Ağıtın Sonu
Menekşe ToprakYazar:
Menekşe Toprak
Tahmini Okuma Süresi:
5 sa. 26 dk.
Sayfa Sayısı:
192
Basım Tarihi:
Haziran 2023
İlk Yayın Tarihi:
Ocak 2014
Yayınevi:
Doğan Kitap Yayınları
ISBN:
9786256417946
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Türler:
Yorumlar ve İncelemeler
10/8
Sadece bir gecelik ömrü kalmış olsa, un denilen şeyi uzar mı? Belki de sonsuz yaşayacağını zannetti için gelecek korkusuyla bu kadar boğuşuyor insan.
Ne zaman başlar ki insan bir eve, bir sokağı ait olduğunu hissetmeye?
Yaşam ya sonsuz sıkıntı ya da sonsuz sevinç.
Belkide insan ancak rutini ve alışkanlıkları yanına aldığı sürece göçerliğin yıpratıcı sertliğine karşı korunabiliyordur.
Küçük yaşta kimsesiz kalan Fatma amcasının yanında yaşamaya başlar . Tek kurtuluşunun okumak olduğunu iyi bilir ve okumaya dört elle sarılır çok da başarılıdır . Genç kız olduğunda amcasıda olsa ona belli etmesede pek istemez yanında laf söz olur misali … Eğitimi için yurt dışına gider ve orada da iş hayatına atılır . Herşey yolunda giderken iş yeri eleman eksiltme polikatasına gider ve Fatma’da ülkesine dönmek zorunda kalır herşeyi eksik ve yarım kaldığı şehre İstanbul’a . Bir apartman dairesine yerleşip hayatına yön vermesi gereken kahramanımız kaldığı yerden devam edebilecek mi ? Eski yarım kalmışlıklarını tamamlayabilecek mi ? Eski aşkı, arkadaşlıkları onu nelerin beklediğini bilmeden yeni hayatının sayfalarını açmıştır artık.
Yazarın kaleminden ilk okuduğum kitap 2015 yılında Duygu Asena ödülü almış . Günümüzden başlayıp geçmiş -gelecek zaman geçişiyle Fatma’nın gözünden hayatını sorguluyoruz . Dedesinin masallarıyla ninesinin karşıt görüşlülüğüyle başlıyor küçük yaşında ki çatışması. Sadece anne baba ölünce kimsesiz kalınmıyormuş onu anlıyoruz ,annesi varken onu ölü sayan bir çocukluk ver yarım kalmış bir çocukluğu hiçbir şeyin veya kimsenın tamamlayamayacağını. Ait hissetme duysunun aslında ne büyük nimet olduğunu . Çünkü insan ait olamayınca ne kadar tam yaşamış sayılır ki .
Zaman geçişlerinde azıcık bocalasamda kitabı genel olarak sevdim . İlk sayfalarından itibaren
Fatma 'nın Hollanda 'dan İstanbul'da geldikten sonra yeni bir yaşam kuracağı kiralık dairenin sahibi ile yaptığı konuşmadaki bazı cümleler aslında onun ileriki sayfalarda okuyacağım geçmiş yaşamının yaralarını taşıyordu.
İnsan bazen kitap karakterlerinin yaşantısına tanıklık ederken, onu satır aralarından çekip sarılmak ister. İşte Fatma tam böyle bir karakter. İnsan onu sarıp sarmalamak istiyor. Yaşam kimine ağır dokunur, iz bırakır. Her baktığında hatırlatır anıları. Fatma 'nın da hikayesi dokunuyor içinizde bir yerlere.
O, kendi hayatının sahibi olmasının yerine, başka insanların hayatlarına dahil olmak zorunda kalan biriydi. Çemberin içinde gibi görünse de merkezinde asla değil. Çizginin yanı başında, gerçekte çizgi, kendisi mi değil mi belli bile olmayan bir mesafede.
Fatma ve onun yaşamına bir şekilde dokunmuş olan herkesi tanımak çok güzeldi.
"AĞITIN SONU"
"Hafiflik denen şey bu mu? Hem zamanın sınırlılığını bilmek hem de anın sonsuzluğunda durmak… sadece bir gecelik ömrü kalmış olsa, an denilen şey uzar mı? Belki de sonsuz yaşayacağını zannettiği için gelecek korkusuyla bu kadar boğuşuyor insan."
Her ayrılık, biraz da insanın kendisinden kopuşudur. Fatma, elinde kız öğrenci yurduna kabul belgesiyle mahalleye son kez bakarken sadece bulunduğu yere değil, çocukluğuna, amca evine, dört yüz kilometre öteye uzanan hatıralarına da veda ediyordu. Bundan böyle buraya belki yalnızca bir misafir olarak dönecekti. Kendi emeğiyle kazandığı üniversite, ona başkalarının bahşettiği bir lütuf gibi hissettiriliyordu yıllarca. Sesini çıkarsa, hakkını arasaydı hemen elinden alınacakmış gibi. Şimdi ise bu gölge duygudan da kurtuluyordu. Artık salona en son girip, sabah herkesten önce kalkmak zorunda değildi. Sessizlikle eve girip çıkmak, evin görünmez bir yardımcısı olmak da geride kalıyordu. Fatma’nın kendi sesiyle, kendi varlığıyla var olacağı bir yaşam başlıyordu.
Yıllar sonra geri döndüğünde, yolunun düştüğü yer yine çocukluğunun kenti İstanbul oldu. Peki, kayıp parçalarını burada bulabilecek miydi? Yarım kalan aşklar tamamlanır mıydı? Annesinin eksik bıraktığı şefkat, soğuk ülkenin puslu hatıraları arasında yeniden filizlenebilir miydi? Fatma’nın yolculuğu bir tür birleşme, farklı denizlerin suyunu aynı kalpte toplamaya çalışma çabasıydı. Belki de bu, hiç bitmeyecek bir ağıttı. Belki de gerçek yaşam, eksikleriyle barışmayı öğrenmekti.
Çocuk yaşta anasız ve babasız kalmak, insanın ruhunda hiç kapanmayan boşluklar bırakıyor. Yetişkinliğe adım atsa da, aslında içindeki çocuk hiçbir zaman büyüyemiyor. Çünkü “anasız kalmak” yalnızca ölüm demek değil. Bazen bir terk ediliş, bazen ardına bile bakmadan gidilen bir kaçış.
Ağıtın SonuEdebiyat
Ağıtın Sonu kitabını tavsiye ile bir yıl önce almıştım ancak sıra geldi okumaya:) Eser 2015 Duygu Asena Roman Ödülü’ne değer görülmüş bir roman. Duygu Asena roman ödülleri Doğan Kitap tarafından 2007 yılından bu yana verilmekte. Doğan Kitap bu ödülle ilgili şu bilgiyi paylaşmıştır:"Duygu Asena'nın görüşlerini genç kuşaklara aktarmak, toplum algısında kadın ve özgürlükleri konularında hassasiyetler yaratmak, bu konuda yapılacak çalışmalara esin kaynağı olmak ve genç yazarları, yeni çalışmaları teşvik etmek."
Ödül almış yazarlardan Irmak Zileli'yi okuyup beğenmiştim. Kadın olmanın zorlukları, toplumda kadının yeri gibi pek çok açıdan yaklaşıyor kurguya. Menekşe Toprak da Ağıtın Sonu eserinde geçmişi ile hesaplaşamamış,içinde ayrılık ve yalnızlıkla bugününü anlamlandıramayan bir kadının hayatını anlatıyor... Devlet memuru olan babasını 27 yaşında kaybeden, iki yıl sonra 25 yaşında dul kalan annesinin evlenmesi üzerine amcasında kalmaya başlayan Fatma, zaten pek sevemediği memleketini Ankara’da kazandığı üniversiteye gitmek için terk ediyor, daha sonra da mastır için yurt dışına çıkıyor, üniversite okumak dışında geride bıraktıklarına gebe kalmamak için var gücüyle mücadele ediyor. Sonrasında da çeşitli yabancı ülkelerde kendine bir hayat kuruyor,işyeri daralmaya gidince İstanbul'a dönüyor ve Naira Hanım'ın apartmanında bir daire tutarak hayata başlıyor. Zaten roman bu İstanbul kısmıyla başlıyor. Fatma roman boyunca her ne kadar ülkesi ile bir bağlantısı yoksa da bulunduğu yerlere de ait olamıyor..
Eserde başka karakterler de var ama hepsinin hikayesi bir yarım kalmışlık barındırıyor. Naira Hanım, Kerem, Barış, Tahir, Gülay, Bartal bu eserin tutunmaya çalışan diğer karakterleridir.
Romanda esas olan kronolojik zaman olsa da ara ara geriye dönüşlerle geçmişi öğreniyoruz.
"Ağıtın Sonu" ile Menekşe Toprak, 2015 yılında Doğan Kitap'ın Duygu Asena'nın anısına düzenlediği, Kadının Hâlâ Adı Yok Roman Ödülü'nü kazanmış.Kahramanımız Fatma, ayakları üzerinde duran, güçlü, buna karşın yalnız bir kadın.Geçmişiyle hesaplaşmasını bitirememiş, ailesi ile yaşadığı dramatik olayların travmasını atlatamamış, Kürt-Alevi kimliğini de tam olarak benimseyememiş bir kadın.Kitap sadece kadının kimlik arayışı ile ilgili değil elbette, kentsel dönüşüm, çevre sorunları,işçi sorunları,global dünya anlayışının getirdiği yabancılaşma ve özellikle iletişimsizlik üzerinde özenle durmuş.Menekşe Toprak'tan okuduğum ilk kitaptı.Kitabın içinde yer alan iki masal da çok hoşuma gitti.Sırada "Valizdeki Mektup" var.
Tadımlık...
"Adam gece yarısı Dilnaz'ın yatağında, yüreğine çöreklenmiş bir korkuyla uyanıvermiş.Bir de bakmış ki kadının bacakları iki başlı bir yılan, gövdesine dolanmış; saçları dikenli çalık,göğsünü sarmış.Dili damağı kurumuş, yattığı yerden kaskatı kesilmiş ama çok geçmeden eski soğukkanlılığına kavuşmuş.Sessizce bacaklarını kurtarmış uyuyan yılandan, ardından da dikenli çalılar arasından sıyrılmış, kendini zor bela dışarı atmış.Dilnaz ne yaparsa yapsın bir daha karşısına çıkmamış.Kadın sonra sonra öğrenmiş ki o sevdiği adam hiçbir kadınla güzel bir rüyaya geçmeyecek kadar huzursuz, aynı kadını ertesi gün de sevemeyecek kadar yabancılaşmış eski özüne.Derler ki adamın dokunduğu her kadının yüreğinde bir çatlak ve ürküntü, adamda ise hiç gideremediği bir boşluk ve susuzluk oluşmuş.Ününü duyan kadınlar ne yaklaşmış ne de yaklaşanlar tam kendilerini açmış ona."
syf 45
Adamın, Atın ve Kadının Masalı-Ağıtın Sonu
Reklam
Yazar Hakkında
Menekşe ToprakYazar · 8 kitap
Menekşe Toprak Kayseri doğumlu. İlk ve ortaöğrenimini Köln’de ve Ankara’da tamamladı. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdikten sonra bir süre Ankara ve Berlin’de bankacı olarak çalıştı. 2002’den bu yana Berlin ve İstanbul’da radyo gazeteciliği ve çevirmenlik yapıyor.
Öyküleriyle çeşitli dergi ve antolojilerde yer aldı. Almanca ve Fransızcaya çevrilen bazı öyküleri bu ülkelerin edebiyat dergilerinde ve öykü antolojilerinde yayımlandı.
