Yazar:
İmam Gazali
Çevirmen:
M. Endülüs Özbay
Tahmini Okuma Süresi:
3 sa. 10 dk.
Sayfa Sayısı:
112
Basım Tarihi:
11 Nisan 2025
İlk Yayın Tarihi:
1995
Yayınevi:
Ahir Zaman Yayınları
Orijinal Adı:
Âfâtü'l-Lisan
Orijinal Dil:
Arapça
Orijinal Ülke:
İran (İslam Cumhuriyeti)
ISBN:
9786057533548
Ülke:
Türkiye
Dil:
Türkçe
Format:
Karton kapak
Sıralamalar
Diğer Baskılar
26 diğer baskı · Tümünü Göster
Dil Belâsı
9,4bin okunmaSemerkand Yayınları · 10 Temmuz 2014 · 248 s.
Dilin Afetleri
3.830 okunmaÇelik Yayınevi · 2016 · 248 s.
Dil Belası
769 okunmaNesil Yayınları · 3 Ekim 2024 · 176 s.
Dilin Afetleri
627 okunmaSufi Kitap · Nisan 2025 · 176 s.
Dil Belası
335 okunmaSemerkand Yayınları · 2013 · 248 s.
Kitabu Afati'l-Lisan Dilin Afetleri
402 okunmaRavza Yayınevi · 2021 · 238 s.
Reklam
Yorumlar ve İncelemeler
Etkisinden uzun süre çıkamayacağımı düşündüğüm bir kitap oldu. Bazı kitaplar sadece okunmaz…
İnsanı kendisiyle yüzleştirir.
Okurken fark ettim ki, doğru yaptığımı sandığım pek çok yanlış varmış. İnsan bazen bazı şeyleri bildiğini sanıyor ama aslında ne kadar yanıldığını fark etmiyor.
Mesela ben, gıybet edilen bir ortamda konuşmazsam o günaha dahil olmam diye düşünürdüm. Sessiz kalmanın yeterli olduğunu sanırdım. Oysa bunun başlı başına bir yanılgı olduğunu fark ettim. Okudukça birçok konuda kendimle yüzleştim. Açıkçası hem mahcup oldum hem de kendime kızdım.
Ama yine de “bunda da vardır bir hayır” diyorum. Çünkü insan bazen yüzleşmeden değişemiyor.
Bu yüzden kitaptan birazcık bahsetmek istiyorum.
İnsan en çok günahı dili yüzünden işler. Bu yüzden dili kontrol etmek, insanın ahlâkını ve imanını koruması için çok önemlidir. İmam Gazali’ye göre dil, insanın en tehlikeli organlarından biridir.
“Dil belası” denildiğinde özellikle şu konulara dikkat etmek gerekir:
• Gereksiz konuşmamak
• Yalan söylememek
• Gıybet ve dedikodudan uzak durmak
• Kalp kıracak sözleri terk etmek
• Sadece doğru ve faydalı sözler söylemek
Yani “dilini bağlamak”; ne zaman konuşacağını, ne zaman susacağını bilmektir.
Dil küçük gibi görünse de yalan, gıybet ve iftira gibi büyük günahlar çoğu zaman onunla işlenir. Üstelik dilin zararları çoğu zaman fark edilmez. İnsan bazen basit sandığı sözlerle başkalarının kalbini kırabilir ve farkında olmadan günaha girebilir.
Bu yüzden bazen susmak konuşmaktan daha hayırlıdır.
İmam Gazali bu konuda şöyle bir ölçü verir:
• Sözün faydalıysa konuş
• Zararlıysa sus
• Şüpheliyse yine sus
Tasavvufta meşhur bir söz vardır:
“Dil aslan gibidir; serbest bırakırsan seni parçalar.”
Gerçekten de kontrol edilmeyen bir dil insanı hem günaha hem de
Kitap son zamanlarda o kadar popüler oldu ki, her yerde karşıma çıkmaya başladıkça 'Acaba sadece popüler olduğu için mi okuyorum?' kaygısına kapıldım. Aslında kitabı önceden de biliyordum ama sürekli erteliyordum. Belki de bu kadar popüler olmasaydı, bu kıymetli eseri okumayı yine erteleyecek, bu güzellikten mahrum kalacaktım. Şimdi diyorum ki; iyi ki okumuşum ve aslında böyle güzel kitaplar daha çok popüler olup daha çok okunmalı.
Modern dünyada hayatın telaşına o kadar dalıyoruz ki, bazen bildiğimiz şeyleri bile unutuyoruz. Gıybetin veya yalan söylemenin haram olduğunu aslında hepimiz biliyoruz; ancak dünya meşgalesi bazen bu bildiklerimizin üzerine bir perde çekiyor. İşte bu kitap, bizler için hem güçlü bir hatırlatıcı hem de dilimizi nasıl kullanmamız gerektiğini, o küçük organın başımıza ne büyük işler açabileceğini gösteren bir rehber.
Ayet-i kerimeler, hadis-i şerifler ve yaşanmış örneklerle zenginleştirilen bu eser, sadece bir kez okunup kenara koyulacak bir kitap değil; tekrar tekrar okunmalı ve üzerinde derin derin tefekkür edilmeli. Biz de bu güzel kitabın rehberliğinde şöyle dua edelim:
'Allah'ım! Dilimin şerrinden Sana sığınırım.'
2026'nın ilk incelemesi olarak bu kitaptan başlamak istedim çünkü bakış açım konuşma tarzım değişene kadar. Tabii biz birer Allah'ın kulu olarak haramı günahı bilsek ayırt edebilsek bile günlük hayatta farkında olmadan yapabiliyoruz kolay kolay hem de ama vesveselere ve muhattap olduğumuz insanların da etkisiyle günaha sürüklenebiliyoruz aslında bizler muhatabımızı iyi seçsek ortada pek bir sorun kalmaz ama yine de susmak fazilettir :) Ben de uzatmadan susmayı tercih ediyorum mutlaka okuyun okutturun sağlıcakla..
Dil Belası1000Kitap
İmam Gazali’nin Dil Belası adlı eserini bitirdiğimde elimde sadece bir kitap değil, ciddi bir vicdan muhasebesi kaldı. Kitap boyunca altını çizmeden geçemediğim, dönüp dönüp okumak istediğim pek çok cümle vardı. Çünkü Gazali, dili anlatırken aslında insanın kendini anlatıyor.
Bu eser, dilin ne kadar güçlü ve bir o kadar da tehlikeli olduğunu hatırlatıyor. Bir sözle insanın vezir de rezil de olabileceğini; bazen bir cümlenin yıllarca yapılan ibadeti zedeleyebileceğini açık ve sert bir dille ortaya koyuyor. En çok da şunu düşündürüyor:
Biz konuşurken mi yaşıyoruz, yoksa konuşarak mı kendimizi harcıyoruz?
Kitap boyunca gıybet, yalan, faydasız söz, zan, gösteriş ve boş konuşma gibi dilin görünmeyen ama en çok zarar veren yönleri ele alınıyor. Gazali’nin üslubu yargılayıcı değil; aksine insanı kendisiyle yüzleştiren bir rehber gibi. Okurken sık sık “bunu ben de yapıyorum” dediğim yerler oldu.
Eserin sonunda yer alan 30 günlük dil programı ise kitabı sıradan bir okuma olmaktan çıkarıp hayata dokunan bir pratiğe dönüştürüyor. Eğer bu program gerçekten uygulanırsa; insanın sadece konuşması değil, niyeti, kalbi ve bakışı da değişir. Asıl mesele de burada başlıyor:
Bu kitabı sadece okumuş olmak mı, yoksa onu hayatına geçirebilmek mi?
Ben bu kitabı bitirirken kendime şu temenniyle kapattım:
Umarım bu kitap, rafta kalanlardan değil; hayatıma geçenlerden olur.
Ayrıca İmam Gazali’nin yüzyıllar önce söylediği sözlerin, bugünün dünyasına bu kadar net ışık tutması da eserin kıymetini artırıyor. Sosyal medyanın, hızlı konuşmanın ve düşünmeden yazmanın bu kadar yaygın olduğu bir çağda Dil Belası, adeta bugüne yazılmış bir uyarı metni gibi.
Kısacası bu kitap, dilini düzeltmek isteyen herkesin önce kalbine bakmasını istiyor. Ve bunu sessiz ama çok güçlü bir şekilde yapıyor.
Dil Belası, dilin gücünü ve insan hayatındaki belirleyici rolünü merkeze alan, okuru düşündüren ve kendi iletişim biçimini sorgulatmayı başaran etkileyici bir eserdir. Kitap, dilin sadece bir iletişim aracı olmadığını; aynı zamanda insanın karakterini, ilişkilerini ve hatta kaderini şekillendiren güçlü bir unsur olduğunu çarpıcı örneklerle ortaya koyar.
Eserde en çok öne çıkan fikir, sözlerin gelişigüzel kullanılmaması gerektiğidir. Yazar, konuşmanın bir sorumluluk olduğunu vurgulayarak, her kelimenin tartılması gerektiğini hatırlatır. Bu yönüyle kitap, okuyucuya sadece teorik bir bakış açısı sunmaz; aynı zamanda günlük hayatta uygulanabilecek farkındalıklar kazandırır. Dilin yanlış kullanımının kırıcı, yıkıcı ve telafisi zor sonuçlar doğurabileceğini gösterirken; doğru ve ölçülü kullanımının ise insanı yüceltebileceğini anlatır.
Anlatım dili sade ve akıcıdır, bu da kitabın her kesimden okuyucuya hitap etmesini sağlar. Yer yer düşündüren, yer yer de insanı kendisiyle yüzleştiren bir yapısı vardır. Özellikle iletişim sorunlarının sık yaşandığı günümüzde, kitabın verdiği mesajlar oldukça güncel ve değerlidir.
Genel olarak Dil Belası, dilin gücünü fark etmek, konuşma alışkanlıklarını gözden geçirmek ve daha bilinçli bir iletişim kurmak isteyen herkes için okunması gereken bir kitap niteliğindedir. Okuyucuda kalıcı bir etki bırakması da en güçlü yönlerinden biridir.
Ne okusam diye düşünenlere tavsiyedir. Şimdiden iyi okumalar:)
Gazâlî bu eserde, fiziken küçük ama çıkardığı yangınlar bakımından devasa olan "dil" uzvunu bir masaya yatırır. Kitabın ana fikri şudur: Dil, insanı vezir de edebilir, rezil de. Kontrolsüz bir dil, kalbi karartır ve insanı felakete sürükler.
Öne Çıkan "Dil Afetleri"
Gazâlî kitapta dilin yirmiye yakın afetini (tehlikesini) tek tek inceler. Bunlardan en önemlileri şunlardır:
Gıybet ve İftira: Toplumsal bağları koparan, en yaygın dil hastalıkları.
Gereksiz Konuşmak (Malayani): İnsana ne dünyaya ne de ahirete faydası olan, sadece vakit kaybettiren sözler.
Münakaşa ve Tartışma: Haklı çıkma arzusuyla kalpleri kıran, kibri besleyen diyaloglar.
Övgüde Aşırılık (Methetmek): Görseldeki metinde de geçtiği gibi, insanı kibre sevk eden veya dalkavukluğa yol açan aşırı övgüler.
Yalan ve Alay Etmek: Güveni sarsan ve ahlakı zedeleyen davranışlar.
"Susma Sanatı" (Samt)
Gazâlî sadece sorunları sıralamaz, reçeteyi de sunar. Ona göre dilin belalarından kurtulmanın en etkili yolu "samt" yani mecbur kalmadıkça susmak ve dili zikirle, hayırlı sözle meşgul etmektir. İnsan, konuşmadan önce sözünün nereye varacağını tartmalı, eğer faydası yoksa sessizliği seçmelidir.
Bir şeyler okumak için arayışta bulunduğum bir sırada sevdiğim bir arkadaşımın tavsiyesiyle bu kitabı öğrenmiş oldum. Arkadaşım az konuşan biriydi bu kitabı benim için daha da ilginç kıldı ve okumaya başladım. Nitekim kitabı okudukça arkadaşımın halini daha fazla anlamaya başladım. Gündelik hayatımızda farkında olmadan dilimiz yüzünden ne kadar fazla hüsrana uğradığımızı fark ettim. Hülasa her insanın okuması gereken kitaplardan özellikle her müslümanın evinde bulunması benim nazarımda zaruri.
Bu kitap bana en çok “insanın dili aslında karakterinin aynasıdır” fikrini düşündürdü. Konuşmanın ne kadar basit göründüğünü ama aslında insanı hem yukarı çıkaran hem de aşağı düşüren bir güç olduğunu fark ettim.
Kitapta en çok dikkatimi çeken şey, dilin sadece konuşmak olmadığıydı. Dedikodu, boş söz, kırıcı cümleler… Hepsi insanın iç dünyasını kirleten şeyler gibi anlatılıyor. Okurken ister istemez kendi konuşmalarımı düşündüm.
Bazen fark etmeden söylediğimiz bir sözün bile birini kırabileceğini, hatta geri dönüşü olmadığını hissettim. Bu yüzden kitap bana biraz “kendini kontrol et” hissi verdi.
Genel olarak ağır ama düşündürücü bir kitaptı. Sessizce insanı kendine baktırıyor.
Bazen sustuğunda değil, yanlış konuştuğunda yoruluyorsun aslında.
Kişisel gelişim tadında...İnceleme
2 saatte biten, öğüt, kişisel gelişim, bol bol ayet ve hadis içeren derin bir eser. İnsanlar adına faydalı ama müslümanlar adına kesin olarak okunması gereken bir kitap. Dilin kullanımı, neyin nasıl konuşmamız ve konuşmamamız gerektiği, dilimizin öylesine söylediklerinin aslında bize nasıl geri dönüşü olduğunu kıssadan hisselerle, peygamberlerin öğütledikleriyle anlatan bir eser.
Dilin 20 afetini başlıklar olarak verip hepsini örneklerle ve olaylarla açıklıyor. Yalan söylemek, gıybet etmek, şaka ve mizah gibi başlıklar yer alıyor. Kişisel gelişim tadında. İyi okumalar dilerim.
Kitap o kadar güzel ve dolu doluydu ki bir solukta zevkle okudum. Ama beni Gazali’nin hayatı çok etkiledi o yüzden incelemeye kısada olsa ekledim.
İmam Gazâli Kimdir?
İmam Gazâli 1058 yılında Horasan'ın Tus şehrinde
doğmuştur. Fakir ve eğitimi hayatı olmamış bir babanın güzide evladıdır. Babası eğitimsiz olmasına rağmen eğitimin ve ilmin önemini bilen bir insandı. İlim öğrenemediği için üzülen babası, kendi çocuklarının ilim sahibi olmasını büyük bir arzuyla Allah'tan ister. Allah da salih niyetle yapılan bu duayı kabul eder ve iki oğlu da değerli ilim adamları olurlar.
İmam Gazâli ve kardeşi henüz ergenlik çağına gelmeden babaları vefat eder. Vefatından önce babaları iki oğlunu da bir şeyhe emanet etmişti. Bu şeyh iki kardeşin bakım ve terbiyeleriyle ilgilenir. Ancak babalarının bıraktığı para tükenince şeyh, onları eğitim ve bakımın ücretsiz olduğu bir medreseye gitmelerini tavsiye eder.
Ilk öğrencilik yıllarında ilk fikıh bilgilerini Tusda Ahmed ibn Muhammed er-Radeganiden öğrendi. O zamanın ilim merkezi Cürcana gitti. Imam Ebu Nasr el-Ismaili'ni öğrencisi oldu. Bu imamdan bir süre ders aldıktan sonra tekrar Tusa döndü. Bu sırada başından geçen bir olayı Imam Gazâli şöyle anlatıyor:
"Tusa gelirken kafilemiz eşkiyaların baskınına uğra-dı. Yanımızdaki bütün eşyaları alarak bizi öylece bıraktı-lar. Ben de peşlerinden koştum. Eşkiyaların başına yetişip yalvardım:
- Çok rica ediyorum. Allah aşkı için benim ders notlarımı bana geri veriniz. Onlar sizin işinize yaramaz, dedim.
Eşkiyaların başı sordu:
- Ne önemi var onların?
Ben de:
- Bazı defterlerdir. Onlarda öğrendim ilimlerin notları var. Cürcana gitmiş ve çok emek harcayarak o bilgileri yaz-mıştım, dedim.
Eşkıya güldü ve şöyle dedi:
- Sen nasıl olur da ilim öğrendiğini iddia edersin?
Baksana
Yazar Hakkında
İmam GazaliYazar · 302 kitap
Gazzâlî (Farsça: الغزّالی) (d. 1058, Tus - ö. 18 Aralık 1111, Tus), Büyük Selçuklu Devleti devrinin İslam âlimi, filozofu, mutasavvıfı ve müderrisi. Fars asıllı olduğu sanılan Gazzâlî'nin lakapları Hüccetü’l-İslâm ve Zeynüddîn'dir. Genel olarak Gazzâlî ve İmam-ı Gazzâlî isimleriyle tanınmaktadır.
Gazzâlî Hicri 450 (Miladi 1058) yılında Horasan'ın Tus şehrinde doğmuştur. İlk öğrenimini Tus'ta Ahmed bin Muhammed er-Razikânî’den almış, daha sonra Cürcân şehrine giderek Ebû Nasr el-İsmailî’den eğitim görmüş daha sonra 28 yaşına kadar Nişabur Nizamiye Medresesi’nde öğrenim görmüş, itikadî düşünce olarak Ebü'l Hasan Eş'arî’den ve ameli görüş olarak ise Şafiî'den etkilenmiştir. Hocası İmam-ı Harameyn lakaplı Abdülmelik el-Cüveynî 1085 yılında ölünce Nişabur’dan Büyük Selçuklu Devleti’nin veziri Nizamülmülk’ün yanına gider. Nizamülmülk'ün huzurunda olan bir toplantıda verdiği cevaplarla diğer bilginlerden üstünlüğünü kanıtlayarak 1091 yılında Bağdat’taki Nizamiye Medresesi'nin baş müderrisliğine tayin edilir. Burada bilgisi ve edindiği öğrenci topluluğuyla kısa sürede ün ve saygınlık kazandı. Tasavvuf'a yöneldi ve Ebû Alî Farmedî'nin tesiriyle bu alanda yoğunlaştı. Bu ilgi ve hac arzusuyla medresedeki vazifesini bırakarak 1095 yılında Bağdat'tan ayrıldı ve Şam'a gitti. Şam da iki yıl kaldıktan sonra 1097 yılında hacca gitti.
Hac sonrası Şam'a döndü ve buradan Bağdat yoluyla Tus'a geçti. Şam ve Tus'ta bulunduğu sürede uzlet yaşamı sürdü ve tasavvuf alanında ilerledi. Bağdat'tan ayrılışından on bir yıl sonra 1106 yılında Nizamülmülk’ün oğlu Fahrülmülk'ün ricası üzerine Nişabur Nizamiye Medresesinde tekrar eğitim vermeye başladı. Buradan kısa süre sonra Tus'a dönerek yaptırdığı tekkede müritleriyle birlikte sufi yaşamı sürdü. Gazzâlî 1111 (Hicri 505) yılında doğum yeri olan İran'ın Tus şehrinde öldü.
Gazzâlî’nin yaşadığı dönemde İslam âleminde siyasî ve fikrî büyük bir karmaşa hakimdi. Bağdat’ta Abbasi halifelerinin gücü zayıflamasına karşın Büyük Selçuklu Devleti’nin sınırları genişliyor ve nüfuzu artıyordu. Melikşah’ın veziri Nizamülmülk savaş meydanlarında zaferler kazanıyor, ilim meclisleri denilen tartışma ortamlarını ve medreseleri açıyordu. Bu dönemde Mısır tahtında Şiî-Fâtımî hanedanı vardı. Avrupa’da ise Endülüs Emevi Devleti gerilemekte idi.
İlk Haçlı Seferi de Gazzâlî döneminde yapılmış, Gazzâlî 40 yaşında iken Antakya haçlılarca kuşatılmış bir yıl sonra da Kudüs ele geçirilmiştir. Hasan Sabbah ve Ömer Hayyam da Gazzâlî ile aynı çağda yaşayan tanınmış kişilerdir. İslam âlemindeki bu karışıklığı fikrî bir çöküntü tamamlıyordu.
Gazzâlî'nin öğrenme merakı onun çok sayıda dini ve fikrî akımları araştırmasına neden oldu. Yaşadığı dönemde hakikati bulmak isteyen insanların dört kısıma ayrıldığını ve her birinin hakikati kendi yolunda aradığını gördü. Bunlar; felsefeciler, kelâmcılar, sûfiler, bâtınîlerdi. Hepsinin görüşlerini inceleyerek; kelâm, felsefe ve Bâtınîlik yolunu kitaplarında ayrıntılarıyla tenkit etti ve sûfilerin yolu olan tasavvufa yönelerek hakikati bu yolda aradı.
