Yazar:
Ş. Teoman Duralı
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 22 dk.
Sayfa Sayısı:
260
Basım Tarihi:
2010
Yayınevi:
Dergah Yayınları
ISBN:
9789759953935
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
ZorlayıcıFelsefe
Bu kitabı biraz Teoman Duralı Hoca ile tanışmak için seçmiş olsam da; kitabın teşrihi bir eser olması açısından benim gibi felsefe alanına dışardan bir bakış atmak isteyen kimseler için tartışılan konuları anlamlandırmam da biraz daha kolay olacağını düşünmem oldu. Ama buna rağmen kitap ciddi bir şekilde özen/odak/enerji istiyor okuyucusundan.
Ek olarak, ortaya konulan kritiklerin mahiyeti fabrika ayarlarımızdan dolayı bize kıymetli de gelmeyecek olabilir.
Hülasa, Kant bu kritikte aklın sınırlarını ve mahiyetini ortaya koymaya çalışıyor. Bu sınırları belirleme de iki cephe açmış vaziyette: a priori ve empirik bilgiler.
Bu bilgilerin ne olduğu, sınırlarının nereye kadar olduğu ve genişletilmesinin nasıl mümkün olduğunu tartışıyor.
Anladığım kadarıyla/ anladığım şekliyle a priori bilgi bir şekilde kendinden mevcut olan, ve eklemlenemez, sadece algılama ile genişleyebilir.
Empirik bilgiler ise basitçe deney ve tecrübeye dayanır.
Mekanı ve zamanı da aşkın kabul eden Kant, bunlara a priori bir yaklaşım sunuyor.
Aklın Anatomisi Kant felsefesi ve özellikle Salt Aklın Eleştisi hakkında bilgi vermeyi amaçlıyor. Kitabın bir bölümü Salt Aklın Eleştirisi'nin baş kısımlarının özet çevirisini içeriyor.
Başlangıçta Salt Aklın Eleştirisi'nin amacı ile Kant'ın ahlak felsefesi çokça bağlantılandırılmış gözüküyor. Oysa ki Kant, Hume'un kuşkuculuğu karşısında bilginin ve pozitif bilimlerin imkânını göstermek başta olmak üzere, aklın sınırlarını yine akıl ile belirleyerek kendisine kadar gelen metafiziğin bilim olmadığını vurgulamak istemiştir. İçeriğindeki ahlak vurgusunu bir yana bırakırsak kitabın başlığındaki mecazi ifade gayet uygun gözüküyor. Elbette kitabın odak noktası büsbütün kaçırılmış değil.
Lakin;
Kitapta Kant'ın Gazzali ile -bir cümleyle- bağlantılandırılmasından tutun İslam'daki ahiret-dünya ayrımı ile kurulan bağlantı, Kant'ın -güya- aydınlanmadan saptığı fikri gibi temellendirilmemiş yanılgılar bulunuyor. Müslüman-teist kimliğini Kant'ta aramak isteği olan Duralı'nın değerlendirmeleri malesef, aydınlanmanın başı olan Kant'ın din veya mistiklik üzerinden aklı eleştirdiği izlenimini uyandırmaya çalışmıştır. Bir filozofun -Duralı'nın- bu duruma düşmesi gerçekten hem üzücü hem hakikat adına yaralayıcıdır.
Okurlara tavsiyem Kant'ın Türkiye Felsefe Kurumu tarafından çevrilen Prolegomena'sını okumadan bu kitabı asla -malesef- okumamalarıdır.
1847-2021 arasında yaşamış
Türkiyeli filozof, mütefekkir ve akademisyen Şaban Teoman Duralı tarafından yazılmış bir eser.
Kitap Kant'ın başyapıtı “Salt Aklın Eleştirisi”ni irdelemek için oluşturulmuş.
Prof. Duralı eserinde Kant’ın hayatını ve felsefesini inceleyip yorumlarken; büyük filozofun “çığır açıcı paradigmasını” ortaya koyuyor.
Buraya kadar bir sorun yok ama eserin içine girildiğinde bir terslik olduğu görülüyor.
Kant, çağındaki dogmatik bilgilerle ve profan çevrelerle olan mücadelesinin de neticesinde başeseri olan Saf Aklın Eleştirisi adlı eserini yazmışken Şaban Teoman Duralı Kant’ı eleştiriye tabi tutuyor. Kant aklın metafiziğini/felsefesini yapmak konusunda büyük bir çığır açmışken, Kopernikçi bir devrim olarak adlandırılacak kadar önemli bir değişim olan Özneye tüm dikkati yöneltmiş/özneyi yetkin kılmışken Duralı ondaki bu yetkiyi geri alarak onu tekrar Aklın dışında kökleşmiş bir subliminal varlık tasarımı merkezine/Tanrı’ya bağlamaya çalışıyor.
Kant Hiristiyan teolojisiyle ve Kilise tahakkümü ile çok mücadele etmiştir esasında ancak Şaban Teoman Duralı kendi metafizik sistemini Kant’ın ve Kant’ın mücadele ettiği sistemden çok üstün görüyor olacak ki/Kant’ı aştığını sandığı ilgili bir yanılsamanın içinde olacak ki, Kendince, insanlığa binlerce yıllık Yahudi/Hiristiyan/Müslümanlık teolojisi geleceğini yeni bir şeymiş gibi sunuyor. Açıkçası Kant’ın eserinin yanına iliştirilmiş bu eser Kant’ın eserinin gölgesinin dışına çıkamıyor.
Kant’ı anlamak ve görüşlerine geleceğin ve günümüzün insanının ne kadar ihtiyaç duyduğunu anlayabilmek için olunabilecek bir eser.
Yazar Hakkında
Ş. Teoman DuralıYazar · 20 kitap
Türk felsefe profesörü, biyolog, akademisyen ve düşünür. Felsefe tarihi, biyoloji felsefesi, dilbilim, siyaset felsefesi, savaş felsefesi gibi alanlarda çok sayıda kitabı ve makalesi vardır.
Teoman Duralı, 7 Şubat 1947'de Kozlu, Zonguldak'ta doğdu. Babası Türk, Annesi ise Alman asıllıdır. İlköğrenimini Zonguldak ve Ankara'da yaptı. Orta öğrenimini TED Ankara Koleji'nde tamamladı. 1973 yılında İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü'nden mezun oldu.
İstanbul Üniversitesinde okurken Nermi Uygur'un kendisine asistanlık teklifi etmesiyle 1975 yılında mezun olduğu bölümde asistan olarak göreve başladı. 1977 yılında biyoloji felsefesine dair teziyle doktora çalışmasını bitirdi. 1978 yılında NATO bursu ile Paris'te biyoteknoloji seminerlerine katıldı. Mayıs 1982'de yardımcı doçent, Ekim 1982'de biyoloji felsefesi üzerine yazdığı tezle doçent ve 1985'te ABD Penn State University'de tamamladığı "Kant'ın A Priori Bilgi İstidâdı" adlı çalışmasının ardından 1988'de mezun olduğu bölümde profesör oldu. 1992-1993 yıllarında Malezya Uluslararası İslam Üniversitesinde, 1994 ve 2003 yıllarında Viyana Üniversitesi Bilim Felsefesi Bölümünde, 1995-1997 ve 1999 yıllarında ISTAT (Kuala Lumpur)’da misafir öğretim üyesi olarak bulundu. 1996 yılında İstanbul Üniversitesi Araştırma Fonunun mâli desteğiyle Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde araştırma gezisinde bulundu.
Bir dönem Kırklareli Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi'nde dekanlık yaptı. Fakültenin felsefe bölümünü kurdu. Bülent Ecevit Üniversitesi Senatosunun 2016 yılında aldığı karar uyarınca Teoman Duralı'ya Fahri Doktora Payesi verildi.
İstanbul Üniversitesi ve İstanbul Medeniyet Üniversitesinde felsefe bölümlerinde dersler vermiştir. Ayrıca Kutadgubilig Felsefe-Bilim Araştırmaları Dergisinin yayın yönetmenliğini yapmıştır. İngilizce, Fransızca, Almanca, Latince, Yunanca, İtalyanca, Felemenkçe, İspanyolca, Rusça, Malayca dillerini biliyordu.
Futbolu çok sevdiğini ve hayatta militanca duygularla bağlandığı tek şey Galatasaray olduğunu söylerdi. Babasının anne tarafı Çerkes, baba tarafı Türkmen. Annesi Alman, eşi Fransız asıllıdır. Evli ve iki çocuk babasıydı.
Kanser tedavisi nedeniyle 2021 yılının Kasım ayında 2 kez ameliyat geçiren Prof. Dr. Teoman Duralı, İstanbul'daki evinde 6 Aralık 2021'de yaşamını yitirdi ve Aşiyan Mezarlığı'ndaki aile kabristanına defnedildi.
