Balkan Yolcusu
FüruzanYazar:
Füruzan
Tahmini Okuma Süresi:
6 sa. 7 dk.
Sayfa Sayısı:
216
Basım Tarihi:
Şubat 2018
Yayınevi:
Yapı Kredi Yayınları
ISBN:
9789750801598
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Türler:
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Füruzan’ın “Balkan Yolcusu.” Dört bölümden oluşuyor: Bosna-Hersek, Makedonya, Bulgaristan, Yunanistan. Tarihe tanıklık açısından önemi bugün daha da artmış olan “Balkan Yolcusu”, edebi bir tat yaşayan, şiirlerle bezeli, zaman zaman öykü kokan, yazarın Balkan izlenimlerini kendine has diliyle yansıtan bir çalışma. Keyifli okumalar kitapla kalın.. “Ne umutlardı, ne beyhude hevesli bekleyişlerdi, geçti gitti, geçti hepsi. Neyse ...”
Hayatınızdaki Balkan Göçmenlerine…Gezi-Tarih
Füruzan’ın okuduğum bu ikinci kitabıydı.İlki öyküler, ikincisi gezi kitabı.İkisi de sürükleyici kitaplar.Anlatımı, dili gayet akıcı ve çok doğal.Döneminin en iyi gezi kitaplarından biri belki de…Kitabı okurken yürüdüğü o sokaklarda yanındaydım.Konuştuğu, sohbet ettiği o insanlarla sanki ben de tanıştım.Sesleri kulaklarımda…Kitabın basım tarihinden 28 yıl geçmesine rağmen yaşanmış o yıllara geri dönmek, acıları, heyecanları, hüzünleri yöre halkıyla birlikte tekrar yaşamak garanti.Kitabın tarafsız anlatımına ve tarihin tanıklarına göre bölgenin en muhteşem yılları Osmanlı İmparatorluğu ve Tito Yugoslavya’sı egemenliğidir.Bu ikisinin tarihinde tek bir ortak nokta var; halkı din, dil, ırk, millet ayrımı yapmadan yönetmek.Halka eşit haklar sunmak. Aydınlığın, refahın, huzurun yaşandığı dönemler diye anlatılır…
Göçmen bir ailenin kızı olmam ve kitapta anlatılanları yıllarca çevremde ve ailemde dinlemem, olayların bir kısmına rüya görür gibi tanık olmam beni tekrar tekrar aynı hislere ve duygulara sürüklerdi. Hissettirdikleri hüzünlüydü ancak gerçek ve derinden duygulardı.
Türk isimlerimizi özgürce heryerde kullanabilmek, topraklarımıza ve evlerimize bu bölgede tekrar sahip olmak, dilediğimizce gezebilmek ve bunun gibi şuan pekçok imkanlara (AB vatandaşlığı ve ayrıcalıkları) sahipsem bedeli; yıllar önce ailem ve atalarım tarafından kanlarıyla, bedenleriyle ve ruhlarıyla ödendiği için… O yıllarda yaşadıkları maddi-manevi sıkıntılar bugünün bedelidir.
Çok severek ve duygulanarak yaptığım bu inceleme yazısı, kitabı okurken benimle aynı hisleri yaşamış olan herkese gelsin…Geçmişi herşeye rağmen unutmamak ve unutturmamak adına…
Çok üzgünüm, kitabı okumakta bu kadar geç kaldığım için ve yazarla bu kadar geç tanıştığım için…
10/10
2017 3. kitabı
Hem anne, hem de baba tarafından ataları Balkanlardan gelen bir ailenin çocuğu olarak çok severek okuduğum bir kitaptı. Balkan kelimesi bile Türkçe'den geliyorken (anlamı dağ), o güzel topraklardan kopmak ne acı. Bir zamanlar, özellikle Tito'nun Yugoslavya'sında herkesin barış içinde yaşadığı günlere artık ancak hasretle bakıyoruz. Füruzan, Balkanlara yaptığı yolculukta bizi geçmişe götürürken, okurlara barışın, kardeşliğin güzelliğini hissettiriyor.
Savaş insanoğlunun yarattığı en yıkıcı eylemdir. Yıllar boyu içten içe empoze edilen içi boş kavramlar bu savaşların gerekçesidir her zaman. Bize en yakın coğrafyalardan biri olan Balkan ülkelerindeki yakın dönemdeki bu savaşların izini sürerek bir gezi - röportaj kitabı yaratmış Füruzan.
O naklettikçe, soru işaretleri, kafa karışıklıkları, birbirine dolanan kavramlar sürekli bir bilinmezlikle çıkıyor okurun karşısına.
Anlatılan dönemde henüz savaşın başları olduğu için genel bir gerilim havası seziliyor. Ama biliyoruz ki kitabın oluşumundan sonra çok daha kötüsü yaşandı insanlık tarihine ihanetin yeni sayfalarında.
Savaşın tanıkları anlattıkça yaşam denen kalleşliğin yıkıcı etkilerini iliklerimize kadar hissediyoruz. Ve anlıyoruz ki insanoğlu hiçbir zaman hatalarından ders almayı öğrenmiyor. Giderek kendi sonunu hazırlıyor bu sonsuz döngüde.
İnsanlığın sonuna yolculuğunun, kendi intiharının günlüğü okunulanlar. Seyirci kalmaya devam eden tüm varlıklara…
7/10
2017 123. kitabı
Füruzan'ın Şubat-Mayıs 1993 döneminde Makedonya, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Yunanistan ve Bulgaristan'a yaptığı seyahatlerin kitaplaştırılmış hali. Benim gibi bir Balkan meraklısı için ilgi çekici bir eserdi.
Füruzan'ın 1993 yılındaki hallerini anlattığı Üsküp, Manastır, Mostar, Sofya, Filibe, Selanik, Kavala, Gümülcine gibi yerleri ben de yakın tarihlerde dolaştığım için ayrıca ilgi çekiciydi. Ancak bu coğrafyaları görmeyenler için bu kadar iyi bir kitap olabilir mi? Emin değilim. Kitapta eski Yugoslavya kısımlarında çok bariz Tito güzellemeleri var. Tabii yazıldığı dönem ve Bosna katliamlarının devam ettiği de göz önünde tutulmalı. Füruzan'ın meselelere insani bir pencereden baktığını söylemem lazım. Balkan coğrafyasıyla ilgilenenler için okunası bir gezi kitabı...
Bu arada altını çizmem gereken pek çok cümle vardı. Ama ben en çok şunu sevdim; Bir gün barış olacak. Sizi misafir edeceğiz, Saraybosna'yı görmeniz için. İnsana öylesine huzur veren bir yerdir ki, görmeden anlayamazsınız. Evet, görmeden olmaz...
Evet, Saraybosna'yı, hele de Başçarşı'yı çok özlüyorum. Görmeden anlayamazsınız...
Sene 93-94
Demir Perde henüz yıkılmış,
İnsanlar sudan çıkmış balığa dönmüş, kimse ne olacak bilmiyor,
Hele Bosna'da savaşların en iğrenci yaşanmakta,
Böyle bir ortamda Fürüzan, gazeteci kimliğiyle büyük imparatorluğun ardılları ve ya yeni cumhuriyetin uzantıları olan Türk ve Müslüman halkların haline şahit olup bize aktarıyor,
Tanıklıklar eski Yugoslavya coğrafyası, Bulgaristan ve Yunanistan'dan , her bölgenin ayrı hikayeleri var.
En kötüsü elbette Bosna Hersek;
Bir ulus başka bir ulusu aşağılayarak yok etmek için kadınlarına tecavüz yöntemini kullanmış, evet stratejik bir yöntem olarak, yani tüm bu tecavüzler sapıklıktan ve ya bireysel hayvanlıktan değil, emir-komuta zincirinde bir ordunun uyguladığı bir tür savaş taktiğiydi. Mülteci kamplarından korkunç tanıklıklar var, hepsini hiç yumuşatmadan yazmış. .
Bu durumun ve savaşta yaşanan daha pek çoklarının bir başka Yugoslav cumhuriyeti olan Makedonya'da yaşayan Türklere etkisi gençleri radikalleştirmek olmuş. Bir grup cihatçı olmuş başka bir grup Hitlerci ve Ülkücü.. Yaşlı kuşakla tartışıyorlar neden bu partizanlarla bir olup savaştınız, 'keşke Hitler galip gelseydi' diyorlar. .
Yaşlı kuşak ise 'Tito döneminde her şey iyiydi'den başka bir savunma yapamıyorlar..
Aslında bu Rumelinde, Yunanistan'dakiler hariç Türk toplumu komünist yönetimden oldukça memnunmuş, öyle anlaşılıyor
Bulgaristandakiler de 'Jivkov delirene kadar her şey güzeldi' den başka bir şey söylemiyorlar. Burda delirmeden kasıt birden tüm Türk halkının isimlerini değiştirme gibi abukluklar. Saçmasapan şeyler yaşanmış. O dönem haricinde bu insanların Türkiye'ye toplu göçler yaşandığı için ülkede etkinliklerini kaybetmesinden başka bir şikayetleri yok.
Onların asıl şikayetleri komünizm sonrası geçiş döneminin doğal sorunları diyebileceğimiz, işsizlik ve
Kitap 1993 yılında Füruzan'ın eski Yugoslavya'ya yaptığı seyahatleri anlatıyor. Üsküp, Manastır, Mostar, Sofya, Filibe, Selanik, Kavala, Gümülcine halkının ağzından Tito'nun Yugoslavya'sında herkesin barış içinde yaşadığı günlere hasret kaldığını bize tekrar anımsatıyor. Bosna Katliamının şiddetli günlerinde Balkanlar'da olan Füruzan, savaşın derin, karanlık izlerini okuyucusu ile bir bir paylaşıyor. Rumeli boyunca öğretmenlerle, köylülerle, edebiyatçılarla, sanatçılarla, din adamlarıyla, politikacılarla yaptığı sohbetler o döneme ait güzel bilgiler veriyor. Benim gibi yolunuz Balkanlara düştüyse, kitap sizde tekrar Rumeliye kavuşma hissi yaratacaktır. Burda yaşıyor iseniz hiç ayrılmama..
Füruzan'ın Şubat-Mayıs 1993 döneminde Makedonya, Bosna-Hersek, Hırvatistan, Yunanistan ve Bulgaristan'a yaptığı seyahatlerin kitaplaştırılmış halidir.
Bu kitabı okurken kendi yaşadığım Gümülcine şehrine ve Batı Trakya Türk Azınlığı'nın yaşadığı zorluklara bir kez daha tanık olmak üzücüydü. Fakat diğer bir yandan Dr. Sadık Ahmet'in adının geçmesi ve ölümünden kısa bir süre önce halkımız için yaptıklarıyla bir kez daha gururumuzu okşaması paha biçilemezdi.
Yunanistan'ın Gümülcine şehrinde yaşayan belli başlı kişilerle yapılan röportajlar ve yazarın şehre gelirken çevresinde dikkat ettiği olaylar, o dönemde yaşanan zorluklara birer kanıt niteliğindedir.
"Evveli Şam, ahiri Şam!" lanetini kırmayı düşlemek...Araştırma-İnceleme-Insan ve Toplum
Füruzan'ın (Feruze Çerçi) 11 Şubat'ta aramızdan ayrılmasıyla gündem olması, Türk yazınından son zamanlarda ne kadar kopmuş olduğumu fark ettirdi. Vefatına kadar ki tüm yaşamında oluşturduğu eserler ve o karizmatik duruşuyla birlikte aldığı birçok ödülle de klasikleşen bu önemli yazara da aktüel okuma listemde yer vermeye karar verdim. Geçenlerde yaptığım Balkan gezim üzerine nasıl bir etki bırakacağı merakıyla da bu kitabının içine dalıverdim.
Yugoslavya'nın parçalandığı günlerde savaşının da ta içlerine kadar giden Füruzan, incelemelerini işte bizim eski Rumeli'nin dört bölgesine göre ayırmış: Bosna-Hersek, Makedonya, Karadağ yani Yugoslavya, Bulgaristan, Yunanistan... 1975'te Türk Dil Kurumundan ödül aldığı 12 Mart dönemini anlatan o meşhur '
47'liler' eseri kadar edebi olmasa da 90'lı yıllarda yerel gazetelerde gezi-röportaj olarak tefrika edilmiş bu 'Savaş Muhabirliği' çalışması bir çok açıdan takdire hakikaten şayan!
Genç Le Corbusier'in İstanbul'u kastettiği o meşhur "Silüeti olan dünyadaki tek şehir!" mottosunu açımlamasıyla başlatıyor kitabını. Aynı silüetin Üsküp'ten başlayarak bizim işte o eski Rumeli illerine; bizim işte o Osmanlı-Türk taş oymacılığıyla süslü saat kuleleri, taş kemerli kamu yapıları, köprüleri, camileriyle akıp gittiğini kitabın genel olarak aurasında da hissettiriyor. Eserinin gayet ulusalcı biçiminin tinini oluşturan bu mimari ile tarihi iz vurgusu; Yunus Emre'den Homeros'a şiirler, yöresel mitolojik alıntılar, tarihi anekdotlar ile edebi bir boyut da kazanıyor. Herhangi bir tefrika yazında rastlanmayacak şekilde yazarın kendi özgü dilini bir toplamada hiç kesintisiz aynı nüansta yansıtabilmesi de ayrı bir sanat, ayrı bir uğraşı...
Her bölgedeki birçok kişiyle yapılan röportajlara gelince; ideolojide her kesime nesnel ve eşit olarak yer
47'liler' eseri kadar edebi olmasa da 90'lı yıllarda yerel gazetelerde gezi-röportaj olarak tefrika edilmiş bu 'Savaş Muhabirliği' çalışması bir çok açıdan takdire hakikaten şayan!
Genç Le Corbusier'in İstanbul'u kastettiği o meşhur "Silüeti olan dünyadaki tek şehir!" mottosunu açımlamasıyla başlatıyor kitabını. Aynı silüetin Üsküp'ten başlayarak bizim işte o eski Rumeli illerine; bizim işte o Osmanlı-Türk taş oymacılığıyla süslü saat kuleleri, taş kemerli kamu yapıları, köprüleri, camileriyle akıp gittiğini kitabın genel olarak aurasında da hissettiriyor. Eserinin gayet ulusalcı biçiminin tinini oluşturan bu mimari ile tarihi iz vurgusu; Yunus Emre'den Homeros'a şiirler, yöresel mitolojik alıntılar, tarihi anekdotlar ile edebi bir boyut da kazanıyor. Herhangi bir tefrika yazında rastlanmayacak şekilde yazarın kendi özgü dilini bir toplamada hiç kesintisiz aynı nüansta yansıtabilmesi de ayrı bir sanat, ayrı bir uğraşı...
Her bölgedeki birçok kişiyle yapılan röportajlara gelince; ideolojide her kesime nesnel ve eşit olarak yer
- Kitap yazarın Bosna Hersek, Makedonya, Karadağ, Bulgaristan ve Yunanistan gezilerinde yaptığı röportajları ve gözlemleri içeriyor.
--Balkanlarda yaşayan insanların özellikle de Türk milletinin bölgenin Osmanlı'dan ayrılmasıyla başlayan sıkıntılı süreçlerini anlatan akıcı bir kitap.
--Türk milletinin yaşadığı zulüm, katliam, kimliksizleştirme ve göç etmeye zorlama gibi tarihte yaşanan olaylar gerçek kişilerin dilinden anlatılmaktadır.
--Kitabı okunurken bir kez daha o yüksek medeniyete sahip olduğunu iddia eden Avrupa ve Amerika! gibi ülkelerin mevzu Müslümanlar veya Türkler olduğunda nasıl gözlerini kapattıkları bir kez daha görülmüş oluyor.
Yazar Hakkında
FüruzanYazar · 20 kitap
Feruze Çerçi veya tanınan adıyla Füruzan (d. 29 Ekim 1932, İstanbul), Türk yazar.
Çağdaş Türk edebiyatının önemli isimlerinden birisidir. Türk öykücülüğünde genellikle "küçük insanlar" diye adlandırılan toplumun ezilmiş, hakkı yenmiş, duyarlıklı iç dünyaları keşfedilmemiş insanlarını yazmıştır. Öykünün yanı sıra şiirden, romana, gezi yazısından, denemeye, şiire ve çocuk kitabına kadar edebiyatın farklı türlerinde eserler vermiş, öykülerinin bazıları tiyatro sahnesine ve sinema perdesine taşınmıştır. 1970'li yıllarda en çok dikkat çeken üç kadın yazardan biri olarak Sevgi Soysal ve Adalet Ağaoğlu’yla birlikte anılır.
Gülsün Karamustafa ile birlikte yönettiği Benim Sinemalarım filmi, Türk sinema tarihinin en başarılı eserleri arasında sayılır.
Hayatı
29 Ekim 1932'de İstanbul'da doğdu. Esnaf olan babasını küçük yaşta kaybetti. 1946 yılında Yalova Demir Köyü İlkokulu'ndan mezun oldu. Ailesinin kısıtlı ekonomik imkanları nedeniyle ortaöğrenimi tamamlayamadı.
1950'li yıllarda tiyatrocu olmaya karar verdi. Bir süre Küçük Sahne’de tiyatro oyunculuğu yaptı. Uzun bir süre resim ile ilgili çalışmalar yaptıktan sonra tamamen edebiyatla ilgilenmeye karar vererek çalışmalarını bu alana yöneltti. İlk öyküsü Olumsuz Hikâye, 1956’da Seçilmiş Hikâyeler Dergisi’nde yayınlandı. 1956’dan 1958'e dek öykülerini Türk Dili, Yenilik ve Pazar Postası’nda yayımladı. 4 Temmuz 1958'de karikatürist Turhan Selçuk ile evlendi. Boşanma ile sona eren bu evliliğinden kızı Aslı dünyaya geldi. Eserlerinde evlenmeden önce Füruzan Yerdelen, evlendikten sonra Füruzan Selçuk, eşinden ayrıldıktan sonra Füruzan imzalarını kullandı.
Yazarlığının ilk dönemini “gençlik hevesi” olarak tanımlayan Füruzan, asıl eserlerini 1960’lı yıllarda vermeye başladı. 1964-1972 arasında Dost, Yeni Dergi ve Papirüs’te yayınlanan öyküleriyle dikkat çekti.
İlk kitabı Parasız Yatılı ile 1972 Sait Faik Hikâye Armağanı'nı kazanınca ünlendi. Bu ödülü kazanan ilk kadın yazar ünvanını aldı. Parasız Yatılı'yı Kuşatma (1971) ve Benim Sinemalarım (1973) adlı öykü kitapları izledi. Öykülerinde kötü yola düşmüş kadın ve kızların, çöküş sürecindeki burjuva ailelerin, yeni yaşama koşullarından bunalan, yurt özlemi çeken göçmenlerin, yoksulluk içinde yaşama savaşı veren, tek silahları sevgi olan yalnız kalmış kadınların, çocukların dramlarına sevecen bir bakışla eğildi. Benim Sinemalarımkitabının ardından öyküye 9 yıl ara verdi.
1973'te ilk romanı Kırkyedililer 'i yayımladı. Türkiye tarihine '68'liler olarak geçmiş, devrim ve isyancı bir kuşak olan 1947 doğumluların hikayesini anlatan eser, geniş bir kitle tarafından sevildi, 1975'te Türk Dil Kurumu Roman Ödülü'nü aldı.
1975 yılında Alman Akademik Değişim Servisi (A.A.D.D) adlı bir sanatçı programı kapsamında davet edildiği Berlin'e gitti ve bir yıl kaldı. Bu şehirde Türk işçilerle röportajlar yaptı. Röportajlarını Yeni Konuklar adlı kitabında topladı (1977). Dokuz Çağdaş Türk Öykücüsü (1982) adlı antolojisini ve Türkiye Çocukları (1979) adlı çocuk kitabını da Berlin'de hazırladı. Füruzan, daha sonraki yıllarda da göçmen ve gurbetçi işçi soranları üzerinde durmuştur. 1988'de yayımlanan ve belge niteliğinde bir kitap olan Ev Sahipleri 'nde Almanya'nın önde gelen aydınları ile göçmenleri konuşturdu. 1988'de yayımlanan ikinci romanı Berlin'in Nar Çiçeği 'nde de Almanya'daki göçmenlerin hayatını işledi.
Ah Güzel İstanbul öyküsünden uyarlanan aynı isimdeki filmi 1981’de Ömer Kavur ile birlikte yönetti. Film, hiçbir filmin birinciliğe değer görülmediği Antalya Film Festivalindeikincilik ödülü aldı.
1982'de yayımladığı Gecenin Öteki Yüzü kitabında yer alan ve kitapla aynı adı taşıyan öykü, 1986'da TRT tarafından dizi olarak çekildi. Dizi, TRT ve Modern Gazeteciler Kurumu tarafından en iyi dizi olarak seçildi.[5] Bütün çekimlerde sette bulunan Füruzan,[3] bu deneyimden sonra kendisi film yapmak üzere cesaret buldu. 1988-1989’da "Benim Sinemalarım" adlı öyküsünü senaryolaştırdı ve 1989’da Gülsün Karamustafa ile birlikte aynı adla sinema filmi olarak çekti. Film, uluslararası festivallerde büyük ilgi gördü.
Yazar, Redife'ye Güzelleme, Kış Gelmeden ve Sevda Dolu Bir Yaz adlı öykülerini ise oyunlaştırmıştır. "Kış Gelmeden" ve "Sevda Dolu Bir Yaz" Ankara Devlet Tiyatroları tarafından sahnelendi.
1991'de Lodoslar Kenti adlı şiir kitabını yayımladı.
Bosna Savaşı esnasında Balkanlar'ı kapsayan yolculuğunun izlenimleriniİşte Bizim Rumeli (1994) ve yeni baskısı Balkan Yolcusu (1996) kitaplarında paylaştı.
Yapıtları başta Almanca olmak üzere İtalyanca, İngilizce, Fransızca, Boşnakça, Bulgarca, Farsça gibi çeşitli dillere çevrilmiştir.
2006 yılında Ankara Öykü Günleri Onur Ödülü alan yazar[7], 2008 yılında 27. İstanbul Kitap Fuarı'nın Onur yazarı olarak seçilmiş[8] ve hakkında Füruzan Diye Bir Öykü adlı kitap hazırlanmıştır.
