Yazar:
Kingsley Amis
Çevirmen:
Püren Özgören
Tahmini Okuma Süresi:
7 sa. 29 dk.
Sayfa Sayısı:
264
Basım Tarihi:
Kasım 2023
Yayınevi:
Can Yayınları
Orijinal Adı:
The Alteration
ISBN:
9789750762291
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
"Egemenlerimiz insancılmış gibi görünmeye bayılır, tabi rahatları kaçmadığı sürece."
Kingsley Amis in Değişim kitabı benim ilk kez tanıştığım, Alternatif Tarih olarak kurgulanan bir roman.
Prens Arthur ölmemiş, dolayısıyla VII. Henry tahta geçmediği için dini reformlar olmamış, Sanayi Devrimi hiç gerçekleşmemiş, kilise ve din adamlarının her alanda baskıcı ve yetkin güç oldukları, bazı kitapların, bilimin, yasaklı olduğu, sanatın ve sanatçının sadece kiliseye hizmet ettiği, annenin çocuğu üzerinde hiçbir karar hakkı olmadığı 1976 yılı İngiltere’sindeyiz.
Kitabımız; İngiltere ve bütün imparatorluğun dini bütün kralı olan III. Stephen’in cenaze töreni ile başlıyor. Cenaze töreninin gerçekleştiği Aziz George Bazilika Katedrali korosundan olan on iki yaşındaki Hubert Anvil, Mozart’ın İkinci Requem gibi inişli çıkışlı, uzun pasajları ve melodisiyle icrası zor olan bu eserinin rahatça üstesinden gelir ve kilisede cenaze için toplanan din görevlilerinin dikkatini çeker.
Cenaze sonrası Hubert hakkında karar verilmiştir. Gelmiş geçmiş tüm koro şarkıcıları arasında açık ara en iyisi olduğu için ergenlikte değişecek olan sesin değişimini durdurmak için tek çare vardır. En kısa sürede hadım edilecektir.
Yıllar önce 1994 yılı yapımı Farinelli adlı biyografik bir film izlemiştim. Film tüm zamanların en büyük 18. Yüzyıl İtalyan opera sanatçısı Carlo Broschi’nin hayatı da aynı konuya değiniyordu. Yani sesi korumak adına küçük yaşta yetenekli çocukların hadım edilmeleri kiliseler kutsal saydığı için ve bu nedenle de ailelerin kabul ettiği bir işlemdir.
Son sayfalardaki rahip ve kardinalin konuşmaları şaşırtıcı ve etkileyiciydi. Sadece karakterimiz Hubert’in hikayesi aceleye gelmiş gibi bitmiş, şahsen ben Hubert in hikayesinin daha devam etmesini isterdim.
Bilimkurgunun alt türü
Bilimkurgu türünün alt türü olarak kabul edilen alternatif tarih üzerine yazılmış bir roman.
Alternatif tarih, yaşanılan geçmiş olaylardan bir nokta seçip, onu değişik şekillerde yorumlayarak oluşturulan kurgusal bir tür.
Prens Arthur ölmüyor, Katolik Kilisesi baskın bir güç. Reform yok, Martin Luther büyük bir başkaldırıdan uzak, Protestanlık belirli bölgelerde sessizce, Sanayi Devrimi olmayan bir İngiltere, elektriğin ve bilimin yasaklı olduğu bir dünya, uygarlık.
Kitabın baskın tarafı kilise ve din adamları. Kurgunun çıkış noktası da burası: Çok güçlü ve etkisini uzun bir süre yitirmeyen Katolik Kilisesi’nin toplum üzerine etkisi.
Bu eleştiri ise aslında kitabın başkarakterlerinden biri olan 7 yaşındaki Hubert Anvil ile sağlanıyor.
Kilise korosunun sopranosu.
Kral III. Stephen’e saygı için düzenlenen bir ayinde, parlayan bir yıldız.
Fakat sesini koruması için kararını asla kendisinin vermediği bir işleme tabii tutulması gerekiyor: iğdiş.
Çarpıcı noktalardan biri ise, zamanında kilisenin 400’den fazla çocuğu bu şekilde zorla iğdiş edip kendi emelleri üzerine kullanması.
Kurgu ve işleniş güzel. Osmanlı ve Avrupa çatışması da var arka planda. Son derece alaycı bir şekilde eleştiriyor. Çekişmeler Soğuk Savaş minvalinde.
Çok iyi bir eleştiri de biyolojik silahlar üzerine. Son kısımda Papalık üzerinden eleştirilmiş.
Artan nüfuzu dizginlemenin en iyi yolu: savaş.
Farklı bir kitap iyi ki okumuşum. Zorla değişim geçirtirilen bir çocuğun dünya görüşlerini okucağım zannederken çok farklı bir atmosferde buldum kendimi.
Alternatif tarih
Sartre’ın Cizvit Monsenyör olduğu, Varlığın Doğası adlı kitap yazdığı alternatif evrende geçen bir kurgu Değişim. 1976 yılında bilimkurgu dalında ödül kazanmış. Bilimkurgunun alt türü alternatif tarih kurgusu. Bu türde geleceğe değil geçmişe gidiyoruz. Tarihteki bir olay kırılma anı olarak alınıyor ve “ya şöyle olsaydı”, “eğer böyle olsaydı” düşüncesiyle yeni bir evren inşa ediliyor. Buna bağlı olarak tarihteki önemli olaylar değişime uğruyor; ülke sınırları yeniden çiziliyor, güç dengeleri değişiyor, bazı savaşlar hiç yaşanmamış ya da daha beteri yaşanmış oluyor, bilimsel gelişmeler değişiyor vb. Türün en bilinen örneği Philip K. Dick’in Yüksek Şato’daki Adam romanı. Bu kitapta da o kitaba göndermeler var, ZR (zaman romanı) diye geçiyor. Yazar kurguladığı alternatif evreni, değişimleri de Yüksek Şato’daki Adam’ın evreniyle karşılaştıran öğrenci sohbetleri üzerinden aktarmış. Bu türde bir de Andreas Eschbach’ın NSA adlı kitabı okumuştum. Yüksek Şato’daki Adam’ın dizisi de var, diziyi izlemedim. Türü sevenler diziyi beğeniyor.
Değişim’de Arthur Tudor ölmüyor, kardeşi olaylı Henry Tudor tahta asla geçmiyor. Katolik kilisesi gücünü korumaya devam ediyor, sanayi devrimi olmuyor, bilimsel gelişmeler çok yavaş. Kilisenin otorite olduğu bir evrende ilerleme yok, gücü kendi çıkarlarına kullanan din adamları var. 1976 yılında geçiyor kurgu ancak 1796 gibi. Hubert Anvil adlı on yaşındaki kilise şarkıcısı bir çocuğun sesini koruması için işlemden geçmesiyle ilgili olay örgüsü. Kitabın adı hem değişen tarihi hem Anvil’in değişimini güzel vurguluyor.
Değişim, #pürenözgören çevirisiyle #canmodern diziden @sirinetik editörlüğünde yeni yayımlandı. Türü sevenlere ya da merak edenlere öneririm. Tarihi kurgu sevenlerin de anlaşacağı bir roman. Kitabın ikinci yarısında tempo
DeğişimEdebiyat
Bu romanda Katolik Kilisesi’nin toplum üzerindeki etkisini ve bilimden yoksun bir dönemin eleştirisini okuyoruz.
Kilise korosunun 10 yaşındaki sopranosu Hubert Anvil herkesi büyüleyen harika bir sese sahip. Fakat bu sesin değişmemesi için onun ne istediğine, ne hissettiğine bakılmaksızın bedeniyle ilgili bazı kararlar alınıyor. Hubert, o yaşına rağmen sağlıklı ve ileriyi düşünebilen arkadaşları sayesinde din, aile ve otoriteyi sorgulamaya başlıyor. Ve yaşından çokça büyük bir mücadelenin içine giriyor.
Merhaba sevgili olur,
Hayatınızda çok başaralı bir müzisyen olabileceksiniz ama bunu için en temel insani hakkınızın birinden (belki de en önemlisinden) feragat etmeniz gerektiğini ve bunun ne kadar önemli olabileceğini bilmediğiniz çocukluk çağındayken, bu değişimi yapmanız gerektiğinizi düşünün. Hiç de insani değil, değil mi? Zaten kitap da insani hiç bir şeyin önemli olmadığı, karanlık bir çağda geçiyor. Ne kadar kötü olabilirse o kadar kötü her şey.
Alternatif bir tarih anlatılıyor. Belli tarihi kesitler yaşanmamış olsa nasıl olurdu düşüncesiyle yazılmış. Değişen tarihte değişmeyen bir nokta var ki İngiltere’nin Türk düşmanlığı ve korkusu ile birlikte dünyaya yön verme kaygısı. Şu cümle çok güzel özetliyor “Egemenliğimiz insancılmış gibi görünmeye bayılır, tabi rahatları kaçmadığı sürece.”
Açıkçası, hadım edilen bir çocuğun iç dünyasını ve toplum içerisinde yaşadığı durumları okuyacağımı düşünüyordum ama bambaşka bir kitapla karşılaştım. Beklemediğim bir hikaye okudum. Ayrıca Edgar Allan Poe detayı çok hoştu.
İlginç bir türdü. Bence, alternatif tarih düşüncesi gayet güzel bir fikir. Bu kitap filme de uyarlanabilir.
Gel gelelim, benim açımdan ayağı yere basmayan bazı durumlar vardı, zihnimde tam oturtamadığım şeyler var ama bu beğenmediğim anlamına da gelmiyor.
Herkese tavsiye eder miyim bilemiyorum açıkçası. Okuyan olursa kitap hakkında konuşmak isterim.
2023’e 81. kitabım olan Değişim ile veda ediyorum efenim…
Finaldeki o saçma ve gereksiz tesadüf, kitabın bütün etkisini söndürdü. Güzel bir alternatif tarih dünyası tasarlamış Amis , ancak bize o dünyayı tatmin edici detaylarla sunmak yerine konuyu adeta saplantılı bir şekilde bir noktaya odaklamış. Yazarın üslubunu sevdim ama bu roman çok daha iyi yazılabilirmiş.
Yazar Hakkında
Kingsley AmisYazar · 7 kitap
1922'de Clapham'da doğdu. City of London School ile Oxford'daki St. John's College'da eğitim gördü ve bu okullarda onursal üye oldu. İkinci Dünya Savaşı sırasında ordudaydı. 1949-1963 arasında University College of Swansea'de, Princeton Üniversitesi'nde ve Peterhouse, Cambridge'de ders verdi. Edebiyata şiirle başlayan Kingsley'in kariyeri roman yazarlığıyla biçimlendi. Lucky Jim (1954) yazarın ilk romanıdır. Take a Girl Like You (1960), The Anti-Death League (1966), Ending Up (1974), The Alteration (1976), Jake's Thing (1978), Stanley And The Women (1984), The Old Devils (1986 - Booker Prize For Fiction) en çok ilgi gören romanları arasındadır. Roman dışı yapıtları arasında bir bilim kurgu incelemesi olan New Maps of Hell (1960), Rudyard Kipling and His World (1975) ve The Golden Age of Science Fiction (1981) sayılabilir. The New Oxford Book of Light Verse ile The Faber Popular Reciter'ın editörlüğünü yapan Kingsley Amis 1981'de CBE ödülü aldı. Sir Kingsley Amis 1995'te Londra'da öldü.
