Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Puan vermedi·58 syf.·
2026 26. kitabı
Çukur için sadece bir şiir kitabı demek eksik kalır. Bu metin bir tanıklık. Bir savaşın içinden geçen insanın, gördüklerini estetik kaygıdan çok vicdanla yazması.
Yazarı Ivan Goran Kovačić, Hırvat edebiyatının en sarsıcı isimlerinden biri. II. Dünya Savaşı sırasında Yugoslav partizanlarına katılmış, genç yaşta öldürülmüş bir şair. Çukur’u da savaşın tam ortasında, katliamların gölgesinde yazmış. Metni okurken bunu iliklerine kadar hissediyorsun.
Kitap, toplu mezara atılan insanların gözünden anlatılıyor. Evet, yanlış okumadın, ölülerin ağzından. Karanlık bir kuyunun içinden sesleniyor bize. Kör edilen gözler, parçalanan bedenler, susturulan hayatlar… Ama bütün bu vahşetin içinde tuhaf bir şey var: İnsan kalabilme direnci.
Ben okurken sık sık ara verdim. Bazı dizeler var, biraz durup nefes alman gerekiyor. Çünkü metin seni sadece üzmüyor; suç ortağı yapıyor. “Bak” diyor, “insan insana bunu yaptı.”
Kovačić’in dili sade ama acımasız derecede net. Süslü metaforlar yok, kaçamak cümleler yok. Okurun elinden tutup karanlığın içine sokuyor, sonra da orada yalnız bırakıyor. Bu yüzden kolay bir okuma değil. Ama gerekli.
Çukur, savaş karşıtı metinler arasında özel bir yerde duruyor benim için. Çünkü burada ideoloji yok, kahramanlık yok, romantize edilmiş direniş yok. Sadece insan bedeni ve insan vahşeti var. Ve bir de, bütün bunların ortasında hâlâ konuşabilen bir vicdan.
Kolay bir kitap değil. Ama unutulacak bir kitap hiç değil. Tavsiyemdir.
"Kan, benim ışığım ve benim karanlığım"
Dünya edebiyatının en sarsıcı açılış dizesi ile başlayan Çukur (Jama) şiirini yazan Ivan Goran Kovačić Hırvat bir baba ve Yahudi kökenli bir annenin evladı olarak Hırvatistan'da dünyaya gelmiş şair ve yazardır.(1913-1943)
Eserlerinde toplumsal adaletsizliğe ve yoksulluğa karşı güçlü bir duruş sergileyen Kovačić tüberküloz hastalığına rağmen ikinci dünya savaşında kendisi gibi şair ve siyasetçi olan ve kendisinden çok daha yaşlı olan Vladimir Nazor ile faşisizm karşıtı olan Partizan güçlerine gönüllü olarak katıldı. Böylece duruşunu eylemle birleştirmiş oldu ama maalesef Doğu Bosna'da Sırp Çetnik birlikleri tarafından katledildi.
Kovačić, Hırvat faşist ve aşırı milliyetçi bir örgüt olan Ustaše'nin yaptığı vahşeti kınamak için entelektüel ve etik bir sorumluluk bilinci ile kaleme aldığı Çukur şiirini, savaş sırasında Bosna Hersek'te yazmıştır.
On kantodan oluşan ve savaş karşıtı bir şiir olan Çukur, Jama denilen o dipsiz karstik çukurlara gözleri oyularak atılan Sırp köylülerinin son anlarını, sönmemiş kireçle yakılışlarını, karakterin o sonsuz karanlıkta ölü bedenlere tutunarak tırmanışını ve tekrar doğuşunu anlatan, toplu katliamlara ve işlenen savaş suçlarına karşı yazılmış bir şiirdir.
Çukur; acı çeken, şehit ve kurban hakkında bir metafor olarak görülse de yaşananları görmezden gelemeyen bir vicdanın çığlığıdır. 
Fihrist Kitap ayrıcalığı ile ilk kez Türkçe yayınlanan bu eserde şiirin orijinal halini de sayfalarda bulabilirsiniz. Aklınızda olsun...
Fihrist Kitap
@alkanomer19
Gönül Tuğba ile okuyoruz
Fihrist Kitap ayrıcalığı ile ilk kez Türkçe yayınlanan bu eserde şiirin orijinal halini de sayfalarda bulabilirsiniz. Aklınızda olsun...
Fihrist Kitap
@alkanomer19
Gönül Tuğba ile okuyoruz
ÇUKUR
Masum insanların kanı ile yazılmış bir şiir kitabı
Sanırım hayatım boyunca okuduğum en acıklı ve beni ağlatan şiir kitabı diyebilirim.
Kesinlikle tarihi bir çığlığı anlatıyor #çukur kitabı.
Yazar #ivangorankovačić de bilmeden kendi sonunu kendi elleriyle yazmış. #goran yani dağlı olan, dağların adamı olarak bilinen şair kendi halkının içinde bir direniş gerçekleştirerek yapılan zulumü kaleme almış. Sessiz kalmak yerine insan olmayı seçmiş.
Peki ne mi olmuş? Yazar da henüz otuz yaşında, kafası koparıp, vücudu parçalanarak katledilmiş. Bir mezarı dahi olmayan, dağların adamı yine dağlarda yok olup gitmiş.
Bosna nın Livno kendi dağlarında jame, yani çukurlar ve obruklar ile oluşan yeraltı boşlukları bulunmaktadır. Ne yazık ki bu çukurlar, Ustaşa birlikleri tarafından, Sırp, Yahudi ve Roman köylüleri öldürmek, işkence etmek için kullanılmış. Çekilen acı ve azap dizelerde öyle derin hissediliyor ki...
"Çukur, bir şiir değil, cehennemden bir rapordur."
Vicdanın, kardeş katline karşı tarihi çığlığı...
20.yüzyılın en büyük savaş karşıtı şiiri..
Yine ilk kez Türkçe çeviri ile Fihrist Kitap da.
#okudumbitti #hırvatistan
Fihrist Kitap da.
#okudumbitti #hırvatistan
Merhaba kitap dostlarım, nasılsınız?
Ben çok iyiyim ve bugün sizlere okurken insanın içini gerçekten sarsan, kısa ama etkisi oldukça güçlü bir şiir kitabından bahsetmek istiyorum: Çukur.
Kitabın yazarı Ivan Goran Kovačić, 20. yüzyıl Hırvat edebiyatının en önemli şairlerinden biri olarak kabul ediliyor. 1913 yılında doğan Kovačić, yalnızca edebiyatla ilgilenen bir şair değil; aynı zamanda yaşadığı dönemin trajedilerine yakından tanıklık etmiş biri. II. Dünya Savaşı sırasında faşizme karşı direnen partizanlara katılıyor ve ne yazık ki 1943 yılında, henüz 30 yaşındayken savaşın ortasında hayatını kaybediyor. Bu yüzden onun şiirleri sadece estetik bir metin değil; aynı zamanda yaşanmış bir tarihin ve vicdani bir duruşun da sesi gibi.
Çukur, tam da bu karanlık dönemin içinde yazılmış bir şiir. Eser, savaş sırasında insanların bir çukura atılarak katledildiği korkunç bir olaydan yola çıkıyor. Şiirin anlatıcısı ise gözlerini kaybetmiş bir kurban. Okur olarak biz de yaşananları onun karanlığından dinliyoruz.
Bu anlatım biçimi metni çok daha sarsıcı hale getiriyor. Çünkü anlatıcı dünyayı artık gözleriyle değil; seslerle, dokunuşlarla ve acıyla algılıyor. Böylece şiir, savaşın yarattığı dehşeti soyut bir anlatıdan çıkarıp neredeyse fiziksel olarak hissedilebilir bir deneyime dönüştürüyor.
Şiirin ilerleyen bölümlerinde metin sadece bireysel bir acıyı anlatmaktan çıkıyor; insanlığın karanlık tarafına tutulmuş bir aynaya dönüşüyor. Şiddetin sıradanlaştığı, merhametin kaybolduğu bir dünyayı gösterirken aynı zamanda vicdanın tamamen yok olmadığını da hatırlatıyor.
Benim için Çukur, savaş karşıtı edebiyatın en güçlü örneklerinden biri oldu. Çok uzun bir kitap değil ama bıraktığı etki gerçekten ağır ve düşündürücü. Okurken insan yalnızca bir şiir okumuyor; tarihin karanlık bir
#kitabiistan_
Çukur (Jama) / Ivan Goran Kovačić
Ivan Goran Kovačić 1913 yılında Hırvatistan’ın doğayla iç içe bir köyünde dünyaya gelmiş doğaya duyduğu derin bağlılığı, “dağlı” anlamına gelen Goran adını alarak adeta kimliğinin bir parçası hâline getirmiş şair ve yazardır. Daha genç yaşlardan itibaren eserlerinde toplumsal adaletsizliği,yoksulluğu ve baskıyı cesurca dile getirip yalnızca kalemiyle değil,duruşuyla da çağının vicdanı olmuştur. Nazilerin karanlık günlerinde,soğuk savaşın gölgesinde “ustaşa” (Hırvat faşistleri),anti-faşist direnişe katılan Kovačić,dehşetin,işkencelerin,öldürülen insanların toplu çukurlara gömülmesi, insan ruhunda açtığı yaraları ölümsüz kabul edilen şiiri ile dile getirir. Henüz otuz yaşındayken hayatını kaybetmiş ama kısa ömrüne rağmen ardında Hırvat edebiyatının en sarsıcı eserlerinden bazılarını bırakmış entelektüel biri olarak hatırlanmaya hala devam ediyor.
“Çukur” şiirini okurken,savaşın soğuk yüzünü,insan ruhunda açılan derin ve karanlık korkuyu bütün ağırlığıyla hissediyor. Kovacicin’in bizzat tanıklık ettiği vahşeti bu kadar yalın ama aynı zamanda yüksek bir estetikle anlatabilmesi gerçekten etkileyiciydi. Şiir ilerledikçe boğaz düğümleniyor,anlatılan sadece ölüm olmaktan çıkıp,karanlığın içinden yükselen bir insanlık onuruna ve direnişin sesine dönüşüyor adeta. Yazıldığı dönemi aşarak bugün bile biz okurların vicdanına dokunuyorsa, adaletsizliğe karşı unutulmaması gereken bir hatırlatma şiiri olmayı hak ediyor kesinlikle.
Fihrist Kitap
#ivangorankovačić
#çukur #jama
#hırvatedebiyatı
Fihrist Kitap
#ivangorankovačić
#çukur #jama
#hırvatedebiyatı
Ivan Goran Kovačić, II. Dünya Savaşı'nın ortasında yazdığı bu şiirle, insanlığın en karanlık yüzünü edebiyatın tam merkezine koyan bir şair. Kendisi de savaşın içinde yaşamış, zulmü ve şiddeti birebir görmüş biri. Çukur da tam olarak bu tanıklığın sesi.
Bir çukurun başında duruyoruz öldürülen insanların, susturulan seslerin, yok sayılan hayatların başında... Şiir ilerledikçe çukur sadece fiziksel bir yer olmaktan çıkıyor, insanın vicdanındaki karanlığa dönüşüyor. Yazar aslında özellikle sert ve sarsıcı bir dil kullanıyor. Çünkü anlatılan şeyin ciddiyetini orda yaşanılanların gerçekliğini anlamamızı ıstıyor.
Bu kitap şiirden çok bir yüzleşme ama bitince insanda uzun süre kalan bir ağırlık bırakıyor. Çukur, savaşın ne oldugunu değil, insanın neye dönüşebilecegini anlatıyor.
Okuduktan sonra susmak istiyorsun. Bence en güçlü tarafı da bu kesinlikle. Fihrist Kitap
Fihrist Kitap
Bu kitap aslında bir şiir kitabından fazlası. Başındaki biyografik ve analiz kısmı, yazarın nasıl bir dönemin içinden geçtiğini anlamanı sağlıyor. II. Dünya Savaşı’nın ortasında, insanların birbirine yaptıklarının sıradanlaştığı bir ortamda yazılmış. O yüzden daha en baştan, okuyacağın şeyin hafif olmayacağını hissediyorsun.
Şiire geçtiğinde ise bu his direkt oturuyor. Okurken dışarıdan izliyormuşsun gibi değil, sanki o anın içindeymişsin gibi ilerliyor. Anlatılanlar sadece acıyı göstermekle kalmıyor, insanın içten içe nasıl çözüldüğünü de hissettiriyor. Ama en çarpıcı olan şey, şiddetin kendisi değil; onun ne kadar normalleşmiş olması. İnsanların sayıya dönüşmesi, ölümün sıraya girmesi… burada asıl kırılan şeyin insanlık olduğunu fark ediyorsun.
Bu kitap kolay okunan bir metin değil. Zaten okurken rahat ettirmek gibi bir amacı da yok. Yer yer durup düşünmek istiyorsun ama bir yandan da devam ediyorsun. Bitirdiğinde elinde sadece bir şiir kalmıyor; insanın neye dönüşebileceğine dair ağır bir düşünce kalıyor.
Yazar Hakkında
Ivan Goran KovačićYazar · 0 kitap
Gorski Kotar'ın Vrbovsko belediyesi Lukovdol kasabasında Hırvat bir baba Ivan Kovačić ve Transilvanyalı Yahudi bir anne Ruža'nın ( kızlık soyadı Klein) çocuğu olarak dünyaya geldi.
Karlovac Lisesi'ne gitti . Onun onuruna, 1838'de kurulan şehrin en eski kültür kurumu olan Karlovac şehir kütüphanesi onun adını aldı.
II. Dünya Savaşı sırasında, 1942'nin sert kışında, Kovačić ve Vladimir Nazor, dünyaya anti-faşist bir örnek oluşturmak için Partizan güçlerine gönüllü olarak katıldılar . O dönemde Goran zaten tüberküloz hastasıydı ve Nazor da ileri yaştaydı, ancak vicdanları onları harekete geçirdi. Kovačić, 13 Temmuz 1943'te, Bosna'nın doğusundaki Foča yakınlarındaki Vrbica köyünde Sırp Çetnik birlikleri tarafından öldürüldü.
Ölümü şöyle anlatılıyor: "Tıpkı eski bir trajedide olduğu gibi, kötülüğe en çok karşı çıkan, kötülükten en acımasızca ölecektir. Hırvat Ustaše'nin Sırp sivilleri (çoğunlukla kadın ve çocuklar) topluca katletmesine ve işkence etmesine karşı sesini yükselten şairin boğazı Sırp Çetnikler tarafından kesilmişti... Birkaç güvenilir tanık, Goran'ın beşinci saldırının cehenneminden sağ kurtulduğunu, ancak geride kalan hasta arkadaşı Dr. Simo Milošević'e yardım etmek için döndüğünde, faşistlerin hem Hırvat şairi hem de Sırp bilgini ayrım gözetmeksizin öldürdüğünü doğruluyor. Faşizm, dünyanın hiçbir yerindeki şairlere veya bilim insanlarına değer vermedi."
