bir kez gerçekleşmiş olan daha sonra neden gerçekleşmesin ki? Bu düşüncenin etkisiyle insanlar her defasında yeniden umutlanmaktan kendilerini alıkoyamamaktadır.
Aleksey'in kumara başlama motivasyonu Polina'ya ihtiyacı olan parayı verebilmektir. Kitabın ilk sayfalarından itibaren kumarda mutlaka kazanacağına dair bir hissi
