Yazar:
Janet Wallach
Çevirmen:
Püren Özgören
Tahmini Okuma Süresi:
15 sa. 16 dk.
Sayfa Sayısı:
539
Basım Tarihi:
2004
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
The Desert Queen: extraordinary Life Of Gertrude Bell
ISBN:
9750704118
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Bu kitabı geçen yıl okumuştum tam okuduğum tarihi hatırlamıyorum.
Bazı kitaplar size güç verir. En huzursuz olduğunuz anlarda hatırlatırlar kendilerini. Kitap hakkında pek fazla bir şey yazmak istemiyorum, tarihten bir biyografi olduğunu ve gerçeklik içerdiğini söyleyeyim. Çöle meydan okuyan haklı bulduğu davasını sonuna kadar savunan yalnız bir kadının hikayesi.
Şiddetle okunması gerektiğini savunuyorum.
Miss Bell...
Ortadoğu’da bir İngiliz arkeolog, seyyah ve en önemlisi o bir ajan.
Herkes Arabistanlı Lawrence’ı bilir ama onun akıl hocası olan, ondan çok daha evvel Ortadoğu’da çalışmaya başlayan, zengin bir İngiliz asilzade aileden gelen, İngiltere’nin kadın ajanı Gertrude Bell’i bilmez. Çünkü o bir kadındır. Çünkü erkek egemen bir dünya, düzen, iş alanı içinde çalışmıştır. Üzen tarafı şu ki, Gertrude’un kendisi de kadınları aşağılamaktadır. Kendinden başka hiçbir kadını beğenmemektedir. Ama bununla beraber de Ortadoğu’da ezilen Müslüman kadınlar ve kız çocuklarının eğitimi ve rehberliği için çalışmalar da yapmıştır. Asıl mevzu ise şudur ki: Ortadoğu’nun, Mezopotamya’nın, sınırların, savaşların, monarşinin, cumhuriyetin şekillenmesinde çok ciddi rol oynamıştır ve bu kitapta da bunu görmekteyiz.
Yaşantısını, şaşalı hayatını geride bırakıp kendisini Ortadoğu’ya adayan bir kadın... Gertrude Bell, Filistin, Suriye, Türkiye, Mısır ve Irak’ta bir seyyah olarak dolaşır, seyahatlerinde gezip gördüğü yerlerin tarihini, kültürlerini, doğal güzelliklerini, toplumsal yaşamlarını, gelenek ve göreneklerini tanır.
Belgeler, yazılanlar, Osmanlıları Arap yarımadasında arkadan hançerleyenin Lawrence’dan çok, Bell olduğunu gösteriyor. Bu çabalarının amacı, Arap halklarının özgürlüğü ya da İngiltere’nin petrol yataklarına egemen olması mıydı? Yoksa büyük aşkla tutkun olduğu sevgilisinin Gelibolu savaşında öldüğünü okuyunca Osmanlılara beslediği bir öç alma duygusu muydu?
Tarihî bir biyografi kitabı, “Çöl Kraliçesi”. Asla sıkılmadan, merakla okudum. Ve hatta Gertrude bana arkadaşlık yaptı. Kitabı bu derece okunur kılan tabi ki yazarı kadar, onu dilimize çeviren #pürenözgören, teşekkürler
Öncelikle şunu söylemeliyim ki kitabı okumak için çelik gibi sinirlere sahip olmak şart. Zira şahsımın çoğu yerde öfke nöbetleri geçirdiği doğrudur.
İçeriğe gelecek olursak Ortadoğu'nun Osmanlı'dan çalınışı anlatılıyor kitapta.. ihanet eden Araplar, kışkırtılan halk, İngiliz ve Fransızların çevirdikleri dümenler, Musul, Kuveyt, Hicaz, Filistin... en başından beri keyiflerine düşkün vizyonsuz Arap kralları, Yahudi meselesi, Kürt sorunu.... 'Çöl kraliçesi' olarak ün salmış Getrudue Bell'in hikayesi üzerinden anlatılıyor tüm bunlar.
A.T. Lawrence, Kral Faysal, Percy Cox ve Getrudue Bell... gibi bir çok düşman ediniyorsun kitabı okuyunca ama düşman var düşman var. Misal Lawrence büyük şerefsizsdir ama saygı duyarım. Ortadoğu'yu birbirine katmış, hâlâ coğrafyaya eziyet veren ancak ülkesini ihya eden büyük sıkıntılara neden olmuştur. Amacı uğruna ne nefsani ne de vicdanı hiçbir engele takılmamıştır. Gerektiğinde ordu kurmuş kendisi Türklerle savaşmıştır. Ama iş Faysal'a, Getrudue'a gelince zerre saygım yok.
Faysal'ın ezik ve melankolik kişiliğinden bahsetme geriği dahi hissetmeden Bell'e değinmek istiyorum. Getrudue Bell, süslü şapkaları, kabarık etekli elbiseleri, yer yer aptallığa çalan nezaketi ve evli erkeklerle olan ilişkisine bakmaksızın her fırsatta ne kadar soylu olduğuna dair nutuklar atmaktan çekinmeyen tam bir ingiliz hanımefendisi. İşte bana öfke nöbetleri geçirten, bu kadının Musul ve Kürdistan gibi, bugün hâlâ bizim canımızı sıkan bir çok sorunun bir ucundan tutmuş olması. Bir düşman olarak iyi çalışmış kabul ama gel gör ki kadın ahlak yoksunu. Evli ya da bekar, genç ya da yaşlı fark etmeksizin o dönemde Ortadoğu da görev yapan bütün erkeklere yürümüş hatun, hatta öyle ki bir ara Faysal'a bile yürümüş (ve bu sırada da 56 yaşında.) eee kimse kusura bakmasın
Spoi içerir
Mübarek, bilge, bayan, Üm el Müminin; ki bu lakabı taşıyan son kişi Muhammet Peygamber'in karısı Ayşe'ymiş... Sitte, Arapça'da "hanım"... Hepsi de Gertrude L. Bell...
Arkeolog, yazar, gezgin, dağcı, coğrafyacı, ajan ve Çöl Kraliçesi. O bir İngiliz ama "Iraklıyım" da diyor. En son, Mezopotamya'da "El Hatun" dendiğinde ilk ve/veya sadece o akla geliyordu...
Onun için "Erkek beyni taşıyan son derece zeki bir kadın" diyorlar. Belki de, kendi sözleri "Bir cins için fazla kadınsıyım, öteki cins için fazla erkeksi," de erkek dünyanın tespitini tamamlıyor.
Amerikalı yazar Janet Wallach 1996'da "Desert Quinn" adıyla yayımlanan, Türkçe'si de 2004 yılında Can Yayınları'ndan çıkan Çöl Kraliçesi adlı çalışmasında Bell'in Red Cars'da başlayan Bağdat'ta sona eren 57 yıllık yaşamının izini sürüyor.
Wallach, çölde bedevilerle buluşuyor, İngiltere, Kahire, Şam, Kudüs, Amman ve Bağdat'ta arkeologlar, diplomatlar, yazar ve tarihçilerle görüşüyor; onu ailesinden, dostlarından dinlemiş düzinelerce kişiyle konuşuyor. Elimize ulaşan hayatı çok yönlü okumalarla yorumlamanın yollarını okura açıyor.
"Biri" olmak!
Mesela, Bell Birinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında çöllerde deve sırtında dolaşan, Ortadoğu'nun kaderini çizenlerden "biri", Irak'ı, Irak'ın ilk kralı Faysal'ı yaratan kişi mi?
Burada, "biri" sözcüğü önemli, çünkü o hep, "biri" olmaya çalıştı ve önce Ortadoğu'da, sonra doğduğu ülkede "biri" oldu.
Yoksa, erkek dünyada sürekli onlardan "biri" olduğunu kanıtlamaya çalışan yalnız bir kadın mı?
Bir not bile bırakamadan
Yalnızdı; 11 Temmuz 1926'da, 58. doğum gününden üç gün önce, anne babasına yazdığı mektubu bitiremeyecek, hatta bir not bile bırakamayacak kadar yorgundu.
Yardımcısına sabah altıda uyandırılmak istediğini bildirdi. Elini uyku haplarına uzattı, bolca aldı,
4/10
2020 12. kitabı
Gertrude Bell, victoria döneminin seçkin(kraliyete uzanan) ailelerinden birinin kızı olmakla beraber zamanın iyi eğitim görmüş, kendini yetiştirmiş genç bir kadındır. Arap yarımadasında yaptığı keşif sırasında tanıştığı Arabistanla Lawrence ve arap şeyhlerle yaptığı gizli kapaklı bilgi sızdırmasıyla tarihi şekillendirmiş.
Yazarın Getrude hakkında sıkı bir araştırma yaptığını okurken görebiliyoruz. Fakat bu kadını etkileyici bulabildiğimi söyleyemem. Kadın tamamen kendi kafasına göre ve kendi kendine "ingiltereyi savaşmadan kurtarmaya çalışıp kendi kendi kahraman ilan" etmiş fikrimce. Kişiliği hakkında kitapta oldukça bilgi verilmiş bundan yola çıkarak iticiliği ve kendini beğenmişliği rahatsız ediciydi. Büyük bir merakla aldığım kitap bu noktada bana biraz hayal kırıklığı yarattı diyebilirim. O döneme göre aldığı eğitimler (tabii zenginliğin verdiği artılar), yaptığı geziler (bknz, yine zenginliğin verdiği güç çünkü o dönemde ingiltereden arap yarımadasına geçmez azımsanacak bir şey değil) bir kadın için elbette başarıydı. Çünkü ingiliz kraliyet ailelerinde kız çocukları iyi bir eş olmak üzere yetiştirilir, kız çocuklarının evlenme yaşı 14-15 bile olabiliyordu. Günümüzde Türkiyede ayıpsanan ki (öyle olması gerekir) victoria döneminde de tamamen normal, olağan bir durumdu. Ve hiç evlenmeyen Getrude, evde kalmış olmanın ciddi bunalımları yaşanıyor. Bir taraftan kendi beğenmişliği ve küstahlığı diğer yandan ise dönemin standartlarına yetişme çabasında olan bir kadın. Sürekli yalnızlıktan ve bariz şekilde "erkeksiz hayatından" rahatsızlık duyduğu görülüyor.
Bunun yanı sıra yine aşık olduğu adam için Türklere duyduğu nefret oldukça ironik. (Sanırım Türk düşmanlığın da sana olan merakımı köreltti) . Kitapta yada Getrude mı desem bilemedim yüksek gerilimli bir arap hayranlığı
İşlerin yoğunluğu ve birkaç kitabı beraber okuma meseleleri yüzünden kitabı geç bitirdim.
Kitap bir biyografi. Gertrude Bell adında bir kadın bir ajanın hayatı anlatılmış .
Çok ayrıntıya girmeden maddeler hâlinde şunları paylaşayım:
--- Azimli bir insan. Hayatı hızlı yaşamak istiyor. Yaşıyor da. Annesinin ölümü babasının yeni evliliği onu maceralı bir hayata sürüklemiş.
--- İngiliz soylu kadınların alması gerektiği gibi bir evlilik teklifi alamamış ve hovarda bir hayatı benimsemiş. Zengin olmasına karşın dağlarda ve çöllerde erkeklerle bir hayat sürmüş.
---- Ortadoğu'daki gezileri ve Arapça öğrenmesi 1. Dünya savaşında İngiliz devleti adına siyasi bir göreve atanmasını sağlamış.
Bundan sonrada 12 yıl boyunca Osmanlı Devleti ve Türkiye aleyhine Arapları örgütlemiş ve ünlü İngiliz ajanı Lawrence'yi de desteklemiştir.
--- Irak'ın kurulmasında ve bölgenin suni haritalarla bölünmesinde etkili olmuştur. Bu suni devletler ve dışardan yabancı kral atamaya çalışmalarında etkili olmuş ve İngiliz emperyalizmine hizmet etmiştir.
--- Hafifmeşrep hayatını intiharla sonlandırmış ve Irak'ta hayatına kıymıştır.
Getrudue Bell'in mektuplarının derlenmesi ile oluşturan bir biyografi.
Kitapta Arap yarımadasındaki İngiliz projeleri, aşamaları ve ortakları Bell'in çok fazlaca etkin olan hayati üzerinden açık bir şekilde anlatılıyor. Geçmişi ve bugünü karşılaştırma ve anlama adına karşı cephenin niyetini açıkca göreceğiniz bu kitabı kesinlikle okumanızı tavsiye ederim.
Sinirlerimi fazlaca zorlamış olsa da okumaya değer bir kitap.
Ortadoğuyu şekillendiren Kadın·520 syf.·Edebiyat
7/10
2019 62. kitabı
Özel olarak eğitilen İslâm dininden nefred eden bir kadın ajan fiziki güzelliğini ve zekasıyla Kadına düşkün olan Arapları parmağının ucunda oynatıp tüm Ortadoğuyu İngiliz çıkarlarına uygun bir şekilde şekillendirip küçük küçük yeni devletler kurup kendi belirlediği kralları başa getirdiği ve bunu nasıl adım adım yapıldığını anlatılıyor bu eserde
Janet Wallach 
Çöl Kraliçesi
Janet Wallach Çöl Kraliçesi
Bu kitabı bu sitede öncelikle benden başka kimse okumamış..O dikkatimi çekti.. :) Gertrude Bell isimli kadın İngiliz ve araplara göre bir kahraman ama bize göre bir düşman... Orta Doğuda topraklarımızı kaybetmemizde bir İngiliz olarak gayet güzel çalışmış.Hem de İngiltere de lüks bir hayatı bırakıp gelerek.. Tarih tekerrürden ibaret..İngilizler hala orta doğuyu karıştırmaya devam ediyor...
Bir İngiliz casususun kendi kaleminden düşen notların derlenmesi ile oluşturulan hayat hikayesi..
İnsan yaptığı iş ne kadar alçak ca olsada kendince haklılık payı çıkarması ve masumlastirilmasini,hatta aslında olması gereken buymuş gibi gösterilmesini görüyoruz kitapta.
Ancak azim ve kararlı olarak çok çalışması, insanları tanımadan dil öğrenimine verdiği önem, birde bütün yaşadıklarını mektuplariyla paylaşması casusun takdire şayan yönleriydi.
