Altın Gözlük
Giorgio BassaniYazar:
Giorgio Bassani
Çevirmen:
Yelda Gürlek
Tahmini Okuma Süresi:
2 sa. 43 dk.
Sayfa Sayısı:
96
Basım Tarihi:
Ağustos 2025
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
Orijinal Adı:
Gli occhiali d’oro
Orijinal Dil:
İtalyanca
Orijinal Ülke:
İtalya
ISBN:
9789750866364
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Yorumlar ve İncelemeler
giorgio bassani’nin altın gözlük’ü 1930’lar italya’sında geçen, faşizmin gölgesindeki ferrara kentini arka plana alan bir novella. hikâye; toplumdan dışlanan bir göz doktoru ve genç bir anlatıcının yollarının kesişmesi üzerinden dönemin gerginliğini anlatıyor.
faşizmin yarattığı tedirginlik novella boyunca hissediliyor ama anlatım çok mesafeli olduğu için beni içine çekmedi. eşcinsel karakterin hikâyesi de üçüncü şahıs tarafından anlatıldığı için o kısımda da bağ kuramadım kitapla. dönemini yansıtan iyi bir eser olabilir ama benim okuma zevkime tam uymadı.
8/10
2019 20. kitabı
Öncelikle belirtmeliyim ki; tamamen YKY Kitabevinde amaçsız dolaşıp önüme gelen her kitabı ellerken gördüğüm ve arka kapağına bakarak aldığım bir kitap Altın Gözlük. Yani ne kitap ne de yazar hakkında en ufak fikrim dahi yoktu ta ki görevli güzel kız göz kırpıp bu kitabı okumalısınız dedikten sonra sepete koyana kadar (Malum çağımızın satış stratejileri baya gelişti..)
Efendim,
Kitabımızın Birinci Dünya Savaşı İtalya’sının faşist baskı günlerinde bir kasabadaki orta yaşlı gizli eşçinsel kahramanımızın yaşanmışlıkları üzerine kurgulanmış, dram görünümlü sosyolojik bir eser Altın Gözlük. Kitabın yazarı Giorgio Bassani (şu İtalyanların isimleri ne havalıdır, adam sıradan bir vatandaş bile olsa hayata bir sıfır önde başlıyor...) İtalya’nın yahudi kökenli güçlü çağdaş yazarlarından biriymiş bu vesileyle öğrenmiş oldum.
Kahramanımızın eşcinselliğini gizli yaşamak zorunda olması (ki günümüzde de küçük şehirlerde aynısı geçerli), yeni neslin ( kitaptaki yeni nesil bizim neslimizin dedelerinin babaları olduğu göz önünde tutulduğunda geçen onca zamana rağmen pek çok şeyin hiç değişmediği aşikar) insanların “özel” yaşamlarına, “tercih”lerine karşı saldırgan ve saygısız olması, kitleler halinde kendinden olmayanı, kendine benzemeyeni dışlama dürtüsüyle insanca yaşayabilme yetileri körelen toplumlara dönüşülmesi gibi açılardan bakıldığında; bence birisi bu kitabı alıp başka isimle bugün tarihli yayımlasa kimse aradaki farkı anlayamazdı. Bu da demek oluyor ki çağlar değişse de lanet olası insanlık değişmiyor (en azından bizim memlekette).
Kitabın bazı yerlerinde kendimi Doktor Fagiati’nin yerine koyarak empati yaptığımda (evet panik yok, eşcinsel değilim hala kadınlardan hoşlanıyorum) içim acıdı resmen. Ne olursa olsun insanlarla tercihleri, dış görünüşleri, kusurları, arızaları
#GiorgioBassaniKülliyatı
~..."Belki de onun gibi olmak lazım kendi doğasını kabullenmeyi bilmek. İyi de bu nasıl olur? Benzer 1 bedel ödenebilir mi? İnsanda fazlasıyla hayvansı 1yan vardır, böyle bile olsa, insan kendi doğasına teslim olabilir mi? 1 hayvan ve sadece 1hayvan olduğunu kabul edebilir mi?"...
...."Bu tıpkı şöyle demek gibi: 1 İtalyan, 1 İtalyan vatandaş, Yahudi olmayı ve sadece Yahudi olmayı kabul eder mi?" ...~
Faşizmin baskıladığı Ferrara kentinde, genç 1 Yahudi öğrenci ve oldukça ünlü, orta yaşlı ve eşcinsel olan Doktor Fadigati'nin dostluğuyla oluşan bu roman toplum tarafından dışlanmaya mecbur tutulan ırkçılığın ve cinsel tercihin sorgulandığı 1kitaptı...
Dönem siyasetine ve toplum yapısına vurgu yapmasıyla okuduğum "Altın Gözlük" Bassani ye giriş kitabı olabilir. Bassani'den okuduğum 3.kitap yine tavsiyemdir severek okudum...
Puan vermedi·96 syf.·
2020 32. kitabı
Giorgio Bassani kentiyle beraber anılan yazarlardan biri. O bir Ferraralı.Bassani demek Ferrara demek bir yerde.
Yapıtlarının hepsinde bu kentin sokakları, Po Nehri'nin suları,Ricciona ve Bologna tüm kurguların ev sahipliğini yapar.
Bassani varlıklı bir İtalyan Yahudisi, tıpkı Ferrara kenti gibi kurguların arka planında faşizmin izleri ve bilhassa kalburüstü Yahudilerin kederi geçer.
Altın Gözlük'te ise 1920'li yılların Ferrara'sında toplumun bakış açısını yansıtan bir olaya tanık oluruz.Saygıdeğer bir doktorun eşcinsel yaşamı ortaya çıkıncaya dek toplumun bakış açısı ile merak!ların giderildikten sonra aynı hekime yöneltilen tavırlar çok yalın bir şekilde ele alınır.Altın gözlük farklılığın sembolüdür hem toplum dışına cinsel eğilimiyle itilen insanları hem de bir anlamda öteki sayılmaya çalışılan Yahudileri temsil eder.Kitabın sonu yazarın bu dışlanmışlıklar karşısındaki öngörüsünü belirler niteliktedir.
Yazarın üslubu yalın,yoğun betimlemelerden uzak, vurucu ve az sayıda metafor içeriyor.Bu kitapta eşcinselliğin fiziki detayı ele alınmaksızın sadece Dr.Fadigati üzerinden ruhsal portresi çizilmiştir.Okuduğum Bassani kitaplarından yola çıkarak Altın Gözlük'ü başlangıç kitabı olarak önerebilirim.Esen kalın
Altın Gözlük // Giorgio Bassani
Yine Bassani’nin şehri…
Ferrara…
“Altın Gözlük”lü Yahudi bir doktor olan Fadigati ile yolu Ferrara’da kesişen genç bir öğrenci, doktorla olan dostluğunun çerçevesinde onun hayatına ve kişiliğine şahit olur.
Doktorun gizlemek zorunda kaldığı cinsel kimliği, onu hem çıkmaza hem de yalnızlığa sürüklerken bir anda karşısına çıkan bu öğrenciye dört elle sarılır Fadigati.
Saygın bir kimliği olan Fadigati içsel duygularını dışarı vurmaktan sakınır, çünkü dönem faşizm rüzgârlarının savrulduğu ve asla eşcinselliği kabul etmeyen bir İtalya zamanıdır.
Toplum yargılarının gözardı edilmediği bir süreçte kişileri sahip oldukları kabiliyetleri, kişisel özellikleri, başarılarıyla takdir etmek yerine olumsuz -kime ve neye göre tabii-yanlarını seçip dışlayarak; yalnızlığa, çıkmaza sürükleyip toplum dışında bırakmak ne kadar kolay değil mi?
Tıpkı Fadigati örneğinde olduğu gibi.
Seni ve #altıngözlük ‘ünü hiç unutmayacağım güzel yürekli doktor.
Bassani okunmalı, her zaman…
Giorgio Bassani'nin ilk eserini okumuş bulunmaktayım. Her ne kadar elimin altında bulunan ve daha meşhur olduğu belirtilen Balıkçıl adlı kitabı da olmasına rağmen, ilk bunu okudum. Belki kapak resminden belki de ismiyle vermek istediği mesajdan kaynaklı olabilir. Kitabı sinemaya da uyarlanmış. Biraz araştırdım ama malesef Türkçe dublaj olarak yok. Saf bir İtalyanca ile tam bir dram filmi olmuş adeta. Orijinal dili olan ''occhiali d'oro'' ismi ile filmi buraya bırakıyorum;
youtube.com/watch?v=E3vziKQ...
fakat spoiler olmasın diye okumayanlar bakmasın veyahut videonun başına bir göz atabilir. Ben okuduğum için diyorum, bazı sahnelere ilişkin yorumum mükemmel. Büyük bir ustalıkla yansıtmışlar.
Fakat bu mükemmelliği kitapta bulamadım. Elbet her zaman kitap filmi bastıracak hali yok ya, bu sefer tam tersi olmuş. Bilmiyorum, belki çevirmenin azizliğine uğradı, belki de çevirmenden öte yazarın yazım modelinden kaynaklı olduğunu düşünüyorum. Uzun soluklu cümleler ve aralarına serpiştirilmiş parantez içi geçmişe gönderme veya fikir belirtme, ister istemez sürekli bir kopukluk yaşamamıza neden oluyor. Ama bunun yanında bu kopukluğa rağmen yaşanan olayın sadeliği, eseri zihnimizde daha anlamlı kavramamıza katkı sağlıyor.
Peki ne öğrendim, ne okudum, bana ne kattı bu eser diyecek olursam, hele ki yüz sayfayı devirmeyen bir roman olmasını da hesaba katarsak bir yaşlı insan profilinin iç dünyasını öğrendim diyebilirim. Bu insan İtalya'nın meşhur Ferrara kentinde doktor olan Athos Fadigati adında kendi halinde bir kişidir. Gerek mesleği gerekse insanlar arasında hoşgörülü tavırlarıyla bilinen, aynı zamanda büyük bir yalnızlıkla etrafındaki tüm odakları bir merak içinde bırakmasına neden olan bir münzevi. Ve bir gün bir grup genç öğrenciyle tanışır. Kısa zaman sonra
Faşizmin güçlü etkisi altında sarsılan Mussolini İtalya'sında, toplumdan soyutlanan ötekileştirilen iki farklı insanın kesişen zamanları anlatılıyor.
Ferrara'da önceleri saygın bir doktor olarak tanınan Fadigati'nin zamanla ortaya çıkan sırrıyla birlikte düştüğü durum ve hazin sonu, İtalyan Yahudisi öğrencinin dönemin baskın ırkçılığının endişelerini taşıması, sorguları, kaygıları...
Kısa ancak etkileyici bir kitap.
Giorgio Bassani, Altın Gözlük'te eşcinsel doktor Athos Fadigati ile Yahudi bir öğrencinin çıkarsız dostluğunu anlatıyor.Elbette yine Ferrara kenti arka planda yer alıyor.Giorgio Bassani,Mussolini İtalya'sını ve Yahudilerin faşizmin yükselişiyle birlikte yaşadığı gerilimi yansıtmada yine çok başarılı..Eşcinsellik ve Yahudilik üzerindeki siyasi ve toplumsal baskılar bu dostluk ekseninde çok yalın bir dille, yargılamaksızın, abartısız dile getiriliyor.
Altın Gözlük, 1987 yılında yönetmen Guilliano Montaldo tarafından sinemaya uyarlanmış.
Yazarın bu okuduğum kitabın konusu 1919 - 1925 yılları arasında İtalya'nın siyasi arka planı ( Yahudiler..) ve insan ruhu üzerine ...
Tavsiye eder, iyi okumalar dilerim.
Bir insan hakkında ya iyi konuşulur ya da kötü. Ve ne konuşulacağını belirleyen biz oluruz. İnsanlara hakkında ne kadar laf verirsen o kadar konuşulursun çünkü. Doktor Fadigati de toplumun tabusuna ters olarak eşcinsel eğilimi olan birisi ve doktor olmasıyla ona biçilen rolün dışına çıkması yüzünden toplumun tepkisini çekiyor. Diğer yandan anlatıcı kişinin yahudi olması da İkinci Dünya Savaşı öncesi ortaya çıkan faşizm ve nazizim taraftarlığı çevresinde İtalya'nın ırkçılık gütmesiyle toplum tarafından bir anda dışlanmasına yol açıyor. Sonuç olarak bize dayatılan kimliğimizin dışına çıkmak insanlığın dışına çıkmak gibi tepki çekiyor. Oysa ki bizdeki hayvan vahşiliğini kabul etmek biz daha çok insan yapacak. Çünkü hayvani kısmımızı bastırıp iki yüzlü davranmak bizi her yönden aşağılık yapıyor.
Reklam
Yazar Hakkında
Giorgio BassaniYazar · 7 kitap
Giorgio Bassani (Bologna, 1916-Roma, 2000) İtalyan şair, romancı, senaryo yazarı ve çevirmen. Varlıklı Ferrara Yahudilerinden bir ailenin üç evladından ilkidir. Çocukluğunu ve ilkgençliğini Ferrara’da geçirdi. Bologna Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nden 1939’da mezun olmayı başardı. Ancak ertesi yıl, savaş başlamışken yayımlanan ilk yapıtı “Una città di pianura”ya [Bir Ova Kenti] kendi adını koyamadı. O arada resmî okullara gitmeleri yasaklanan Yahudi öğrencilere özel İtalyanca ve tarih öğretmeni olarak çalışmaya başlamışken, 1943’te faşizme karşıt gizli siyasal etkinliklerinden ötürü tutuklanarak birkaç ay süreyle hapsedildi. Ecelin elinden kıl payı kurtulup özgürlüğüne kavuştuktan sonra hayatının yeni bir dönemi başladı. Evlendi, Ferrara’dan uzaklaştı, kısa bir süre Floransa’da kaldıktan sonra, ordularıyla yarımadaya çıkarma yapan müttefiklerin zaferi üzerine Roma’ya yerleşti, ömrünün sonuna değin orada etkin bir aydın ve yazar olarak çeşitli çalışmalar yaptı. 1944 ve 1947’de şiirleri, 1953’te “Passeggiata prima di cena” [Akşam Yemeğinden Önce Gezinti], 1955’te “Gli ultimi anni di Clelia Trotti” [Clelia Trotti’nin Son Yılları] romanları yayımlandı; İtalya’nın savaş sonrası kültürüne büyük katkıları olan ünlü “Botteghe Oscure” dergisinin yayın yönetmenliğini üstlendi, aralarında Antonioni de bulunan yönetmenlerin filmlerinin senaryolarında çalıştı. 1955’te İtalya’nın tarihsel ve kültürel mirasını korumayı amaçlayan “Italia Nostra” derneğini kurdu, ertesi yıl yayımladığı “Cinque storie ferraresi” [Beş Ferrara Öyküsü] ile Strega Ödülü’nü kazandı. 1957’de “Silvio D’Amico Ulusal Dram Sanatı Akademisi”nde on yıl sürdüreceği tiyatro tarihi hocalığına başladı. 1958’de sonradan Ferrara Çevrimi’nde yer alacak ve beyazperdeye aktarılacak olan “Gli occhiali d’oro” [Altın Gözlük] romanı yayımlandı. Bassani o arada İtalya’nın önde gelen Feltrinelli Yayınevi’nin danışmanlığını ve yayın yönetmenliğini yapmakta, yanı sıra ülkenin en nitelikli dergi ve gazetelerinde yazıları basılmaktadır. 1962’de “Finzi Contini’lerin Bahçesi” ile yazarlığının doruk noktasına erişti. Büyük beğeni toplayan roman 1971’de Vittorio de Sica’nın yönetiminde beyazperdeye aktarıldı. Film, ülkesinde Davide di Donatello, Berlin’de Altın Ayı ödülleriyle, ertesi yıl ABD’de Yabancı Film Oscarı’nı almışsa da, Bassani –beğendiği, ancak kitapta yer almaksızın eklenen son sahneler dışında– çekinceli karşıladı, mesafesini hep korudu. Daha sonraki yıllarda Bassani yurtdışında, özellikle de Fransa’da ün kazandı, 1971’de Légion d’Honneur nişanına layık görüldü. Bazı ABD ve Kanada üniversitelerinde dersler verdi. 1968’de Campiello, 1987’de Pirandello ödüllerinden sonra, 1992’de Feltrinelli Ödülü ile bütün uğraşı değerlendirildi.
